Τέσσερις κομβικές παρεμβάσεις φέρνει με το νέο έτος το υπουργείο Εσωτερικών έχοντας στο επίκεντρο τη βελτίωση της ζωής των πολιτών, από την εφαρμογή του πειθαρχικού δικαίου των δημοσίων υπαλλήλων και τον νέο Ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέχρι και τον νέο Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας.
Ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2026 τέθηκε σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημόσιους υπαλλήλους. Όπως είχε δηλώσει κατά τη διάρκεια της κατάθεσης του νομοσχεδίου στη Βουλή το καλοκαίρι του 2025, ο υπουργός Εσωτερικών κ. Θοδωρής Λιβάνιος «Η αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου για τους δημοσίους υπαλλήλους αποτελεί ένα κομβικό νομοσχέδιο με στόχο την ταχύτερη απονομή της πειθαρχικής δικαιοσύνης και απώτερο σκοπό την εύρυθμη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης και κατ’ επέκταση την ενίσχυση της διαφάνειας και ενός δημοσίου τομέα με περισσότερη εξωστρέφεια και αποτελεσματικότητα.
Έως σήμερα, τα πειθαρχικά συμβούλια λειτουργούσαν με μεγάλους χρόνους απόκρισης, οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις έφθαναν ακόμα και τα έξι χρόνια, με αποτέλεσμα πειθαρχικές υποθέσεις, που επί χρόνια «λίμναζαν», να αποτελούν τροχοπέδη στην απόδοση και παραγωγικότητα του ανθρώπινου δυναμικού που στελεχώνει τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς. Η επιτάχυνση της Πειθαρχικής Διαδικασίας είναι πολύ σημαντική και για τους εργαζόμενους, οι οποίοι δεν πρέπει να βρίσκονται επί μακρόν αντιμέτωποι με πειθαρχικές διαδικασίες, αλλά και για τις υπηρεσίες όπου αυτοί υπηρετούν».
Τι ισχύει με τις πειθαρχικές ποινές και τα παραπτώματα
Οι πειθαρχικές ποινές και τα παραπτώματα είναι ένα φλέγον ζήτημα στο νέο νομοσχέδιο, το οποίο προχωρά σε εκτενή αναμόρφωση των πειθαρχικών παραπτωμάτων, με ειδική αναφορά σε ζητήματα διαφθοράς, βίας και διάκρισης, μη συμμόρφωσης σε αξιολογήσεις, παραβίασης εχεμύθειας και παραβίασης της υποχρέωσης δήλωσης κωλύματος συμφέροντος.
Ακολούθως, διευρύνονται οι πειθαρχικές ποινές. Ένας εργαζόμενος θα λαμβάνει μεταξύ άλλων ανάλογα με το παράπτωμα: έγγραφη επίπληξη, πρόστιμο έως τις αποδοχές 12 μηνών, στέρηση προαγωγής και συμμετοχής σε διαδικασίες επιλογής προϊσταμένων οργανικής μονάδας οποιουδήποτε επιπέδου και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις για διάστημα από ένα έως πέντε έτη, υποβιβασμό έως 2 ετών, προσωρινή παύση από τρεις έως δώδεκα μήνες με πλήρη στέρηση των αποδοχών, ενώ μπορεί να οδηγηθεί μέχρι και στην οριστική παύση των καθηκόντων του! Μάλιστα, για τα παραπτώματα που επισύρουν οριστική παύση θεσμοθετούνται ειδικές διατάξεις και καθορίζονται επιβαρυντικά και ελαφρυντικά περιστάσεων στην επιμέτρηση ποινής.
Υπογραμμίζεται ότι όταν επιβάλλεται η ποινή της οριστικής παύσης και συντρέχουν επιβαρυντικές περιστάσεις, το πειθαρχικό συμβούλιο μπορεί να επιβάλει επιπλέον διοικητική κύρωση (ανάλογα με το αδίκημα) από 3.000 ευρώ και άνω, με τις κυρώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάνουν και τις 100.000 ευρώ.
Συλλήβδην έρχεται το τέλος στη γραφειοκρατία, με τον περιορισμό των προθεσμιών στη διεκπεραίωση πειθαρχικών διαδικασιών (π.χ. κλήση σε απολογία, ανάκληση διορισμού, ανάκριση, έκδοση αποφάσεων κ.λπ.) και ορίζονται νέοι κανόνες για τη διακοπή και την παραγραφή πειθαρχικών παραπτωμάτων, με εξαιρέσεις για σοβαρές υποθέσεις (π.χ. οικονομική διαχείριση, πλαστά δικαιολογητικά).
Παράλληλα, καθορίζονται και τα δικαιώματα των διωκόμενων:
- εφαρμογή αρχών και κανόνων του ποινικού δικαίου, όπως το τεκμήριο αθωότητας, δικαίωμα σιγής,
- χορήγηση δυνατότητας προσφυγής στο Διοικητικό Εφετείο ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τις βασικές ποινές,
- εισαγωγή δυνατότητας πειθαρχικής συνδιαλλαγής σε ήπιες περιπτώσεις (χωρίς πρόκληση ζημίας ή με αποκατάστασή της).
Επιπλέον, προβλέπεται ρητά η προστασία των υπαλλήλων που αναφέρουν παραβάσεις στο πλαίσιο του ν. 4990/2022.
Εντός Ιανουαρίου σε διαβούλευση ο νέος Ενιαίος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Εντός Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση και ο νέος Ενιαίος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος διαχωρίζει τις αρμοδιότητες Δήμων, Περιφερειών και Κεντρικής Διοίκησης με στόχο την αύξηση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αποτελεσματικότητας.
Σημειώνεται ότι η σύνταξη του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι μια εν εξελίξει διαδικασία, η οποία συντελείται από ειδική επιτροπή υψηλού κύρους, υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εσωτερικών και την επιστημονική καθοδήγηση σημαντικών προσωπικοτήτων από το χώρο της Δικαιοσύνης, της Επιστήμης και της Διοίκησης, με ευρεία συμμετοχή αιρετών και στελεχών που έχουν υποδείξει τα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης.
«Είναι μια ολιστική μεταρρύθμιση που αγγίζει το σύνολο του οικοσυστήματος των δήμων και των περιφερειών. Περιλαμβάνει ζητήματα διακυβέρνησης, τον τρόπο εκλογής, τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων, την καταγραφή όλων των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών”, είπε ο υπουργός Εσωτερικών και πρόσθεσε ότι δημιουργείται μόνιμος μηχανισμός ανακατανομής αρμοδιοτήτων, εισάγονται σύγχρονοι κανόνες οικονομικής διαχείρισης και αντικειμενικός, ανεξάρτητος, ουσιαστικός έλεγχος σκοπιμότητας. Πάνω από 1000 διάσπαρτες διατάξεις κωδικοποιούνται, καταργούνται και εντάσσονται σε ενιαίο κείμενο. “Οι αιρετοί και οι εργαζόμενοι αλλά κυρίως ο πολίτης αποκτούν ένα σαφές, λειτουργικό και ασφαλές θεσμικό πλαίσιο. Στόχος του νέου Κώδικα είναι η αποτελεσματικότητα, η διαφάνεια και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών», ανέφερε στην Ολομέλεια της Βουλής ο κ. Λιβάνιος κατά τη διάρκεια της ψήφισης του προϋπολογισμού του 2026.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί μια καινοτομία στον τρόπο που επαναπροσεγγίζει όλα τα θέματα που αφορούν:
α) στον τρόπο εκλογής των αιρετών αρχών,
β) στη διακυβέρνηση των δήμων, των περιφερειών και των νομικών τους προσώπων,
γ) στην άσκηση των αρμοδιοτήτων τους,
δ) στην οικονομική τους διοίκηση, με σεβασμό στην οικονομική αυτοτέλεια,
ε) στην καταστατική θέση των αιρετών και
στ) στην άσκηση της κρατικής εποπτείας.
Πέντε είναι τα βασικά σημεία του νέου Ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης:
1. Οργανωτικά ζητήματα: Αφορούν την κατηγοριοποίηση των δήμων και τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, με καινοτομίες όπως η εκλογή σε έναν γύρο και η ηλεκτρονική ψηφοφορία.
2. Διακυβέρνηση και νομικά πρόσωπα: Περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες νομικών προσώπων. Ο υπουργός είχε ζητήσει τις προτάσεις των δημάρχων, ενώ παράλληλα, ρυθμίσεις έχουν τεθεί προς επεξεργασία με βάση την καταστατική θέση των αιρετών.
3. Καταγραφή αρμοδιοτήτων: Με τον νέο κώδικα για πρώτη φορά πραγματοποιείται ενιαία καταγραφή των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών. Παράλληλα, θεσπίζεται μόνιμος μηχανισμός ανταλλαγής αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης, με υποχρεωτική μεταφορά πόρων, προσωπικού και υποδομών.
4. Οικονομική διαχείριση: Όσον αφορά στο σκέλος της οικονομικής διαχείρισης, συγκεντρώνει και ενημερώνει πολλές διατάξεις για την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και της δημοτικής περιουσίας υπέρ των δημοτών. Επιπλέον, αντικαθιστά τα τοπικά συμβούλια νέων με μηχανισμό νεολαίας βασισμένο σε καθολική ψηφοφορία, που θα μεταφέρει στο δημοτικό συμβούλιο τη γνώμη της νεολαίας για διάφορα θέματα.
5. Αλλαγές στην καθημερινότητα των ΟΤΑ: Απομακρύνεται η αποκεντρωμένη διοίκηση υπέρ του μοντέλου αυτοτελούς υπηρεσίας εποπτείας, που θεσπίστηκε το 2010 αλλά δεν εφαρμόστηκε επί 15 χρόνια. Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι, καλώς εχόντων των πραγμάτων, στις αρχές του 2026 θα προκηρυχθούν οι θέσεις των 7 εποπτών.
Μεταρρύθμιση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού
Τέλος, στα σκαριά είναι και ο νέος Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας, που απλουστεύει τη διαδικασία, ενώ μία εξίσου σημαντική μεταρρύθμιση που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις επόμενες εθνικές εκλογές είναι η μεταρρύθμιση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού. Όπως υπογράμμισε ο κ. Λιβάνιος, η επιτυχία των ευρωεκλογών απέδειξε ότι η διαδικασία υλοποιείται με ασφάλεια και απόλυτη διαφάνεια.
Διαβάστε επίσης:
ΕΛΤΑ: Διεθνείς συνεργασίες με Amazon και Temu – Όλα όσα προβλέπει ο στρατηγικός σχεδιασμός 2025-2027
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
