Τα γκράφιτι της Σμύρνης – Επιγραφές και σχέδια της εποχής του Βυζαντίου

Περίπου 1500 χρόνια πριν, κάτοικοι της Σμύρνης που περιδιάβαιναν στην Αγορά της συνήθιζαν να γράφουν στους τοίχους της. Να σχεδιάζουν, να αφήνουν τις σκέψεις τους και τα ονόματά τους.

Τα γκράφιτι είναι αρχαία δραστηριότητα, όπως είναι γνωστό, και στην περίπτωση της Σμύρνης ένας ολόκληρος τοίχος, που μόλις αποκαλύφθηκε στην καρδιά της σύγχρονης πόλης σήμερα, φέρνει το αρχαίο παρελθόν στο παρόν. Η ερμηνεία τους είναι δύσκολη ακόμη, αφού πρέπει να προηγηθεί μελέτη, η γλώσσα όμως, όπως δείχνει η φωτογραφική τεκμηρίωση είναι σαφώς ελληνική.

Και πώς αλλιώς άλλωστε, αφού αναφερόμαστε σε μια αρχαία ελληνική πόλη, που παρέμεινε ελληνική παρά τις επιδρομές και τους κατακτητές ενώ πλέον, την συγκεκριμένη εποχή αποτελούσε μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Είναι η πρώτη φορά μάλιστα που εντοπίζεται παρόμοιο εύρημα στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ της Αγοράς και του Θεάτρου προσθέτοντας ένα ακόμη στοιχείο στα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που αναδύονται από το ιστορικό κέντρο της πόλης.

Γκράφιτι της Ρωμαϊκής εποχής που απεικονίζουν μονομάχους, πλοία, πτηνά, ενώ αναφέρουν προσωπικά ονόματα και σκηνές που αντανακλούν την καθημερινή ζωή διατηρούνται ήδη σε σοβατισμένους τοίχους και σε μια καμάρα στο υπόγειο της βασιλικής της Αγοράς. Τα πρόσφατα όμως σχέδια αποτελούν ξεχωριστή ανακάλυψη, καθώς οι αρχαιολόγοι που μελετούν αυτές τις περιοχές εδώ και δεκαετίες, δεν είχαν συναντήσει προηγουμένως αυτό το είδος ζωγραφικού διακόσμου.

Έτσι, παρ΄ ότι οι ερευνητές του Πανεπιστημίου İzmir Katip Çelebi δεν έχουν ακόμη δημοσιεύσει την λεπτομερή περιγραφή τους όσον αφορά τα θέματα ή τα διακοσμητικά μοτίβα, ο εντοπισμός τους εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με τα κτήρια που περιβάλλουν την Αγορά.

Δωμάτια με ψηφιδωτά

Στις τελευταίες ανακαλύψεις όμως, στην ίδια περιοχή περιλαμβάνονται και τρείς χώροι, με ψηφιδωτά δάπεδα οι δύο από αυτούς, ενώ ο τρίτος έχει μαρμάρινη πλακόστρωση, όλοι με χρονολόγηση στον 5ο και 6ο μ.Χ. αιώνα. Γενικότερα όμως, με στοιχεία, που όπως λένε οι αρχαιολόγοι παρουσιάζουν ομοιότητες με τα «Σπίτια με Βεράντες» που έχουν ανακαλυφθεί στην Έφεσο, αν και στην προκειμένη περίπτωση πιστεύεται ότι αυτά τα δωμάτια της Σμύρνης μπορεί να εξυπηρετούσαν δημόσια λειτουργία.

Η ευρύτερη περιοχή της ανασκαφής εξάλλου, έχει ήδη αποφέρει μια ενδιαφέρουσα ανακάλυψη ψηφιδωτών. Τον Ιανουάριο του 2026, οι αρχαιολόγοι παρουσίασαν ένα δάπεδο διαστάσεων περίπου 3 επί 4 μέτρων κατά μήκος της Βόρειας Οδού της Αγοράς, διακοσμημένο με αλληλοσυνδεόμενα γεωμετρικά πάνελ και ένα κεντρικό μοτίβο που απεικονίζει τον «Κόμπο του Σολομώντα». Ένα σχέδιο που χρησιμοποιούνταν συχνά από τους αρχαίους κατασκευαστές ως προστατευτικό σύμβολο που σχετίζεται με την αποτροπή της ατυχίας ή του κακού ματιού. Σήμερα, με τις νέες ανακαλύψεις προσφέρεται η δυνατότητα συνολικής μελέτης τους, προκειμένου να δοθεί η τελική ερμηνεία.

Ιστορία χιλιετιών

Η ιστορία της Σμύρνης εκτείνεται χιλιάδες χρόνια πίσω, αλλά οι τελευταίες ανακαλύψεις ανήκουν σε μια ιδιαίτερα σημαντική φάση της ανάπτυξής της. Όταν η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία είχε διαιρεθεί επίσημα στην Ανατολική που ήταν το Βυζάντιο και στην Δυτική, με τον Χριστιανισμό να αποτελεί μια καθοριστική επιρροή στην αστική ζωή. Πέρα από την ίδρυσή της εξάλλου, που ανάγεται στην 3η π.Χ. χιλιετία, ταυτόχρονα σχεδόν με την Τροία, ακολούθησε η επανίδρυσή της από τον Μέγα Αλέξανδρο το 334 π.Χ. επαναφέροντας την πρώτη αίγλη της, ενώ ιδιαίτερη ακμή σημείωσε υπό την Ρωμαϊκή κυριαρχία.

Η Αγορά της έγινε κεντρικός τόπος εμπορικής και αστικής δραστηριότητας, περιτριγυρισμένη από μνημειώδη κτίρια και στοές με κιονοστοιχίες. Μεγάλο μέρος της, ωστόσο, που είναι ορατό σήμερα χρονολογείται από την ανακατασκευή που σημειώθηκε με την υποστήριξη του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου μετά τον καταστροφικό σεισμό του 178 μ.Χ. οπότε και εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα της Μικράς Ασίας.

Διαβάστε επίσης:

Η προσωπική συλλογή του Τζεφ Κουνς στο σφυρί – Ένας Πικάσο ανάμεσα στα έργα

Έτσι θα γίνει το ΦΙΞ της Θεσσαλονίκης – Ανοιχτός χώρος πολιτισμού μουσικής και εικαστικών

Ποιος είναι ο συλλέκτης που κάνει δωρεά 3 δισεκατομμυρίων; Και δεν είναι η πρώτη φορά