Μυστηριακές τελετές ίασης στην αρχαία Τενέα

Ένα «μυστηριακό» κτήριο. Όχι τόσο κατασκευαστικά αλλά λειτουργικά. Διότι πολύ απλά, αυτό το κτηριακό συγκρότημα, που ανασκάπτεται στην αρχαία Τενέα από την δρα Έλενα Κόρκα συνδέεται, όπως λέει η ίδια με μυστηριακές τελετές ίασης. Μία στεγασμένη τελετουργική δεξαμενή της Ελληνιστικής εποχής, ιδιαίτερα ευρήματα, όπως πήλινα αναθήματα ανθρωπίνων μελών, μετάλλινα εργαλεία παρασκευής φαρμάκων και ποσότητα δηλητηρίου αρσενικού συνηγορούν στην διαπίστωση.

Από τους αρχαϊκούς χρόνους ως τους ρωμαϊκούς ήταν σε χρήση το συγκρότημα, το οποίο άλλαξε πολλές φορές μορφή και κυρίως έκταση μέσα στο χρόνο με επίκεντρο όμως πάντα ένα ορθογώνιο υπόγειο κτίριο, το οποίο και μετατράπηκε κάποια στιγμή στην τελετουργική δεξαμενή, που λειτούργησε ως βασικό στοιχείο της ίασης που επιτυγχανόταν με την διαδικασία της κάθαρσης και της εγκοίμησης κοντά στο νερό. Να σημειωθεί ότι από το χώρο της δεξαμενής περισυλλέχθηκε ένας ασημένιος στατήρας, κοπής Κορίνθου (549-510 π.Χ.), μαζί με αναθηματικά πήλινα ομοιώματα δαχτύλων χεριού κάτω άκρου και ένα αναθηματικό πήλινο προσωπείο πιθανότατα του Αρποκράτη – Ώρου παιδί.

«Το αναθηματικό ομοίωμα του Αρποκράτη, μαζί με ευρήματα παλαιότερων ανασκαφικών περιόδων, όπως το χρυσό δαχτυλίδι με σφραγιδόλιθο, που απεικονίζει τον Απόλλωνα Ιατρό, το πήλινο ανάγλυφο πλακίδιο πετεινού, τα ακροκέραμα, το σιδερένιο δαχτυλίδι και ο λύχνος με αναπαραστάσεις του Σάραπη, αλλά και τα χρυσά φύλλα λωτού που συνδέονται με τον Αρποκράτη, και τέλος το πλήθος ζωοαρχαιολογικού υλικού από ζώα που χρησιμοποιήθηκαν σε μυστηριακές τελετές, ενισχύουν κατά πολύ την παραπάνω άποψη. Η παρουσία δε του Σάραπη και του Αρποκράτη αποδεικνύουν πως η Τενέα συμβαδίζει με τον πολιτιστικό και θρησκευτικό συγκρητισμό που προέκυψε από την Αίγυπτο και απέκτησε οικουμενικό χαρακτήρα στα χρόνια των Πτολεμαίων», σημειώνει η κυρία Κόρκα.

Ιερός χώρος λατρείας

Τον περασμένο Οκτώβριο ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της συστηματικής ανασκαφής της αρχαίας Τενέας και έτσι τα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν με σαφήνεια: Το αρχαϊκό υπόγειο κτίριο υπήρξε πιθανότατα ο αρχικός χώρος τέλεσης των μυστηριακών τελετών ενώ ο αναλημματικός τοίχος με το δρόμο αποδεικνύουν, ότι ήδη από την Αρχαϊκή εποχή είχε οροθετηθεί ο ιερός χώρος λατρείας στα όρια των νεκροταφείων της πόλης. Πιθανότατα λίγο μετά την κατασκευή της δεξαμενής θεμελιώνεται και το παρακείμενο Ταφικό Μνημείο κατά τον 1ο αι. π.Χ. ενώ συνεχίζουν να διατηρούνται και να χρησιμοποιούνται οι πρώιμες δομές στο χώρο.

Η εικόνα του χώρου αλλάζει άρδην στις αρχές του 3ου αι. μ.Χ. πιθανότατα εξαιτίας της πολεοδομικής αναδιάρθρωσης της ρωμαϊκής πόλης. Ο χώρος του ιερού διαμορφώνεται σε ένα εκτεταμένο νεκροταφείο που χρησιμοποιείται έως τον 5ο αι. μ.Χ. και από αυτό μάλιστα ανασκάφηκαν συνολικά είκοσι τρεις τάφοι, πλούσια κτερισμένοι με νομίσματα, χρυσά και χάλκινα κοσμήματα, γυάλινες χάντρες και γυάλινα μυροδοχεία, πήλινα αγγεία, λύχνους κ.ά. Τέλος, εντός του οικιστικού ιστού της πόλης εξάλλου, εντοπίστηκαν νέες δομές κατοίκησης ρωμαϊκών και ύστερων ρωμαϊκών χρόνων.

Σημειώνεται, ότι το πρόγραμμα της Αρχαίας Τενέας διεξάγεται με φορέα υλοποίησης της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ υπό τη διεύθυνση της δρος Ε. Κόρκα και υπεύθυνη την κυρία Π. Ευαγγέλογλου, αρχαιολόγο της ΕΦΑ Κορινθίας. Υποστηρίζεται από διεπιστημονική ομάδα με υπεύθυνους τους δρα Κ. Λαγό νομισματολόγο, την δρα Χρ. Παπαγεωργοπούλου ανθρωπολόγο, τον δρα Δ. Μπάρτζη αρχιτέκτονα-μηχανικό, τους αρχαιολόγους Π. Παναϊλίδη, Μ. Ιωάννου, Ε. Αυγέρου, Α. Κουτούλα, Α. Καμαργιάννη, Π. Βλάχου, και Ε. Καπουράλου, τον τοπογράφο Ζ. Κορολή, τις συντηρήτριες Φ. Κουσιάκη και Α. Πετρίδου και φωτογράφο τον Φ. Παλληκαρά.

Διαβάστε επίσης:

Πολιτισμός 2026: Δυναμική χρονιά με καταιγισμό νέων έργων

Τα πιο εντυπωσιακά εγκαίνια μουσείων της νέας χρονιάς – Σε Δύση και Ανατολή

Διονυσίου Αρεοπαγίτου: Ένα νέο κτήριο για τους επισκέπτες της Ακρόπολης