Το 2026 αναμένεται να γεννηθούν δύο νέα κόμματα, το κόμμα Καρυστιανού και το κόμμα Τσίπρα. Και τα δύο, θα αναδιαμορφώσουν σημαντικά το υπάρχον πολιτικό σκηνικό.

Η προοπτική αυτών των δύο νέων εγχειρημάτων, που τώρα ωριμάζουν στο παρασκήνιο και θα αναλάβουν ενεργό δράση μέσα στη χρονιά, θέτει σε νέα βάση τον συσχετισμό των δυνάμεων όπως υπάρχει μέχρι. Ήδη ανεπίσημα παρατηρούνται μετατοπίσεις και μετακινήσεις στην πολιτική σκακιέρα.

1

Το φαινόμενο Καρυστινού

Λίγα πρόσωπα έχουν προκαλέσει τόσο μεγάλη συζήτηση στην πολιτική σκηνή όσο η Μαρία Καρυστινού. Η «τραγική μάνα» των Τεμπών, από σύμβολο κοινωνικής διεκδίκησης, έχει βρεθεί στο επίκεντρο των δημοσκοπήσεων ως ηγετική μορφή μιας πολιτικής πρωτοβουλίας.

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση, περίπου ένας στους τρεις πολίτες δήλωσε ότι θα ψήφιζε ένα κόμμα με αναφορά στην Μ. Καρυστινού, αν αυτό υπήρχε και κατέβαινε σε εκλογές. Η ίδια αν και χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ως «ελπιδοφόρα» και τόνισε πως «είναι βαθιά η ανάγκη να πάρουμε πίσω τη ζωή που μας αξίζει, γιατί αυτό που ζούμε δεν μας αξίζει», απέδωσε την δυναμική την απαίτηση της κοινωνίας  για αλλαγή του πολιτικού συστήματος.

Σύμφωνα με την ίδια, το κίνημα που προετοιμάζεται δεν θα έχει καμία σχέση με πολιτικό κόμμα με την «παραδοσιακή» έννοια, δηλαδή με  οργανωτικά όργανα, καταστατικό, γραφεία κτλ. αλλά θα προσπαθήσει να προωθήσει αλλαγές στην λειτουργία της δημοκρατίας, να ενισχύσει τη λογοδοσία και να αντιμετωπίσει τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. «Ένα κίνημα πολιτών θα φέρει τη λύση στην Ελλάδα. Η λύση θα δοθεί από την ίδια την κοινωνία» δήλωσε πρόσφατα υπογραμμίζοντας όμως πως δεν έχει λάβει ακόμα τις αποφάσεις της για το αν ηγηθεί η ίδια του κινήματος ή ενταχθεί σε αυτό.

Το βέβαιο είναι με βάση της δηλώσεις της πως αυτό το κίνημα δεν θα συνεργαστεί με κάποιο άλλο πολιτικό πρόσωπο ή κόμμα από το υπάρχον πολιτικό σύστημα. Η ίδια με κάθε ευκαιρία μιλάει για την ανάγκη αλλαγής του πολιτικού συστήματος συνολικά, υπογραμμίζοντας ότι αυτό είναι «τόσο σαθρό που δεν μπορεί να επιδιορθωθεί, αλλά πρέπει να ξαναχτιστεί από την αρχή».

Αυτή η φράση είναι που «ακουμπάει» τους ψηφοφόρους σε ένα ευρύ φάσμα. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις στην κοινωνία υπάρχει υψηλό επίπεδο αποστασιοποίησης από τα παραδοσιακά κόμματα, με τμήματα του εκλογικού σώματος να βλέπουν στην πρόταση που περιγράφεται γύρω από την Μ. Καρυστινού μια πιθανή διέξοδο από το υφιστάμενο πολιτικό αδιέξοδο. Σε πρόσφατες μετρήσεις περίπου 32,3% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι «σίγουρα» ή «μάλλον» θα ψήφιζε ένα κόμμα με αρχηγό την Καρυστινού, με το 15,1% να απαντά «σίγουρα ναι» και το 17,2% να απαντά «μάλλον ναι» σε τέτοια προοπτική.

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η υποστήριξη δεν περιορίζεται σε έναν στενό πολιτικό χώρο καθώς η Μ. Καρυστινού φαίνεται να αντλεί ψήφους από διαφορετικά τμήματα του εκλογικού σώματος, συμπεριλαμβανομένων ψηφοφόρων άλλων κομμάτων και αναποφάσιστων πολιτών. Ειδικότερα, η δημοσκοπική της απήχηση αγγίζει περίπου το 46,3% των ψηφοφόρων ηλικίας 17‑44 ετών ενώ η υποστήριξη πέφτει στο 25,7% για τις ηλικίες 45‑64 ετών και στο 17% για τους άνω των 65.

Επιπλέον, οι γυναίκες φαίνεται να δείχνουν μεγαλύτερη προδιάθεση υποστήριξης (περίπου 35,7%) σε σχέση με τους άνδρες (29,1%). Με βάση αυτά τα στοιχεία αποτυπώνεται ξεκάθαρα πως η «δεξαμενή» πιθανών ψηφοφόρων της Καρυστινού είναι πιο ισχυρή στους νεότερους και στις γυναίκες, αλλά και ότι τέτοιο εγχείρημα θα αντλούσε υποστήριξη από πολλές διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.

Το κόμμα Τσίπρα

Από την παραίτησή του από βουλευτής μέχρι τις δυναμικές δημόσιες εμφανίσεις του τους τελευταίους μήνες, ο Αλέξης Τσίπρας έχει επανατοποθετηθεί στο πολιτικό προσκήνιο με τρόπο που μοιάζει ως απαρχή ενός νέου πολιτικού εγχειρήματος. Η συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο ίδρυσης νέου πολιτικού φορέα υπό την ηγεσία του δεν είναι πια θεωρητικό σενάριο αλλά φαίνεται πως αποτελεί αντικείμενο στρατηγικής, δημοσκοπικών μετρήσεων και διαλόγου σε ευρύτερους πολιτικούς κύκλους.

Η αφετηρία αυτής της νέας φάσης ήταν η απόφασή του να παραιτηθεί από τη θέση του βουλευτή δηλώνοντας ότι επιθυμεί να βρεθεί πιο κοντά στην κοινωνία και στις ανάγκες της. Στην συνέχεια, με την «Ιθάκη», ο Αλ. Τσίπρας έκανε ξεκάθαρο ότι επιδιώκει πολιτική επαναθεμελίωση του χώρου που ιστορικά εκπροσωπεί, κάνοντας λόγο για μια «Νέα Μεταπολίτευση» και υπογραμμίζοντας την ανάγκη για νέα συλλογική ενότητα και προσέγγιση ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων.

Η κατάμεστη αίθουσα του «Παλλάς» όπου παρουσίασε το βιβλίο του αλλά και οι συζητήσεις που γίνονται στο παρασκήνιο γύρω από τα σχέδια του, δείχνουν ότι παλιοί και νέοι υποστηρικτές παρακολουθούν με ενδιαφέρον την εξέλιξη της πρωτοβουλίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο νέο πολιτικό σχήμα θα ενταχθούν στελέχη τόσο από την παραδοσιακή Αριστερά όσο και από ευρύτερους προοδευτικούς χώρους που αναζητούν νέα πολιτική έκφραση, γεγονός που δείχνει ότι στόχος του Αλ. Τσίπρα είναι η δημιουργία ενός ευρύτατου πολιτικού σχηματισμού, και όχι μονοδιάστατου κόμματος.

Επιπλέον, η δέσμευση του Τσίπρα να «ανοίξει δίαυλους με όλους» υποδηλώνει ότι η νέα πρόταση θα επιδιώξει να υπερβεί τις παλιές ιδεολογικές στερεοτυπίες και να συσπειρώσει δυνάμεις γύρω από κοινές προοδευτικές ατζέντες.

Στις δημοσκοπήσεις το «αγέννητο» ακόμα κόμμα Τσίπρα, συγκεντρώνει ποσοστά που μπορούν να θεωρηθούν σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο για ένα σχήμα που δεν έχει ακόμα επίσημη μορφή, πρόγραμμα και στελέχη. Αυτό αποδυκνεύει ότι  υπάρχει ένα διευρυμένο προοδευτικό εκλογικό ακροατήριο που δεν βρίσκεται πια δεσμευμένο στα παραδοσιακά κόμματα και θεωρεί ότι η υπάρχουσα αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει να αξιοποιήσει επαρκώς τη φθορά της κυβέρνησης. Θεωρείται βέβαιο ότι ο χώρος της Κεντροαριστεράς και της ευρύτερας θα βιώσει πρώτος τις συνέπειες του κόμματος Τσίπρα, όπου ορισμένοι βλέπουν ως «σανίδα σωτηρίας» και ορισμένοι άλλοι ως «περαιτέρω κατακερματισμό του χώρου».

Οι επιπτώσεις για την κυβέρνηση

Μπορεί το κόμμα Τσίπρα να κινείται στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς και το κίνημα της Μ. Καρυστιανού να μην έχει λάβει ακόμα ιδεολογικά χαρακτηριστικά, όμως είναι βέβαιο πως εξ αντανακλάσεως θα επηρεάσουν τη ΝΔ, καθώς κινούνται απέναντι της. Ειδικότερα, για το κόμμα Καρυστιανού, που οι δημοσκοπήσεις το δείχνουν να κινείται στο 15‑20%, θα συρρικνώσει σημαντικά τον χώρο των αναποφάσιστων που θα μπορούσαν να κινηθούν προς το κυβερνών κόμμα. Επίσης, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, η δυναμική ενός τέτοιου καταγγελτικού κόμματος θα αναγκάσει τη ΝΔ να αναπροσαρμόσει την στρατηγική και τον πολιτικό της λόγο   ώστε να διατηρήσει συγκροτημένη πλειοψηφία.

Δηλαδή, το κόμμα Καρυστινού θα συντηρήσει ψηλά στο δημόσιο διάλογο ζητήματα όπως διαφάνεια, λογοδοσία, δικαιοσύνη και μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση αναγκάζοντας την κυβέρνηση να απαντήσει σε αυτά τα θέματα. Συμπερασματικά, το κόμμα Καρυστιανού θα ενισχύσει την πολιτική ρευστότητα θα αποτελέσει δομική πρόκληση για την ατζέντα και τις στρατηγικές συμμαχιών της κυβέρνησης.

Αντίστοιχα, το κόμμα Τσίπρα θα επηρεάσει με στρατηγικό τρόπο την γαλάζια παράταξη. Ακόμη και αν η ΝΔ συνεχίσει να κινείται στο όριο του 30% η είσοδος ενός νέου πολιτικού φορέα με εκτιμώμενη βάση γύρω στο 20% αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες.

Πρώτον, καθιστά πιο δύσκολη για τη ΝΔ τη διατήρηση μιας πλειοψηφίας χωρίς ευρύτερες συνεργασίες και δεύτερον αναδιαμορφώνει την αντιπολιτευτική ατζέντα.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ενισχύει την πολιτική ρευστότητα και τον κατακερματισμό που μειώνει τα περιθώρια αυτοδυναμίας.