«ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα»: Μια νέα εθνική πρωτοβουλία στήριξης της οικογένειας και της ψυχικής υγείας

Η γονεϊκότητα στη σύγχρονη εποχή μοιάζει συχνά με δύσκολη διαδρομή για την οποία δεν υπάρχουν ούτε οδηγίες ούτε χάρτης. Οι γονείς καλούνται να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα: μπροστά σε οθόνες, υπό κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις, με αβεβαιότητα και αυξανόμενες απαιτήσεις στην καθημερινότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ψυχική υγεία των παιδιών και των οικογενειών αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας της εποχής μας.

Απαντώντας σε αυτή την ανάγκη, το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF Ελλάδας, υλοποιεί την Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, μια ολοκληρωμένη παρέμβαση που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία στηρίζει τη γονεϊκότητα και την ανάπτυξη του παιδιού.

Η Δράση χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υλοποιείται με την επιστημονική υποστήριξη πανεπιστημιακών και υγειονομικών φορέων, μεταξύ των οποίων και το ΕΚΠΑ. Στην «καρδιά» της πρωτοβουλίας βρίσκεται το πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα», ένας από τους τέσσερις βασικούς πυλώνες της συνολικής δράσης.

Από την αμηχανία στη συστηματική στήριξη

Για χρόνια, ζητήματα όπως η γονεϊκή εξουθένωση, η ψυχική επιβάρυνση των γονέων ή οι αναπτυξιακές δυσκολίες των παιδιών αντιμετωπίζονταν αποσπασματικά ή με κοινωνική αμηχανία. Η νέα πρωτοβουλία επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, μεταφέροντας τη στήριξη της οικογένειας πιο κοντά στην καθημερινότητα και στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων, η έγκαιρη ανίχνευση δυσκολιών και η δημιουργία ενός πλέγματος πρόληψης και υποστήριξης για κάθε οικογένεια, από τη βρεφική ηλικία έως την εφηβεία.

Ψηφιακή ενημέρωση και ενίσχυση του ρόλου του παιδιάτρου

Στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργείται νέα ψηφιακή πλατφόρμα ενημέρωσης, μέσω της οποίας γονείς και φροντιστές θα έχουν πρόσβαση σε έγκυρες πληροφορίες και πρακτική καθοδήγηση για όλα τα στάδια ανάπτυξης του παιδιού.

Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος του παιδιάτρου ως του πρώτου και πιο σταθερού σημείου επαφής της οικογένειας με το σύστημα υγείας. Οι παιδίατροι θα διαθέτουν εξειδικευμένα εργαλεία για την έγκαιρη αναγνώριση αναπτυξιακών διαταραχών σε παιδιά ηλικίας 0 έως 12 ετών, αλλά και για την ανίχνευση ψυχικής επιβάρυνσης των ίδιων των γονέων, όπως άγχος ή κατάθλιψη.

Ταυτόχρονα, αναπτύσσεται ψηφιακός χάρτης υπηρεσιών ψυχικής και αναπτυξιακής υγείας, ώστε οι οικογένειες να μπορούν να παραπέμπονται έγκαιρα σε εξειδικευμένες δομές υποστήριξης.

Triple P: Το διεθνές πρόγραμμα θετικής γονεϊκότητας έρχεται στην Ελλάδα

Κεντρικό εργαλείο της δράσης αποτελεί το διεθνώς αναγνωρισμένο πρόγραμμα Triple P (Positive Parenting Programme), το οποίο εφαρμόζεται για πρώτη φορά οργανωμένα και δωρεάν στην Ελλάδα.

Το πρόγραμμα βασίζεται σε περισσότερα από 35 χρόνια επιστημονικής έρευνας και έχει εφαρμοστεί σε περισσότερες από 30 χώρες, υποστηρίζοντας εκατομμύρια οικογένειες διεθνώς. Στόχος του είναι να βοηθήσει τους γονείς να αναπτύξουν πρακτικές δεξιότητες θετικής διαχείρισης της καθημερινότητας, ενίσχυσης της σχέσης με τα παιδιά και αντιμετώπισης δυσκολιών χωρίς τιμωρητικές ή ακραίες πρακτικές.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• σύντομα ενημερωτικά σεμινάρια διάρκειας περίπου 90 λεπτών,
• μικρές ομάδες γονέων με εβδομαδιαίες συναντήσεις οκτώ εβδομάδων,
• εξατομικευμένες συνεδρίες υποστήριξης, δια ζώσης, κατ’ οίκον ή εξ αποστάσεως.

Το πρόγραμμα απευθύνεται τόσο σε οικογένειες χωρίς εμφανείς δυσκολίες όσο και σε γονείς που αντιμετωπίζουν αυξημένες ή εξειδικευμένες ανάγκες.

Τα πρώτα αποτελέσματα

Η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026, πραγματοποιήθηκε σε πολλές περιοχές της χώρας — μεταξύ άλλων στην Αττική, την Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Δυτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο και το Βόρειο Αιγαίο — με τη συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και επαγγελματιών του δημόσιου τομέα.

Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία:

• 5.275 γονείς συμμετείχαν σε σεμινάρια και ομάδες Triple P,
• 231 επαγγελματίες εκπαιδεύτηκαν και πιστοποιήθηκαν στο πρόγραμμα.

Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η ανάγκη για οργανωμένη γονεϊκή υποστήριξη είναι υπαρκτή και ιδιαίτερα αυξημένη.

Μια επένδυση στο μέλλον

Η επένδυση στη γονεϊκότητα δεν αφορά μόνο την οικογένεια, αλλά την κοινωνία συνολικά. Η ενίσχυση της ψυχικής υγείας των παιδιών, η πρόληψη δυσκολιών από νωρίς και η στήριξη των γονέων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη δημιουργία πιο ανθεκτικών κοινοτήτων και καλύτερων συνθηκών ανάπτυξης για τη νέα γενιά.