Νορβηγία: Πέθανε ο βασιλιάς Χάραλντ, μετά από 35 χρόνια στον θρόνο – Θα τον διαδεχθεί ο μοναχογιός του, Χάακον

Ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ της Νορβηγίας πέθανε την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 89 ετών, ολοκληρώνοντας μια βασιλεία που διήρκεσε περισσότερο από τρεις δεκαετίες και σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή για τη νορβηγική μοναρχία.

Ο Χάραλντ ανέβηκε στον θρόνο στις 17 Ιανουαρίου 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Όλαφ Ε΄, και παρέμεινε μονάρχης για 35 χρόνια. Με βάση τη διάρκεια της βασιλείας του, ήταν ο τρίτος μακροβιότερος εν ενεργεία βασιλιάς στην Ευρώπη, μετά τη Μαργαρίτα Β΄ της Δανίας και τον Κάρολο ΙΣΤ΄ Γουσταύο της Σουηδίας.

Μόλις τέσσερις ημέρες μετά την ανάληψη του θρόνου, ο Χάραλντ ορκίστηκε ενώπιον του Storting, του νορβηγικού κοινοβουλίου, ότι θα τηρεί και θα υπερασπίζεται το Σύνταγμα. Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς πραγματοποιήθηκε η τελετή καθαγιασμού του στον καθεδρικό ναό Nidaros, στο Trondheim.

Η περίοδος της βασιλείας του χαρακτηρίστηκε από τη διατήρηση του θεσμικού ρόλου της μοναρχίας, αλλά και από μια πιο άμεση και ανθρώπινη εικόνα της βασιλικής οικογένειας. Ο ίδιος είχε επιλέξει να διατηρήσει το σύνθημα που είχαν χρησιμοποιήσει τόσο ο πατέρας όσο και ο παππούς του: «Alt for Norge», δηλαδή «Όλα για τη Νορβηγία».

Τα παιδικά χρόνια μέσα στον πόλεμο

Ο Χάραλντ γεννήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1937 στο Skaugum και ήταν ο μοναχογιός του τότε διαδόχου Όλαφ και της πριγκίπισσας Μάρθα. Η παιδική του ηλικία, όμως, διακόπηκε απότομα εξαιτίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τον Απρίλιο του 1940, όταν ήταν μόλις τριών ετών, η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Νορβηγία. Η βασιλική οικογένεια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, με τον μικρό Χάραλντ, τη μητέρα του και τις δύο αδελφές του να καταφεύγουν αρχικά στη Σουηδία.

Από εκεί ταξίδεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρέμειναν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Ο πατέρας του, Όλαφ, και ο παππούς του, βασιλιάς Χάακον Ζ΄, βρέθηκαν στη Βρετανία και συνέχισαν από την εξορία να στηρίζουν τον αγώνα της νορβηγικής κυβέρνησης και της μοναρχίας απέναντι στη γερμανική κατοχή.

Ο Χάραλντ επέστρεψε στη Νορβηγία στις 7 Ιουνίου 1945, μαζί με την οικογένειά του, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την απελευθέρωση της χώρας. Ήταν τότε οκτώ ετών.

Οι εμπειρίες της εξορίας, του πολέμου και της επιστροφής στη χώρα του αποτέλεσαν καθοριστικά βιώματα για τον μελλοντικό μονάρχη. Ο Χάραλντ ανήκε σε μια γενιά που έζησε από κοντά τις συνέπειες της κατοχής και στη συνέχεια την προσπάθεια ανοικοδόμησης της μεταπολεμικής Νορβηγίας.

Από διάδοχος, βασιλιάς

Ο Χάραλντ ολοκλήρωσε στη Νορβηγία τη σχολική και στρατιωτική του εκπαίδευση και στη συνέχεια συνέχισε τις σπουδές του στο Balliol College της Οξφόρδης. Εκεί ασχολήθηκε με τις κοινωνικές επιστήμες, την ιστορία και τα οικονομικά, αποκτώντας μια ευρύτερη ακαδημαϊκή κατάρτιση πριν αναλάβει τα μελλοντικά του καθήκοντα.

Μετά τον θάνατο του βασιλιά Χάακον Ζ΄, το 1957, ο Χάραλντ έγινε διάδοχος του νορβηγικού θρόνου. Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε μια μακρά περίοδος προετοιμασίας για τον ρόλο που θα αναλάμβανε αρκετές δεκαετίες αργότερα.

Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων εκπροσώπησε τη Νορβηγία σε διεθνείς αποστολές, συμμετείχε σε κρατικές και διπλωματικές υποχρεώσεις και ανέλαβε σταδιακά ολοένα μεγαλύτερο μέρος των καθηκόντων του πατέρα του.

Όταν ο Όλαφ Ε΄ αντιμετώπισε προβλήματα υγείας το 1990, ο Χάραλντ ανέλαβε καθήκοντα αντιβασιλέα. Λίγους μήνες αργότερα, μετά τον θάνατο του πατέρα του, έγινε βασιλιάς της Νορβηγίας.

Στη διάρκεια της βασιλείας του διατήρησε το σύνθημα του πατέρα του, «Alt for Norge» – «Όλα για τη Νορβηγία», θέτοντας με αυτόν τον τρόπο τη δημόσια αποστολή του στο επίκεντρο της παρουσίας του ως μονάρχη.

Η μεγάλη αγάπη για την ιστιοπλοΐα

Μακριά από τις αυστηρές απαιτήσεις του βασιλικού πρωτοκόλλου, ο Χάραλντ είχε μια ιδιαίτερα ισχυρή σχέση με τη θάλασσα και την ιστιοπλοΐα. Δεν επρόκειτο απλώς για ένα χόμπι που συνόδευε τη βασιλική του ιδιότητα, αλλά για μια δραστηριότητα στην οποία αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του και στην οποία συμμετείχε σε αγωνιστικό επίπεδο.

Το 1964 συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο και μάλιστα είχε την τιμή να είναι σημαιοφόρος της νορβηγικής αποστολής. Συνέχισε να αγωνίζεται για πολλές ακόμη δεκαετίες και σημείωσε σημαντικές επιτυχίες, κατακτώντας το παγκόσμιο πρωτάθλημα το 1987 και το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα το 2005.

Ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία παρέμενε ενεργός στον χώρο. Τελικά, το 2022, όταν ήταν πλέον 85 ετών, αποφάσισε να σταματήσει την αγωνιστική ιστιοπλοΐα.

Η αγάπη του για τη θάλασσα και τη φύση συνέβαλε σημαντικά στη διαφορετική εικόνα που διαμόρφωσε ως μονάρχης. Ο Χάραλντ μπορούσε να εμφανίζεται με την ίδια φυσικότητα σε μια επίσημη κρατική εκδήλωση και σε ένα ιστιοπλοϊκό, γεγονός που τον έκανε ιδιαίτερα προσιτό στη νορβηγική κοινή γνώμη.

Η Σόνια και ένας γάμος που χρειάστηκε βασιλική έγκριση

Κεντρική θέση στη ζωή του Χάραλντ είχε η βασίλισσα Σόνια. Οι δυο τους παντρεύτηκαν στις 29 Αυγούστου 1968 στον καθεδρικό ναό του Όσλο, έπειτα από μια σχέση που είχε προκαλέσει συζητήσεις στη Νορβηγία.

Ο λόγος ήταν ότι η Σόνια Haraldsen δεν προερχόταν από βασιλική οικογένεια. Η σχέση της με τον διάδοχο του νορβηγικού θρόνου είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα, όμως η προοπτική ενός γάμου μεταξύ του μελλοντικού μονάρχη και μιας γυναίκας χωρίς βασιλική καταγωγή απαιτούσε την έγκριση τόσο του βασιλιά όσο και της κυβέρνησης.

Τελικά, ο γάμος πραγματοποιήθηκε και η Sonja στάθηκε στο πλευρό του Χάραλντ καθ’ όλη τη διάρκεια της βασιλείας του. Με τα χρόνια εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της νορβηγικής μοναρχίας.

Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, την πριγκίπισσα Märtha Louise και τον διάδοχο Χάακον.

Ο Χάακον στον θρόνο

Με τον θάνατο του Χάραλντ Ε΄, η νορβηγική μοναρχία περνά πλέον στην επόμενη γενιά. Ο μοναχογιός του, Χάακον Μάγκνους, γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου 1973 και αναλαμβάνει τον θρόνο έπειτα από περισσότερες από τρεις δεκαετίες ως διάδοχος.

Για μεγάλο μέρος της ζωής του βρισκόταν στη δεύτερη θέση της γραμμής διαδοχής, έχοντας μπροστά του έναν πατέρα που γνώριζε πολύ καλά τι σήμαινε να μεγαλώνει κανείς έχοντας έναν συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο να υπηρετήσει στο μέλλον.

Ο Χάακον μεγάλωσε στο Skaugum, έχοντας από μικρός επίγνωση ότι κάποια ημέρα θα διαδεχόταν τον πατέρα του. Η σχέση τους είχε, επομένως, μια ιδιαίτερη διάσταση: ο Χάραλντ ήταν ταυτόχρονα πατέρας του και ο μονάρχης τον οποίο ο ίδιος προοριζόταν να διαδεχθεί.

Καθώς τα τελευταία χρόνια η ηλικία και τα προβλήματα υγείας περιόριζαν τη δραστηριότητα του Χάραλντ, ο Χάακον ανέλαβε επανειλημμένα καθήκοντα αντιβασιλέα. Με αυτόν τον τρόπο, η μετάβαση στην επόμενη βασιλεία είχε αρχίσει να προετοιμάζεται σταδιακά και χωρίς δημόσιες εντάσεις μεταξύ πατέρα και γιου.

Ο Χάραλντ δεν παραιτήθηκε ποτέ από τον θρόνο. Παρέμεινε βασιλιάς μέχρι τον θάνατό του και ο Χάακον περίμενε τη στιγμή που η διαδοχή θα ερχόταν φυσικά και θεσμικά, με τον θάνατο του πατέρα του και όχι ως αποτέλεσμα παραίτησης.

Η Μέτε-Μάριτ στο πλευρό του νέου βασιλιά

Ο Χάακον περνά στη νέα αυτή εποχή έχοντας στο πλευρό του τη σύζυγό του,Μέτε-Μάριτ, Το ζευγάρι παντρεύτηκε στις 25 Αυγούστου 2001 στον καθεδρικό ναό του Όσλο.

Και αυτή η σχέση είχε προκαλέσει συζητήσεις στη Νορβηγία. Η Μέτε-Μάριτ δεν προερχόταν από βασιλική οικογένεια και ήταν ήδη μητέρα ενός γιου, του Marius Borg Høiby, από προηγούμενη σχέση.

Η επιλογή του Χάακον αποτέλεσε μια προσωπική απόφαση που δοκίμασε τα παραδοσιακά όρια της εικόνας μιας σύγχρονης μοναρχίας. Η βασιλική οικογένεια, ωστόσο, τάχθηκε τελικά στο πλευρό του ζευγαριού.

Ο ίδιος ο Χάραλντ είχε καλωσορίσει δημόσια τη Μέτε-Μάριτ στην οικογένεια κατά τη διάρκεια του γάμου τους, δείχνοντας ότι η επιλογή του γιου του είχε γίνει αποδεκτή.

Ο Χάακον και η Μέτε-Μάριτ απέκτησαν δύο παιδιά, την πριγκίπισσα Ingrid Alexandra και τον πρίγκιπα Sverre Magnus. Η Ingrid Alexandra βρίσκεται πλέον πρώτη στη σειρά διαδοχής μετά τον πατέρα της και αναμένεται να είναι η επόμενη γυναίκα που θα ανέβει στον νορβηγικό θρόνο.

Μια νέα εποχή για τη νορβηγική μοναρχία

Ο θάνατος του Χάραλντ σηματοδοτεί το τέλος μιας μεγάλης περιόδου για τη Νορβηγία και την έναρξη μιας νέας εποχής για τη μοναρχία. Ο Χάακον καλείται πλέον να συνεχίσει την παράδοση ενός θεσμού τον οποίο ο πατέρας του υπηρέτησε επί 35 χρόνια.

Η νορβηγική μοναρχία δεν διαθέτει πολιτική εξουσία αντίστοιχη με εκείνη μιας εκλεγμένης κυβέρνησης, διατηρεί όμως σημαντικό συνταγματικό και συμβολικό ρόλο. Ο νέος βασιλιάς έχει περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του προετοιμαζόμενος για τη στιγμή που θα αναλάμβανε αυτόν τον ρόλο.

Έχει ήδη εκπροσωπήσει τη χώρα σε αμέτρητες επίσημες αποστολές, έχει αναλάβει καθήκοντα του πατέρα του σε περιόδους ασθένειας και έχει διαμορφώσει σταδιακά τη δική του δημόσια ταυτότητα.

Η μεγαλύτερη πρόκληση, ωστόσο, θα είναι η ίδια η μετάβαση από τη μια γενιά στην άλλη. Ο Χάραλντ υπήρξε βασιλιάς για μια ολόκληρη γενιά Νορβηγών και για πολλούς πολίτες ήταν ο μοναδικός μονάρχης που γνώρισαν στην ενήλικη ζωή τους.

Η παρουσία του συνδέθηκε με μια Νορβηγία που άλλαξε βαθιά οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά, ενώ η μοναρχία διατήρησε τη θέση της στο συνταγματικό και κοινωνικό σύστημα της χώρας.

Η ζωή του Χάραλντ ξεκίνησε μέσα στον πόλεμο, πέρασε από την εξορία και την επιστροφή στη Νορβηγία, συνεχίστηκε με δεκαετίες προετοιμασίας για τον θρόνο και ολοκληρώθηκε ύστερα από μια βασιλεία 35 ετών.

Τώρα, η σκυτάλη περνά στον Χάακον. Για πρώτη φορά δεν είναι πλέον ο διάδοχος που περιμένει τη στιγμή του, αλλά ο βασιλιάς που καλείται να γράψει το επόμενο κεφάλαιο της νορβηγικής μοναρχίας.

 

Διαβάστε επίσης 

«Κωλοτούμπα» Μπέρναμ για τα Γλυπτά του Παρθενώνα: «Ζήτημα του Βρετανικού Μουσείου» η επιστροφή τους στην Ελλάδα

Κομισιόν: Οι επενδύσεις μαμούθ €1,5 δισ. στις οδικές μεταφορές – Το χρονοδιάγραμμα για την προμήθεια νέων λεωφορείων και συρμών του μετρό

Ναυάγησε η συμφωνία για την PayPal – Αποσύρθηκαν Advent και Stripe από την προσπάθεια εξαγοράς