Η κρατική QatarEnergy ανακοίνωσε επίσημα ότι τίθεται σε καθεστώς ανωτέρας βίας (force majeure) προς αγοραστές της (affected buyers) , γεγονός που την απαλλάσσει από τις συμβατικές υποχρεώσεις παράδοσης.

Η παραγωγή είχε σταματήσει ήδη από τις 2 Μαρτίου, όταν ιρανικά drones έπληξαν τις εγκαταστάσεις στο Ράς Λαφάν και την Μεσαγέντ, αλλά η επίσημη νομική δήλωση ανωτέρας βίας — με όλες τις συνέπειες για τα συμβόλαια — έγινε μόλις σήμερα. Το Ράς Λαφάν δεν είναι απλώς μια εγκατάσταση· είναι η μεγαλύτερη μονάδα εξαγωγής LNG στον πλανήτη, καλύπτοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Η αναστολή λειτουργίας της είναι, κατά κυριολεξία, μια ιστορικά πρωτόγνωρη κρίση προσφοράς.

1

Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν το Κατάρ παραμείνει εκτός λειτουργίας πέραν των 14 ημερών, θα ενεργοποιηθούν ρήτρες σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια παράδοσης — με αποτέλεσμα νομικές διαμάχες, αναδιαπραγματεύσεις και αβεβαιότητα για ολόκληρη τη χρονιά.

Η Εικόνα των Δεικτών Σήμερα

TTF — Ολλανδικός Δείκτης (Title Transfer Facility), Ευρωπαϊκός Δείκτης Αναφοράς

Ο ολλανδικός TTF διαπραγματεύεται σήμερα στα €52,88/MWh, εντός εύρους €46,05–€59,95 — υψηλό από τα τέλη του 2022. Τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, ο δείκτης εκτοξεύθηκε ενδοσυνεδριακά έως +45,7% (αγγίζοντας τα €46,55), στη μεγαλύτερη ημερήσια κίνηση από την κρίση του ρωσικού φυσικού αερίου. Η Goldman Sachs αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τον Απρίλιο στα €55/MWh, ενώ σε σενάριο πλήρους αποκλεισμού του Ορμούζ για ένα μήνα εκτιμά ότι οι τιμές θα πλησίαζαν τα €74/MWh — το επίπεδο που προκάλεσε μαζική μείωση ζήτησης το 2022.

JKM — Ασιατικός Δείκτης (Japan Korea Marker / Δείκτης Ιαπωνίας–Κορέας)

Ο JKM ανέβηκε σε ετήσιο υψηλό, κοντά στα $43/MMBtu (€43/MWh), σύμφωνα με στοιχεία του CNBC — σχεδόν τριπλάσιος σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση. Η Goldman Sachs αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τον Απρίλιο στα $20/MMBtu από $11,90 — και τα futures CME για τον τρέχοντα μήνα παραμένουν σε ύψος $13,37/MMBtu, αντικατοπτρίζοντας την αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια της διακοπής.

Henry Hub (ΗΠΑ)

Τα αμερικανικά futures φυσικού αερίου (Nymex, Απρίλιος) κινούνται στα $2,97–$3,07/MMBtu — μια άνοδος περίπου 4% σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα. Η Goldman Sachs βλέπει «περιορισμένο ανοδικό κίνδυνο» για τις αμερικανικές τιμές: τα τερματικά εξαγωγής LNG λειτουργούν ήδη στο ανώτατο όριο δυναμικότητάς τους, χωρίς πρακτικό περιθώριο αύξησης εξαγωγών. Το ψαλίδι μεταξύ Henry Hub και TTF/JKM είναι πρωτοφανές — και μη εκμεταλλεύσιμο βραχυπρόθεσμα.

Τα Στενά του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά παραλύσει. Η συνολική κυκλοφορία πλοίων έχει μειωθεί κατά 94% από την έναρξη των επιχειρήσεων, χωρίς κανένα δεξαμενόπλοιο LNG να καταγράφεται να διασχίζει το στενό.

Το Ορμούζ δεν έκλεισε επίσημα με φυσικό αποκλεισμό — η ακύρωση καλύψεων από τους ασφαλιστές επέφερε de facto κλείσιμο για τη δυτική εμπορική ναυτιλία. Οι μεγαλύτεροι ασφαλιστές ναυτιλίας (Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club, American Club και άλλοι) εξέδωσαν ανακοινώσεις ακύρωσης καλύψεων πολεμικού κινδύνου (war risk cover) για σκάφη που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο, με ισχύ από τα μεσάνυχτα (ώρα Λονδίνου) της 5ης Μαρτίου. Οι ανακοινώσεις αυτές εκδόθηκαν από τους οργανισμούς που καλύπτουν το 90% του παγκόσμιου στόλου — πράγμα που σημαίνει ότι χωρίς ασφάλιση, ουσιαστικά κανένα πλοίο δεν μπορεί να διακινδυνεύσει τη διέλευση.

Τι σημαίνει αυτό για τα φορτία

Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην ΕΕ παρέμεναν ήδη σε χαμηλά επίπεδα πριν από την κρίση — περίπου 39% πληρότητα στις αρχές Φεβρουαρίου, έναντι 52% πέρυσι. Αγοραστές σε Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία ανταγωνίζονται πλέον με ασιατικούς αγοραστές για τα ίδια διαθέσιμα φορτία.

Η Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές βρίσκονται σε οξεία έκθεση. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, Κατάρ και ΗΑΕ καλύπτουν το 99% των εισαγωγών LNG του Πακιστάν και το 72% του Μπανγκλαντές — χώρες με ελάχιστη αποθηκευτική δυναμικότητα και περιορισμένες εναλλακτικές. Η Κίνα, αν και εκτεθειμένη στο 30% των εισαγωγών LNG από Κατάρ και ΗΑΕ, διαθέτει αποθέματα περίπου 7,6 εκατ. τόνων που της δίνουν κάποια ανάσα βραχυπρόθεσμα.

Σύμφωνα με τη βρετανική ναυτιλιακή εταιρεία Clarksons, οι ναύλοι VLCC έφτασαν κατά μέσο όρο τις $350.000/ημέρα, με τη διαδρομή Μέση Ανατολή–Ασία να ξεπερνά τις $400.000 — περισσότερο από δεκαπλάσιο επίπεδο σε σχέση με τις αρχές Ιανουαρίου. Τα ναύλα LNG tanker στον Ατλαντικό εκτοξεύθηκαν πάνω από $200.000/ημέρα για σύγχρονα δίχρονα πλοία. Οι τιμές αυτές είναι σε μεγάλο βαθμό «θεωρητικές» — καθώς ουσιαστικά κανένα πλοίο δεν υπογράφει σύμβαση για διέλευση από το Ορμούζ αυτή τη στιγμή.

Οι ΗΠΑ είναι σήμερα ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, αλλά τα τερματικά τους λειτουργούν ήδη στο 94% της μέγιστης δυναμικότητας. Δεν υπάρχει σημαντικό περιθώριο που να μπορεί να καλύψει το κενό στην αγορά spot (αγορά τρέχουσας παράδοσης).

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι αγορές θα αντιδράσουν — ήδη αντέδρασαν. Είναι αν η Τεχεράνη θα επιλέξει να κρατήσει ανοιχτό το Ορμούζ ή αν οι επόμενες μέρες θα γράψουν το πιο ακριβό κεφάλαιο στην ιστορία της ενεργειακής αγοράς.

Διαβάστε επίσης 

ΑΔΜΗΕ: Ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας αξιοποιώντας τεχνολογία της IBM

Πιερρακάκης: Πρωτοφανής και βαθιά ανησυχητική η κρίση στη Μέση Ανατολή

Σύσκεψη ΥΠΕΝ: Επάρκεια σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο- Έρχονται οι πρώτες ανατιμήσεις καυσίμων