Η ετήσια έκθεση της UEFA για τη χρηματοδότηση και τις επενδύσεις σε ευρωπαϊκούς συλλόγους αποτυπώνει ένα ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο που σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Τα συνολικά έσοδα αναμένεται να ξεπεράσουν για πρώτη φορά τα 30 δισ. ευρώ το 2025, από 28,6 δισ. ευρώ το 2024, συνεχίζοντας μια δεκαετία εκρηκτικής ανάπτυξης που έχει προσθέσει πάνω από 13 δισ. ευρώ από το 2015.

Στην ετήσια… ακτινογραφία της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας για τα οικονομικά των ευρωπαϊκών συλλόγων, το μήνυμα είναι καθαρό. Η ευρωπαϊκή «βιομηχανία» των συλλόγων πάει για ιστορικό ορόσημο, με τα έσοδα του 2025 να προβλέπεται ότι θα περάσουν για πρώτη φορά τα 30 δισ. ευρώ, πάνω από το ρεκόρ των 28,6 δισ. ευρώ του 2024. Από το 2015 και μετά, η UEFA μετρά άνοδο άνω των 13 δισ. ευρώ, με καύσιμα τις διοργανώσεις της, τα τηλεοπτικά δικαιώματα, τις εμπορικές συμφωνίες και τα εισιτήρια.

1

Μόνο που, την ίδια στιγμή, η έκθεση επιμένει στο «ναι μεν, αλλά». Τα ρεκόρ εσόδων δεν σημαίνουν αυτόματα κερδοφορία, γιατί το κόστος ανεβαίνει και ειδικά το κόστος που δεν φαίνεται στο γήπεδο. Οι μισθοί των μη παικτών, δηλαδή τεχνικό, διοικητικό, εμπορικό και επιχειρησιακό προσωπικό, έχουν αυξηθεί κατά 42% την τριετία 2021-2024, ενώ τα λοιπά λειτουργικά έξοδα τρέχουν επίσης.

Και κάπου εδώ έρχεται η ελληνική σελίδα, η οποία είναι ταυτόχρονα «μπράβο για την αύξηση» και «ώπα, πού πάμε με αυτά τα έξοδα».

231 εκατ. ευρώ έσοδα για τις ελληνικές ομάδες

Για την περσινή σεζόν, 2024-25, τα συνολικά έσοδα των ελληνικών συλλόγων που είναι στο δείγμα της UEFA καταγράφονται στα 231 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 34% σε σχέση με το 2023, επίδοση που φέρνει την Ελλάδα στη 16η θέση.

Η αύξηση είναι μεγάλη και δεν είναι αμελητέα, ειδικά για μια αγορά που δεν έχει το μέγεθος της Αγγλίας ή της Γερμανίας, ούτε καν της Ολλανδίας. Το ερώτημα όμως είναι από πού έρχεται και πόσο «στέκεται» χωρίς εξωτερική βοήθεια.

Η UEFA δίνει 47 εκατ. ευρώ από εισιτήρια, επίσης με άνοδο 34%, που φέρνει την Ελλάδα 15η στην Ευρώπη. Η εικόνα εδώ είναι διπλή: από τη μία, είναι σαφές ότι το προϊόν «γεμίζει» καλύτερα σε σχέση με πριν.

Από την άλλη, τα εισιτήρια στην Ελλάδα είναι ευαίσθητα στα αγωνιστικά κύματα και στο ποιοι παίζουν Ευρώπη, άρα αυτό το νούμερο δεν πρέπει να το θεωρείς «μόνιμο μισθό». Θέλει σταθερότητα, πρόγραμμα, εμπειρία γηπέδου, υπηρεσίες, και κυρίως γήπεδα που να μπορούν να πουλήσουν κάτι παραπάνω από ένα κάθισμα και ένα κασκόλ.

Στα εγχώρια τηλεοπτικά δικαιώματα, το σύνολο είναι 33 εκατ. ευρώ, μόλις +2% σε σχέση με το 2023, επίσης 15η θέση. Αυτό είναι το πιο «ψυχρό» νούμερο της έκθεσης, γιατί δείχνει ότι η αγορά τηλεοπτικών στην Ελλάδα δεν έχει περάσει σε πραγματικό άλμα, όσο κι αν το συζητάμε κάθε καλοκαίρι. Και όταν η τηλεόραση δεν ανεβαίνει, η πίεση μεταφέρεται αλλού: στις ευρωπαϊκές εισπράξεις και στις χορηγίες.

Το οξυγόνο που σε κρατά, αλλά σε κάνει και εξαρτημένο

Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι τα έσοδα από την UEFA: 56 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 24% των συνολικών εσόδων, με την Ελλάδα στη 12η θέση. Με απλά λόγια, σχεδόν το ένα στα τέσσερα ευρώ στο οικοσύστημα έρχεται από την Ευρώπη.

Αυτό είναι καλό, γιατί αποδεικνύει ότι το ελληνικό ποδόσφαιρο «παράγει» ευρωπαϊκό χρήμα. Είναι και επικίνδυνο, γιατί αν μια χρονιά στραβώσει αγωνιστικά, αν χαθούν προκρίσεις, αν υπάρξει μία κακή ευρωπαϊκή σεζόν, το σοκ περνάει απευθείας στους ισολογισμούς.

Η UEFA γενικά επισημαίνει πως τα έσοδα αυξάνονται παντού, αλλά το κόστος είναι αυτό που κάνει τη ζημιά. Στην Ελλάδα, το κόστος έχει ήδη χτυπήσει καμπανάκια.

Μισθοί 216 εκατ. ευρώ: Εδώ είναι η «βόμβα»

Το κόστος μισθών στην Ελλάδα καταγράφεται στα 216 εκατ. ευρώ, με αύξηση 27% σε σχέση με το 2023, ενώ ο λόγος μισθών προς έσοδα φτάνει το 93%. Αυτό είναι το σημείο που σταματάς να χαζεύεις τα ρεκόρ και αρχίζεις να μετράς ζημιές.

Το 93% δεν είναι απλώς «ψηλό». Είναι ορισμός του ρίσκου. Γιατί όταν σχεδόν όλα τα έσοδα πάνε σε μισθούς, δεν υπάρχει αέρας για στραβές, δεν υπάρχει χώρος για επενδύσεις και δεν υπάρχει μαξιλάρι για να απορροφήσεις μια χρονιά χωρίς Ευρώπη.

Η UEFA σημειώνει ότι η αύξηση των μισθών παικτών έχει σταθεροποιηθεί σε χαμηλά επίπεδα με τη βοήθεια των κανονισμών κόστους των ομάδων. Στην Ελλάδα όμως, το συνολικό μισθολογικό βάρος δείχνει να κινείται σαν να έχει πάντα μπροστά του την ανάγκη «πρέπει να βγούμε Ευρώπη». Κι αυτό, ιστορικά, δεν τελειώνει καλά όταν δεν έρθει η πρόκριση.

Πέρα από τους μισθούς, η UEFA καταγράφει λειτουργικά έξοδα 100 εκατ. ευρώ, +30% σε σχέση με το 2023, με την Ελλάδα στη 17η θέση. Εδώ μπαίνουν όλα: μετακινήσεις, λειτουργία ομάδων, διοικητικό κόστος, παραγωγή αγωνιστικής ημέρας, υποστήριξη εγκαταστάσεων. Αν συνδυάσεις αυτό με τη γενική ευρωπαϊκή τάση που επισημαίνει η UEFA, δηλαδή ότι τα λοιπά λειτουργικά κόστη ανεβαίνουν απότομα και προβλέπεται να είναι μεγάλο κομμάτι των εσόδων, έχεις μια κουβέντα που δεν είναι «για μετά». Είναι για τώρα.

H Ελλάδα πληρώνει την ανάπτυξη

Το αποτέλεσμα προ φόρων στην Ελλάδα βγαίνει -92 εκατ. ευρώ, βελτιωμένο κατά 7 εκατ. ευρώ από το 2023, αλλά παραμένει βαθιά αρνητικό και μάλιστα σε θέση 51η.

Αν το δεις ψύχραιμα, η ελληνική αγορά αυτή τη στιγμή μοιάζει να αγοράζει «παρόν» με χρήματα από το «μέλλον». Το σχήμα είναι γνωστό, το έχουμε ξαναδεί σε άλλες εποχές: ανεβάζεις μπάτζετ για να φέρεις αποτέλεσμα, το αποτέλεσμα πρέπει να σε βγάλει Ευρώπη, η Ευρώπη πρέπει να σε πληρώσει για να ξανακάνεις το ίδιο. Στο πρώτο στραβοπάτημα, το ντόμινο ξεκινά.

Η UEFA καταγράφει καθαρό αποτέλεσμα μεταγραφών 0 ευρώ, βελτιωμένο κατά 6 εκατ. ευρώ από το 2023, με την Ελλάδα στην 36η θέση. Το «μηδέν» δεν είναι πάντα ουδέτερο. Σε ένα περιβάλλον που καίει χρήμα σε μισθούς και λειτουργικά, οι μεταγραφές μπορούν να είναι βαλβίδα αποσυμπίεσης. Όταν δεν σου δίνουν θετικό ισοζύγιο, δεν υπάρχει δεύτερη πηγή «εύκολης» ενίσχυσης. Στην «οικονομική θέση» η εικόνα είναι σχεδόν… λεπτή κλωστή.

Καθαρή θέση 6 εκατ. ευρώ συνολικά, χωρίς ουσιαστική μεταβολή, αλλά 7 ομάδες με αρνητική καθαρή θέση. Αυτό είναι ξεκάθαρο σημάδι ότι ένα κομμάτι του συστήματος λειτουργεί με κεφάλαιο που δεν είναι πραγματικό, ή με διαρκή ανάγκη χρηματοδότησης. Το ακαθάριστο τραπεζικό χρέος καταγράφεται στα 12 εκατ. ευρώ, μειωμένο κατά 8 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2023. Το χρέος αυτό, από μόνο του, δεν φαίνεται τρομακτικό συγκριτικά με άλλα πρωταθλήματα. Το θέμα είναι αλλού: πόσο αντέχεις ζημιές -92 εκατ. ευρώ με τόσο μικρή καθαρή θέση.

Κόστος ρόστερ 142 εκατ. ευρώ: πληρώνεις ακριβά το προϊόν σου

Το κόστος ρόστερ, όπως το μετρά η UEFA, είναι 142 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 33 εκατ. ευρώ. Αυτό δείχνει ότι οι ελληνικές ομάδες επενδύουν στο αγωνιστικό περιουσιακό στοιχείο τους, αλλά όταν συνοδεύεται από μισθούς στο 93%, σημαίνει ότι η «επένδυση» δεν γίνεται πάντα με τον ρυθμό που αντέχει η αγορά. Είναι σαν να παίρνεις πιο γρήγορο αυτοκίνητο, ενώ το ρεζερβουάρ σου είναι ήδη στο κόκκινο.

Η UEFA γράφει ότι το 100% των ελληνικών συλλόγων είναι σε ιδιωτική ιδιοκτησία, επίδοση που την κατατάσσει 4η στην Ευρώπη. Δύο ομάδες έχουν τουλάχιστον έναν ξένο μέτοχο. Ως εδώ, τίποτα σοκαριστικό. Το ενδιαφέρον, και το πολιτικά «καυτό», είναι ότι καταγράφονται τρεις περιπτώσεις διασταυρούμενης ιδιοκτησίας ή πολυϊδιοκτησίας, με την Ελλάδα 17η στη σχετική κατάταξη. Η UEFA, γενικότερα, έχει γίνει πολύ πιο αυστηρή στο κομμάτι της ακεραιότητας των διοργανώσεων, με κανόνες που απαγορεύουν σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο να έχει έλεγχο ή επιρροή σε πάνω από έναν σύλλογο που συμμετέχει σε διοργάνωση της.

Και εδώ είναι το σημείο που η Ελλάδα πρέπει να διαβάσει σωστά το διεθνές κλίμα. Η Ευρώπη δεν πάει προς «χαλαρότητα». Πάει προς έλεγχο, διαφάνεια, αποτύπωμα κεφαλαίων και καθαρούς κανόνες. Άρα, ό,τι είναι γκρίζο σήμερα, αύριο γίνεται πρόβλημα με ημερομηνία και σφραγίδα.

Ευκαιρία για τους ελληνικούς συλλόγους

Για τις ελληνικές ομάδες, η έκθεση της UEFA έχει απτό ενδιαφέρον. Συλλογικά, τα έσοδα από ευρωπαϊκές διοργανώσεις το 2024 ανήλθαν σε περίπου 173 εκατ. ευρώ, δείχνοντας ότι η συμμετοχή στην Ευρώπη μεταφράζεται σε σημαντική οικονομική ενίσχυση. Η διαχείριση συμβολαίων και η σταθερότητα στα έξοδα δίνουν τη δυνατότητα σε συλλόγους με περιορισμένους προϋπολογισμούς να επενδύσουν στρατηγικά, τόσο σε υποδομές όσο και σε ποδοσφαιρικό δυναμικό, χωρίς να βάζουν σε κίνδυνο την ισορροπία των οικονομικών τους.

Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο παραμένει δυναμικό και επενδυτικά ελκυστικό, αλλά η σταθερότητα προϋποθέτει προσεκτική διαχείριση. Για τις ελληνικές ομάδες, η ικανότητα να αξιοποιήσουν τα ευρωπαϊκά έσοδα μπορεί να καθορίσει όχι μόνο την αγωνιστική τους πορεία, αλλά και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους.

Αν οι ομάδες θέλουν να σταθούν σε μια ευρωπαϊκή εποχή που «μεγαλώνει» αλλά ταυτόχρονα σφίγγει, χρειάζονται τρία πράγματα, παραδοσιακά και καθόλου μοντέρνα: πειθαρχία στα έξοδα και δουλειά στις υποδομές. Όλα τα υπόλοιπα είναι θόρυβος.

Διαβάστε επίσης:

Champions League: Τι έμαθε και πόσα χρήματα έβγαλε ο Ολυμπιακός

Παναθηναϊκός: Σύλλογος μεγάλος στην Ευρώπη, πάνω από 12 εκατ. ευρώ τα εγγυημένα έσοδα

Τα 65,5 εκατ. ευρώ του big-4 και το σενάριο για Μαρινάκη VS Αλαφούζου στα νοκ άουτ!