Η ανάληψη του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2034 από τη FIFA ήταν απλώς τεράστια (και παρασκηνιακή…) επιτυχία για τη Σαουδική Αραβία. Ήταν μια πολιτική και οικονομική δήλωση. Και τώρα, δύο χρόνια μετά την οριστικοποίηση της διοργάνωσης, αποδεικνύεται ότι το Μουντιάλ δεν επηρεάζει μόνο το καλεντάρι των γηπέδων, αλλά ολόκληρη τη δημοσιονομική αρχιτεκτονική του βασιλείου.

Ο υπουργός Οικονομικών Μοχάμεντ Αλ-Τζαντάαν προανήγγειλε επικαιροποιημένη στρατηγική για την επόμενη τετραετία, έως το 2030, με μετατόπιση έργων και «πάγωμα» ορισμένων εξ αυτών. Σε απλά ελληνικά, η χώρα βάζει φρένο σε ορισμένες υπερφιλόδοξες ιδέες και κατευθύνει ρευστότητα εκεί όπου υπάρχει άμεση απόδοση και διεθνής προβολή.

1

Το Μουντιάλ ως καταλύτης ανακατανομής

Το αναπτυξιακό πρόγραμμα «Vision 2030», ύψους περίπου 1,85 τρισ. ευρώ, αποτέλεσε τη ναυαρχίδα του πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για τη μετάβαση της οικονομίας πέρα από το πετρέλαιο.

Το Neom είναι το πιο φιλόδοξο project της Σαουδικής Αραβίας στο πλαίσιο του «Vision 2030»: μια υπερ-πόλη υπό κατασκευή στη βορειοδυτική άκρη της χώρας, κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα, με στόχο να γίνει κόμβος τεχνολογίας, τουρισμού, logistics και πράσινης ενέργειας. Το «The Line» είναι το κεντρικό project του Neom. Μια γραμμική πόλη μήκους 170 χιλιομέτρων, πλάτους περίπου 200 μέτρων και ύψους 500 μέτρων. Δύο παράλληλοι ουρανοξύστες-καθρέφτες μέσα στην έρημο.

Θεωρητικά, θα φιλοξενεί έως 9 εκατομμύρια κατοίκους και θα λειτουργεί αποκλειστικά με ανανεώσιμη ενέργεια.

Ωστόσο, η πτώση της τιμής του βαρελιού κάτω από τα 59 ευρώ, σε συνδυασμό με τα διαρκή ελλείμματα από το 2022 και μετά, δημιουργεί νέες εξισώσεις. Το Δημόσιο Επενδυτικό Ταμείο, το γνωστό PIF, που διαχειρίζεται κεφάλαια άνω των 925 δισ. ευρώ, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε φουτουριστικές πόλεις, τουριστικά mega projects και 15 στάδια για το 2034. Σήμερα, τα 11 από τα 15 γήπεδα που περιλαμβάνονται στον αρχικό φάκελο υποψηφιότητας δεν υφίστανται καν σε κατασκευαστικό επίπεδο. Το χρονοδιάγραμμα πιέζει και το κόστος ανεβαίνει.

Η διοργάνωση του Μουντιάλ λειτουργεί ως επιταχυντής. Ό,τι σχετίζεται με υποδομές μεταφορών, αεροδρόμια, ξενοδοχεία και στάδια αποκτά προτεραιότητα. Ό,τι δεν συνδέεται άμεσα με το 2034, επανεξετάζεται.

Το Neom και το ρεαλιστικό restart

Το εμβληματικό project Neom, με κεντρικό άξονα το «The Line», μήκους 160 χιλιομέτρων, δεν ακυρώνεται. Όμως υποχωρεί ιεραρχικά. Από σύμβολο του μέλλοντος, γίνεται αντικείμενο αναπροσαρμογής. Οι περικοπές και η σταδιακή υλοποίηση δείχνουν ότι το βασίλειο περνά από τη φάση του ενθουσιασμού στη φάση της διαχείρισης. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ζητήσει μεγαλύτερη διαφάνεια και σαφήνεια. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει την ανάγκη προσέλκυσης ιδιωτικών και ξένων κεφαλαίων, μεταφέροντας μέρος του βάρους από το κράτος στον ιδιωτικό τομέα. Η πρόβλεψη για χρηματοδοτικές ανάγκες άνω των 53 δισ. ευρώ εντός του έτους αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης.

Από το soft power στο δημοσιονομικό ρεαλισμό

Η στρατηγική του αθλητισμού ως εργαλείο soft power παραμένει. Οι μεταγραφές mega stars όπως του Κριστιάνο Ρονάλντο, τα μεγάλα events, η διεθνής εικόνα δεν εγκαταλείπονται. Απλώς εντάσσονται σε πιο αυστηρό πλαίσιο απόδοσης κεφαλαίου. Το Μουντιάλ του 2034 δεν είναι πια απλώς ένα τουρνουά. Είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο επαναχαράσσεται ένα σχέδιο σχεδόν 1,85 τρισ. ευρώ. Και το ερώτημα δεν είναι αν η Σαουδική Αραβία έχει τα χρήματα. Τα έχει. Το ερώτημα είναι πού επιλέγει να τα βάλει.

Σε τελική ανάλυση, το στοίχημα δεν είναι μόνο να χτιστούν στάδια στην άμμο. Είναι να αποδειχθεί ότι πάνω στην άμμο μπορεί να στηθεί και ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Το 2034 θα δείξει αν το ρίσκο άξιζε.

Διαβάστε επίσης:

Τεράστια οικονομική «τρύπα» αν ο Παναθηναϊκός του Αλαφούζου μείνει εκτός Ευρώπης

Ο Νίκος Ρογκαβόπουλος στο Allwyn Game Time: Δύσκολα τα νοκ άουτ παιχνίδια, ανυπομονούμε για τον τελικό

Ρωσία, Ουκρανία και… Τραμπ: Γεωπολιτικές σκιές πάνω από το Κογκρέσο της UEFA