Η εκεχειρία της 8ης Απριλίου δεν έφερε ειρήνη. Έφερε έναν νέο τύπο πολέμου — αθόρυβο, θαλάσσιο, και οικονομικά καταστροφικό. Ενώ τα αμερικανικά και ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη παραμένουν προς το παρόν στο έδαφος, στα Στενά του Ορμούζ παίζεται ένα παιχνίδι υποχώρησης με παγκόσμιες συνέπειες.

Χθες, ιρανικά κομάντος με γκρι ταχύπλοο ανέβηκαν με σχοινί στο πλευρό του MSC Francesca — ένα εμπορικό πλοίο που προσπαθούσε να εξέλθει από τα Στενά χωρίς να έχει καταβάλει τα ιρανικά τέλη διέλευσης. Η σκηνή, που μεταδόθηκε από το ιρανικό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο με μουσική δράσης αλλά χωρίς σχολιασμό, με  ένοπλους μασκοφόρους να εισβάλλουν στο πλοίο, μοιάζει περισσότερο με κινηματογραφικό τρέιλερ παρά με επίσημη ανακοίνωση. Μαζί με το Epaminondas, και τα δύο πλοία οδηγήθηκαν στο Μπαντάρ Αμπάς. Ένα τρίτο, το Euphoria, δέχθηκε πυρά αλλά κατάφερε να διαφύγει.

1

Η Τεχεράνη χαρακτηρίζει τις κινήσεις αυτές ως νόμιμη επιβολή των τελών που έχει ανακοινώσει ως «αντιστάθμισμα» για τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρώτη είσπραξη τελών πραγματοποιήθηκε σε κινεζικά γουάν — μια χειρονομία αποστασιοποίησης από το δολάριο που δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και συμβολική.

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον δεν μένει αδρανής. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει ήδη πραγματοποιήσει 33 αναχαιτίσεις πλοίων που συνδέονται με το Ιράν από την έναρξη του αποκλεισμού, με πιο πρόσφατη την ανακατεύθυνση του δεξαμενόπλοιου Majestic στον Ινδικό Ωκεανό — ένα πλοίο που μετέφερε περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού. Ο Ντόναλντ Τραμπ, στο δικό του ανεπίσημο επικοινωνιακό στυλ, έγραψε στα social media ότι εκείνος — και όχι η Τεχεράνη — έχει τον «απόλυτο έλεγχο» του Ορμούζ, λέγοντας ότι είναι «σφραγισμένο σφιχτά» μέχρι το Ιράν να δεχθεί συμφωνία.

Η διαπραγμάτευση που κατέρρευσε

Το Πακιστάν είχε φιλοξενήσει έναν πρώτο γύρο συνομιλιών νωρίτερα τον μήνα και ετοιμαζόταν για δεύτερο. O Nτ. Τραμπ ανακάλεσε τις απειλές για επανέναρξη των επιχειρήσεων αλλά δεν υπήρξε καμία επίσημη παράτασή της, καμία ανακοίνωση επόμενων συνομιλιών.

Πηγές από ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι ο Πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, που είχε τοποθετηθεί ως κεντρικό πρόσωπο στη διαπραγματευτική ομάδα, αποσύρθηκε κατόπιν παρέμβασης των Φρουρών της Επανάστασης. Αν η αναφορά επιβεβαιωθεί, θα σημαίνει ότι οι σκληροπυρηνικοί του καθεστώτος δεν επιθυμούν συμφωνία — τουλάχιστον όχι υπό τους υπάρχοντες όρους.

Ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς έκανε λόγο για «πράσινο φως» που αναμένεται από τις ΗΠΑ για επανέναρξη των επιθέσεων, προειδοποιώντας ότι αυτή τη φορά το Ιράν θα αντιμετωπίσει «ολοκληρωτικό πλήγμα» στοχεύοντας τον ίδιο τον Ανώτατο Ηγέτη. Η Τεχεράνη απάντησε άμεσα. Αντιαεροπορικά συστήματα ενεργοποιήθηκαν στην πρωτεύουσα το βράδυ της Πέμπτης, με αναφορές από το ιρανικό πρακτορείο Mehr για εμπλοκή αεράμυνας εναντίον «εχθρικών στόχων». Οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν αμέσως και το brent ανέβηκε πάνω από τα 105 δολάρια.

Η παγκόσμια οικονομία στα τυφλά

Η ενεργειακή κρίση έχει αρχίσει να περνά στο σκληρό πυρήνα της παραγωγής με τη βιομηχανία σε παγκόσμιο επίπεδο να αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος παραγωγής, ενώ ακόμα και ο τομέας των υπηρεσιών — που ιστορικά απορροφά καλύτερα τους ενεργειακούς κραδασμούς — δείχνει σημάδια επιβράδυνσης.

Ο συνδυασμός αμερικανικού αποκλεισμού και ιρανικής επιβολής τελών διέλευσης δημιουργεί ένα σπάνιο φαινόμενο: αμφότερες οι μεγαλύτερες δυνάμεις της σύγκρουσης χρησιμοποιούν τα Στενά ως μέσο πίεσης, με τις ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη να βρίσκονται υπό πίεση. Καμία πλευρά δεν θέλει να φανεί ότι υποχωρεί πρώτη — αλλά κάθε μέρα αυτής της αντιπαράθεσης κοστίζει σε πλοία, φορτία και τιμές στα πρατήρια από τη Σιγκαπούρη ως τη Φρανκφούρτη.

Ούτε ειρήνη, ούτε πόλεμος

«Σε μια κατάσταση που δεν είναι ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος, τα πράγματα είναι κάπως τρομακτικά. Κάθε στιγμή σκέφτεσαι ότι το Ισραήλ ή οι ΗΠΑ μπορεί να επιτεθούν», είπε στο Reuters ένας κάτοικος της Τεχεράνης. Η φράση περιγράφει με ακρίβεια και την κατάσταση των αγορών. Η αβεβαιότητα δεν είναι λιγότερο επώδυνη από έναν ανοιχτό πόλεμο — είναι απλώς πιο δύσκολο να τιμολογηθεί. Και αυτό, ακριβώς, είναι που αφήνει τους αναλυτές να αγρυπνούν. Το χειρότερο σενάριο δεν είναι κάτι που έχει ήδη συμβεί. Είναι αυτό που μπορεί να συμβεί αν ένα πλοίο βυθιστεί — ή αν το λάθος σήμα γίνει αντιληπτό ως πόλεμος. Μέχρι τότε, τα Στενά παραμένουν ανοιχτά μόνο για όσους πληρώνουν. Ή για όσους τολμούν να μην πληρώσουν — και έχουν αρκετό πετρέλαιο στα αμπάρια για ια να αξίζει τον κίνδυνο.

Διαβάστε επίσης

Οι αγορές στον «ρυθμό» των αποτελεσμάτων

Πολιτική τοξικότητα: Η ειρωνική δικαίωση της σοβιετικής Maskirovka

Η ενεργειακή κρίση δίνει ώθηση στο πράσινο υδρογόνο