Οι συνήθειες των Gen Ζ και A: Πώς ζουν, πώς σκέφτονται – Από το TikTok στο AI

Είναι τα παιδιά μας, τα παιδιά των φίλων μας, οι αυριανοί ή οι νέοι ενήλικες. Κινούνται με άνεση σε κάθε χώρο, λένε bro, ατμίζουν, ακούνε τραπ, λατρεύουν να ψωνίζουν από «θριφτάδικα» (δεύτερο χέρι) κυρίως λόγω περιβαλλοντικής συνείδησης, σερφάρουν πολλές ώρες στα social media και αν φλερτάρουν, σπάνια, δεν ζητάνε τηλέφωνο, αλλά λογαριασμό Instagram.

Είναι οι γενιές Gen Ζ και A και αν προσπαθήσουμε να τις βάλουμε σε ένα παραδοσιακό κουτί, μάλλον θα αποτύχουμε.

Η Generation Z (όσοι γεννήθηκαν περίπου από το 1997 έως το 2012) και η Generation Alpha (τα παιδιά από το 2013 και μετά) δεν ακολουθούν απλώς τις τάσεις. Τις γράφουν από την αρχή, συχνά γκρεμίζοντας στερεότυπα δεκαετιών.

Λατρεύουν τα social media

Είναι υπερ-ενημερωμένοι, πολυδιάστατοι, εξαιρετικά ευαισθητοποιημένοι σε κοινωνικά ζητήματα και διαθέτουν μια καλώς εννοούμενη κριτική σκέψη, που δεν ανέχεται ταμπού και παρωχημένες αντιλήψεις.

Όπως εξηγεί η διακεκριμένη ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου στο Mononews:

«Αυτές οι γενιές χαρακτηρίζονται από την κατακλυσμική ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με κύριο γνώρισμα την  υπερέκθεση στο ψηφιακό περιβάλλον από τα πρώτα χρόνια της ζωής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Παράλληλα οι επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες προσφέρουν οικονομική αβεβαιότητα, κοινωνική ρευστότητα, διάτρητο αξιακό σύστημα παράλληλα με γονεϊκή υπερπροστασία. Οι νέοι αναπτύσσουν ως μηχανισμό άμυνας μια λειτουργική και προσαρμοστική απόκριση με χαρακτηριστικές συνήθειες και συμπεριφορές, συχνά δυσκατάληπτες για τους μεγαλύτερους».

Οι συνήθειες των Gen Ζ και A: Πώς ζουν

Πρόκειται για τους πρωταγωνιστές μιας αθόρυβης καίτοι σαρωτικής επανάστασης στην καθημερινότητα, στην τεχνολογία, στην ψυχαγωγία και στην κατανάλωση.

Σύμφωνα με την ειδικό, κάποιες από αυτές τις συνήθειες των εφήβων και των νέων είναι:

Η επιλογή δημιουργίας σχέσεων χωρίς δέσμευση (situationships), στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τον έλεγχο, αποφεύγοντας, έτσι, τα συναισθήματα που θα τους δημιουργούσε το ενδεχόμενο της απόρριψης ή του χωρισμού.

Μακροχρόνιες μελέτες και η καθημερινή κλινική εμπειρία καταγράφουν την ερωτική δραστηριότητα και τις δια ζώσης σχέσεις των νέων ως ιδιαίτερα χαμηλές.

Το φλερτ έχει αντικατασταθεί από την αλληλεπίδραση μέσω εφαρμογών ή αποφεύγεται συστηματικά.

«Οι νέοι προτιμούν την επικοινωνία μέσω DMs λόγω άγχους των τηλεφωνικών κλήσεων. Σύμφωνα με μελέτες, η πλειονότητα είναι «σχεδόν συνεχώς» συνδεδεμένη στο διαδίκτυο και δη στις δημοφιλείς πλατφόρμες , όπου ο χρόνος χρήσης συχνά ξεπερνά τις 6 με 8 ώρες ημερησίως.

Η διαρκής αίσθηση μέσω των social media ότι υπάρχει πάντα μια «καλύτερη επιλογή», δημιουργεί παράλυση απόφασης, εμποδίζοντας τη βαθιά επένδυση σε έναν άνθρωπο», επισημαίνει η κα. Καππάτου.

Κυνηγάνε το χρήμα

Οι νέοι αρέσκονται να χρησιμοποιούν ψυχολογικούς όρους (therapy speak) ως ένδειξη της ευαισθητοποίησής τους στα ψυχολογικά ζητήματα αλλά και ως μηχανισμό προστασίας.

Στη διασκέδαση εφαρμόζουν το λεγόμενο zebra striping, όπου συστηματικά προτιμούν τα μη αλκοολούχα ποτά, επιδιώκοντας να έχουν τον πλήρη έλεγχο της συμπεριφοράς τους και την αποφυγή της πιθανότητα έκθεσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, αναζητούν διαρκώς τρόπους για ταχεία αύξηση του εισοδήματός τους, δεδομένης της διάχυτης οικονομικής ανασφάλειας.

Το μοντέλο της σταθερής και πολυετούς καριέρας έχει αντικατασταθεί από την αναζήτηση γρήγορων πηγών εισοδήματος (κρυπτονομίσματα, daytrading apps κτλ).

«Η προσπάθεια αυτοέλεγχου γίνεται αυτοσκοπός και αποτελεί ιστό προστασίας και ασφάλειας. Όλες οι μελέτες καταδεικνύουν ότι αυτή η κατάσταση προκαλεί σταδιακά μια «επιδημία» μοναξιάς και καταθλιπτικού συναισθήματος μεταξύ των νέων, μείωσης της  αντοχής στη ματαίωση και στην απογοήτευση, ενισχύεται η κοινωνική απομόνωση και δεν αναπτύσσεται η συναισθηματική ανθεκτικότητα.

Ακόμη και οι απλές καθημερινές δυσκολίες προκαλούν έντονο άγχος. Τελικά, η αγωνία των νέων για τον απόλυτο έλεγχο, τους παγιδεύει σε έναν φαύλο κύκλο συναισθηματικής ευαλωτότητας», αναφέρει η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος.

Από τη Google στο TikTok

Οι προηγούμενες γενιές «γκουγκλάραμε» για να βρούμε μια πληροφορία, μια συνταγή ή ένα εστιατόριο. Για αυτές τις γενιές το TikTok και το Instagram έχουν γίνει οι απόλυτες μηχανές αναζήτησης.

Αν θέλουν να μάθουν πού θα φάνε το καλύτερο burger, πώς να διορθώσουν ένα ρούχο (upcycling) ή ποιο βιβλίο αξίζει να διαβάσουν, δεν θα διαβάσουν κριτικές σε παραδοσιακά sites. Θα στραφούν σε βίντεο διάρκειας 30 δευτερολέπτων από ανθρώπους, που το δοκίμασαν πρώτοι.

Επιπλέον το “BookTok” και το “TechTok” έχουν επαναπροσδιορίσει την κουλτούρα. Οι νέοι διαβάζουν ξανά μανιωδώς (ειδικά romance και φαντασία), αλλά επηρεάζονται άμεσα και από τις viral προτάσεις της οθόνης τους.

Οι «ψηφιακοί ιθαγενείς» συναντούν τα ρομπότ

Ενώ η Gen Z θυμάται έναν κόσμο με κουμπιά στα κινητά και το πρώτο της προφίλ στο Facebook, η Gen A γεννήθηκε με μια οθόνη αφής στο χέρι και έναν έξυπνο βοηθό (Siri, Alexa) στο σπίτι.

Για τα παιδιά της Gen Alpha η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν είναι επιστημονική φαντασία, ούτε κάποιο τρομακτικό εργαλείο του μέλλοντος. Είναι το καθημερινό τους παιχνίδι και ο ψηφιακός τους φίλος.

Το ChatGPT έχει γίνει «φίλος» τους. Το ρωτάνε για τα μαθήματα του σχολείου, με την ίδια φυσικότητα που οι παλαιότερες γενιές ξεφύλλιζαν την εγκυκλοπαίδεια. Παίζουν παιχνίδια που προσαρμόζονται αυτόματα στις δεξιότητές τους και θεωρούν τα avatars και τα φίλτρα επαυξημένης πραγματικότητας (AR) εντελώς δεδομένα.

Τι χρειάζονται οι νέοι

Η κα Αλεξάνδρα Καππάτου καταλήγει:

«Ας αναλογιστούμε τι χρειάζονται οι νέοι μας. Σίγουρα δεν έχουν ανάγκη «το κήρυγμά μας», αλλά τη συναισθηματική ασφάλεια και το σταθερό σημείο αναφοράς τους, που μπορούμε να τους προσφέρουμε.

Έτσι μπορεί να αποτολμήσουν, με την προτροπή μας, να βγουν από το καβούκι τους. Με αυτόν τον τρόπο θα αποκτήσουν τα εφόδια, για να μετατρέψουν την ανασφάλεια και την επιφυλακτικότητα σε ουσιαστική στάση ζωής με ανθεκτικότητα».

Δείτε επίσης