Οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν την Τρίτη, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Iράν ανέστειλε τις ενεργειακές εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να επιτίθεται σε πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, να κλείνει τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο και να προκαλεί διακοπές παραγωγής από το Κατάρ έως το Ιράκ.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί πάνω από 15% από την Παρασκευή, με το συμβόλαιο αναφοράς Brent να ενισχύεται κατά 6% την Τρίτη, ξεπερνώντας τα 82 δολάρια το βαρέλι — το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2024. Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου εκτοξεύθηκαν κατά 40%, προσθέτοντας σε άνοδο 40% της Δευτέρας. Αυξήσεις καταγράφονται επίσης σε ζάχαρη, λιπάσματα και σόγια.

1

Η σύγκρουση ενέχει τον κίνδυνο νέας έξαρσης του πληθωρισμού, που θα μπορούσε να ανακόψει την οικονομική ανάκαμψη σε Ευρώπη και Ασία, εάν ο πόλεμος παραταθεί σε μια περιοχή που αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και σχεδόν το ένα πέμπτο της παραγωγής φυσικού αερίου.

Η ναυσιπλοΐα σε αδιέξοδο

Η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παρέμεινε κλειστή για τέταρτη ημέρα, αφού το Ιράν επιτέθηκε σε πέντε πλοία, «πνίγοντας» μια βασική αρτηρία μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Την Τρίτη, δεξαμενή καυσίμων στο εμπορικό λιμάνι Duqm του Ομάν επλήγη, ενώ ξέσπασε πυρκαγιά στη Φουτζέιρα των ΗΑΕ, έναν από τους βασικούς περιφερειακούς κόμβους πετρελαίου.

Τη Δευτέρα, το QatarEnergy ανέστειλε τη λειτουργία των εγκαταστάσεων LNG — από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως — που καλύπτουν περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η Σαουδική Αραβία ανέστειλε τη λειτουργία του μεγαλύτερου εγχώριου διυλιστηρίου της, ενώ το Ισραήλ και το Κουρδιστάν του Ιράκ έκλεισαν τμήματα της παραγωγής φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Στις ΗΠΑ, όπου οι τιμές καυσίμων αποτελούν κρίσιμο πολιτικό ζήτημα, η τιμή της βενζίνης ξεπέρασε τα 3 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά από τον Νοέμβριο, λίγες εβδομάδες αφότου ο Τραμπ είχε προβάλει τη μείωση των τιμών στα 2 δολάρια ως επίτευγμα.

Η αύξηση των τιμών στα πρατήρια αποτελεί σημαντικό πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς πολλοί Αμερικανοί δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στο αυξανόμενο κόστος ζωής.

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ αναμένεται να ανακοινώσουν μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων της ανόδου των τιμών, όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Η Ινδία, μία από τις χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής, ανακοίνωσε ότι έχει αρχίσει να επιβάλλει περιορισμούς στην παροχή φυσικού αερίου προς τη βιομηχανία μετά τη διακοπή παραγωγής στο Κατάρ.

Καθώς η σύγκρουση εντείνεται, τα κόστη ναύλωσης υπερδεξαμενόπλοιων στη Μέση Ανατολή έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά.

Το μεγαλύτερο μέρος του καταριανού LNG κατευθύνεται στην Ασία, αλλά μέρος του διοχετεύεται και στην Ευρώπη, η οποία εξαρτάται πλήρως από εισαγωγές για τις ενεργειακές της ανάγκες. Η Ευρώπη αναμένεται να κινηθεί άμεσα για την αναπλήρωση αποθεμάτων που μειώθηκαν λόγω του ψυχρού χειμώνα και να στηριχθεί ακόμη περισσότερο στο αμερικανικό φυσικό αέριο, μετά την απομάκρυνσή της από το ρωσικό αέριο ύστερα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Τα ναύλα διεθνώς έχουν επίσης εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά, καθώς η σύγκρουση κλιμακώνεται και η Τεχεράνη στοχοποιεί πλοία που διέρχονται από τα Στενά.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αφήσει εκατοντάδες δεξαμενόπλοια φορτωμένα με πετρέλαιο και LNG ακινητοποιημένα κοντά σε μεγάλους κόμβους, όπως το λιμάνι της Φουτζέιρα στα ΗΑΕ, αδυνατώντας να προσεγγίσουν πελάτες σε Ασία, Ευρώπη και αλλού.

Πόσο ακόμα θα σφυροκοπά το Ιράν

Η κατάσταση σημαίνει επίσης ότι η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Ιράν θα χρειαστεί να αρχίσουν να μειώνουν την παραγωγή πετρελαίου μέσα σε λίγες ημέρες, εκτός εάν βρεθούν νέα δεξαμενόπλοια για τη μεταφορά του πετρελαίου που συνεχίζει να αντλείται.

Δυτικοί ειδικοί σε θέματα ασφάλειας προσπαθούν να εκτιμήσουν πόσους πυραύλους και drones διαθέτει ακόμη το Ιράν ώστε να διατηρήσει την ένταση των επιθέσεων.

Η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Ομάν και το Κουβέιτ έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να αναχαιτίσουν τα περισσότερα πυραυλικά και μη επανδρωμένα πλήγματα που στοχεύουν ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμάνια και αεροδρόμια, ωστόσο αυξάνονται οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο εξάντλησης των αποθεμάτων αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας.

Διαβάστε επίσης 

Χάρης Βαφειάς: Πιθανή η εκτίναξη των ναύλων στα LPG carriers – Iσχυρό το 2025 για την StealthGas

Morgan Stanley για Metlen: Όχι σε ακριβή εξαγορά, ναι σε οργανική επέκταση με στόχο EBITDA πάνω από €2 δισ.

Wall Street: Βουτιά πάνω από 800 μονάδες στα futures του Dow Jones – Ανησυχία για μια παρατεταμένη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν