Δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν οι ενδοκυβερνητικές αντιδράσεις στο θέμα των ΕΛΤΑ ως περιστασιακές.

Είναι σαφές, πλέον, ότι ο λίγος πολιτικός χρόνος που απομένει μέχρι τις εκλογές λειτουργεί ως θρυαλλίδα ενδοκομματικής έκρηξης σε πολιτικό περιβάλλον όπου η απουσία αντιπάλου ωθεί σε ακρότητες. Δεν έχει σημασία ποιοι βουλευτές κινδυνεύουν το 2027 και ποιοι είναι «σιγουράντζες», σημασία έχει ότι η εικόνα της παράταξης της Ν.Δ.  έχει αρχίσει να ξεθωριάζει επικίνδυνα. Η ανάγκη διορθωτικών επεμβάσεων είναι άμεση.

Κομματικά ανεξάρτητοι σχολιαστές της πολιτικής ζωής τόνιζαν ότι στο κόμμα εξαπλώνεται σταδιακά η αίσθηση πως ο πρωθυπουργός έχει επικεντρωθεί στα θέματα της εξωτερικής πολιτικής (όπου συμπεριλαμβάνεται ο τομέας της ενέργειας) σε βάρος του χρόνου που απαιτούν τα εσωτερικά μέτωπα. Η παρεμβολή του έρχεται, έτσι, μετά το ξέσπασμα μίας εσωτερικής κρίσης, συχνά στην κορύφωση της, οπότε στην ήδη υπάρχουσα δυσκολία της διαχείρισής της προστίθεται και η απώλεια πρωθυπουργικού πολιτικού κεφαλαίου, χωρίς να υπάρχει πλέον η εγγύηση ότι η ανάληψη προσωπικής ευθύνης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη φέρνει την εκτόνωση—παράδειγμα τα Τέμπη.

Το θέμα είναι ότι η διαδικασία αποδυνάμωσης της Ν.Δ. ξεκίνησε εκ των έσω. Η ευθύνη που βαρύνει τους δύο πρώην πρωθυπουργούς, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά είναι σημαντική. Η αναφορά δεν είναι στην ουσία της παρέμβασης είτε του ενός είτε του άλλου (μπορεί να έχουν δέκα φορές δίκαιο)  αλλά στην μέθοδο: στο γεγονός ότι και οι δυο επέλεξαν να παρέμβουν δημοσίως,  όχι μόνο μία φορά και, σε ορισμένες στιγμές, με ακραίες εκφράσεις. Για την σημερινή αναστάτωση που επικρατεί στη Ν.Δ. φέρουν προσωπική ευθύνη διότι έδωσαν το παράδειγμα και έθεσαν τον τόνο. Πάλι καλά που δεν έχουμε δει τα χειρότερα—αν και ο ένας κρατά το φάσμα του κομματικού διχασμού ζωντανό.

Η εκτροπή αμφοτέρων είναι θεσμική. Ως πρώην πρωθυπουργοί όφειλαν, εφόσον είχαν άλλες απόψεις, να ενημερώσουν τον επικεφαλής της παράταξης ιδιωτικά και να τον προτρέψουν, ακόμη και με ένταση, να αλλάξει ρότα. Από την στιγμή, όμως, που βγήκαν δημόσια άνοιξαν την πόρτα της δημόσιας σύγκρουσης για όλους, όπως και για την εκ των έσω υπονόμευση της αμφισβητούμενης ηγεσίας. Θα μπορούσαν, θεωρητικά τουλάχιστον, να διαχωρίσουν επίσημα την θέση τους και να αφήσουν τις εξελίξεις να τρέξουν. Δεν το έπραξαν, όμως. Προτίμησαν τον ανταρτοπόλεμο. Έμειναν στο κόμμα και συνέχισαν να πυροβολούν από τα μετόπισθεν.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυβέρνηση έκανε και κάνει λάθη. Ούτε αμφιβάλεται πως τελικά έπεσε στην παγίδα της έπαρσης, παρασυρόμενη από την απόλυτη αδυναμία της αντιπολίτευσης να ασκήσει τον θεσμικό της ρόλο. Αλλά, για τους αυτοπυροβολισμούς που όλο και πυκνώνουν πρόσφατα υπάρχει η απτή ευθύνη των όσων τους προκαλούν, όσων τους ενθαρρύνουν, όσων τους κακοδιαχειρίζονται, αλλά και όσων έδειξαν αρχικά τον δρόμο. Το παράδειγμα των ΕΛΤΑ είναι χαρακτηριστικό: τα οικονομικά στοιχεία, η πρόσφατη διαχρονική πορεία τους και οι κοινωνικές διαστάσεις με κανένα τρόπο δεν δικαιολογούν την «ανταρσία» των βουλευτών της Ν.Δ. που ξέσπασε επιπόλαια.

Δεν υποστηρίζεται η απόλυτη πρωθυπουργική κυριαρχία—αντίθετα αυτή η στήλη θεωρεί ότι, ευρύτερα στην Δύση,  η κεντροπρωθυπουργική δημοκρατία έχει φτάσει στο όριο που θίγει τον θεσμό της δημοκρατίας ως μορφή πολιτείας. Ούτε υποστηρίζεται η λογική ότι … τα γέρικα άλογα πυροβολούνται. Υποστηρίζεται, όμως, ότι αφενός ο πρωθυπουργικός μηχανισμός χρειάζεται ρεγουλάρισμα (ίσως με επαναπροσδιορισμό προτεραιοτήτων), ότι η ενημέρωση των βουλευτών χωλαίνει και ότι οι πρώην ηγέτες οφείλουν να μετρούν δέκα φορές τα λόγια τους πριν τα εκστομίσουν, να αναλογίζονται με μεγαλύτερο ρεαλισμό τα αποτελέσματα θεσμικής παρεκτροπής τους. Διαφορετικά μπορεί σύντομα να ανακαλύψουν ότι θα είναι οι ίδιοι θύματα της ανωριμότητάς τους.

Διαβάστε επίσης

Στο κατώφλι της επόμενης έκρηξης: Η αγορά που κυνηγά την αθανασία του πρώτου