Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είχαν συνειδητοποιήσει νωρίτερα ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία ήταν σοβαρές, τώρα το έχουν καταλάβει.

Σύμφωνα με το POLITICO οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν αγνοούν πλέον την κλιμακούμενη ρητορική του Αμερικανού προέδρου — και αναζητούν απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να τον σταματήσουν.

1

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ που έχει ενημερωθεί για τις εν εξελίξει συζητήσεις. «Βρίσκεται σε επιθετική φάση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Τετάρτη ότι σκοπεύει να συζητήσει την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η προτίμηση του Τραμπ θα ήταν να αποκτήσει το έδαφος μέσω διαπραγμάτευσης και ότι θα εξέταζε επίσης την αγορά του νησιού — αλλά ότι δεν αποκλείεται μια στρατιωτική κατάληψη.

Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες εντείνονταν στην Ευρώπη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι ο ίδιος και οι ομόλογοί του από τη Γερμανία και την Πολωνία συζήτησαν μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.

«Αυτό που διακυβεύεται είναι το ερώτημα του πώς η Ευρώπη, η ΕΕ, μπορεί να ενισχυθεί ώστε να αποτρέπει απειλές και επιθέσεις στην ασφάλεια και τα συμφέροντά της», δήλωσε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους. «Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και δεν είναι προς κατάληψη … οπότε οι απειλές πρέπει να σταματήσουν».

Το POLITICO μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, ειδικούς και πηγές εντός του ΝΑΤΟ για να χαρτογραφήσει πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να αποτρέψει τον Αμερικανό πρόεδρο από το να φτάσει τόσο μακριά — και ποιες είναι οι επιλογές της αν το κάνει. Οι πηγές μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας για να εκφραστούν ελεύθερα.

«Όλοι είναι πολύ σοκαρισμένοι και δεν γνωρίζουν τι πραγματικά έχουμε στη διάθεσή μας», δήλωσε πρώην Δανός βουλευτής. «Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι να κάνει, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Αλλά χρειαζόμαστε απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα άμεσα. Δεν μπορούν να περιμένουν τρία, πέντε ή επτά χρόνια».

Την Τετάρτη, το POLITICO παρουσίασε τα βήματα που θα μπορούσε να κάνει ο Τραμπ για να καταλάβει τη Γροιλανδία. Τώρα ακολουθεί η άλλη όψη: τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για να τον σταματήσει.

Επιλογή 1: Να βρεθεί ένας συμβιβασμός

Ο Τραμπ λέει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα ασφάλειας των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την αυξανόμενη κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην Αρκτική.

Μια διαπραγματευμένη λύση που θα επιτρέψει στον Τραμπ να βγει από τις συνομιλίες με κάτι που μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη, ενώ θα επιτρέψει στη Δανία και τη Γροιλανδία να σώσουν τα προσχήματα, είναι ίσως η ταχύτερη διέξοδος από την κρίση.

Πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρότεινε ότι η Συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει κάνει στο παρελθόν μεταξύ μελών της, όπως η Τουρκία και η Ελλάδα. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε την Τετάρτη ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν πως η Γροιλανδία είναι επαρκώς ασφαλισμένη. «Καθώς οι πάγοι λιώνουν και οι διαδρομές στην Αρκτική και τον Άπω Βορρά ανοίγουν … η Γροιλανδία γίνεται ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος ασφάλειας για την ηπειρωτική επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών».

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης νέες προσεγγίσεις προς τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οποιαδήποτε άμεση απειλή από ρωσικά ή κινεζικά πλοία είναι υπερβολική.

Μεταξύ άλλων προτάσεων, η Συμμαχία θα πρέπει να εξετάσει την επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, τη διεξαγωγή περισσότερων στρατιωτικών ασκήσεων στην περιοχή και, αν χρειαστεί, την ανάπτυξη στρατευμάτων για την ασφάλεια της Γροιλανδίας και την καθησύχαση των ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Η Συμμαχία θα πρέπει επίσης να είναι ανοιχτή στη δημιουργία ενός σχήματος «Arctic Sentry» — δηλαδή στη μετατόπιση στρατιωτικών της μέσων στην περιοχή — παρόμοιου με τις πρωτοβουλίες Eastern Sentry και Baltic Sentry, ανέφεραν δύο από τους διπλωμάτες.

«Οτιδήποτε μπορεί να γίνει» για την ενίσχυση της παρουσίας της Συμμαχίας κοντά στη Γροιλανδία και για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Τραμπ «πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ λέει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Υπάρχει όμως λόγος που η Γροιλανδία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτη: η εξόρυξη πόρων από το αφιλόξενο έδαφός της είναι δύσκολη και πολύ ακριβή, καθιστώντας τους λιγότερο ανταγωνιστικούς σε σύγκριση με τις κινεζικές εισαγωγές.

Δανοί απεσταλμένοι λένε ότι επί χρόνια προσπαθούσαν να πείσουν για επενδύσεις στη Γροιλανδία, αλλά οι Ευρωπαίοι ομόλογοί τους δεν ήταν δεκτικοί — αν και διπλωμάτης της ΕΕ με γνώση του θέματος ανέφερε ότι υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής στάσης.

Επιλογή 2: Να δοθούν πολλά χρήματα στη Γροιλανδία

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει στηρίξει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Το επιχείρημα είναι ότι αν το αρκτικό έδαφος αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα κατακλυστεί από αμερικανικά κεφάλαια.

Αν και ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, έχει επίσης επιμείνει ότι θέλει να την αποκτήσει με τη συναίνεσή της.

Η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους Γροιλανδούς ότι μπορούν να τους προσφέρουν μια καλύτερη συμφωνία.

Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να υπερδιπλασιάσουν τις δαπάνες τους για τη Γροιλανδία από το 2028, βάσει μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών σχεδίων που καταρτίστηκαν αφού ο Τραμπ άρχισε να διεκδικεί το δανικό έδαφος, σύμφωνα με προσχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με τα σχέδια, τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, η ΕΕ θα σχεδόν διπλασιάσει τις δαπάνες για τη Γροιλανδία στα 530 εκατ. ευρώ για μια επταετή περίοδο που ξεκινά το 2028.

Αυτό προστίθεται στα χρήματα που στέλνει η Δανία στη Γροιλανδία στο πλαίσιο της συμφωνίας της με το αυτοδιοικούμενο έδαφος.

Η Γροιλανδία θα μπορεί επίσης να αιτηθεί επιπλέον 44 εκατ. ευρώ σε χρηματοδότηση της ΕΕ για απομακρυσμένα εδάφη που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο.

Η δανική και ευρωπαϊκή στήριξη επικεντρώνεται σήμερα κυρίως στην πρόνοια, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και την πράσινη μετάβαση της περιοχής. Με τα νέα σχέδια δαπανών, η εστίαση θα επεκταθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας του νησιού να εξορύσσει ορυκτούς πόρους.

«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας, οι υποδομές στη Γροιλανδία υστερούν και οι πόροι μας εξάγονται κυρίως χωρίς καλό όφελος για τη Γροιλανδία, αλλά με κέρδος κυρίως για δανικές εταιρείες», δήλωσε ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης υπέρ της ανεξαρτησίας.

Μια ελκυστική προσφορά από τη Δανία και την ΕΕ θα μπορούσε να είναι αρκετή για να κρατήσει τη Γροιλανδία μακριά από τα χέρια της Αμερικής.

Επιλογή 3: Οικονομικά αντίποινα

Από την πρώτη θητεία του Τραμπ, «έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια να σκεφτούμε πώς θα διασφαλίσουμε την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη σκανδιναβική ασφάλεια, την ασφάλεια της Αρκτικής, χωρίς την ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, Αμερικανός στρατιωτικός ειδικός στο Βασιλικό Δανικό Κολέγιο Άμυνας.

«Αυτό είναι δύσκολο, αλλά είναι δυνατό. Αλλά δεν ξέρω αν κάποιος έχει σοβαρά εξετάσει τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής ασφάλειας απέναντι στην Αμερική. Είναι απλώς τρελό», είπε.

Η ΕΕ διαθέτει πάντως ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να αποτρέψει τον Τραμπ: το Μέσο Αντιεξαναγκασμού, το λεγόμενο “εμπορικό μπαζούκα”, που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ και επιτρέπει στην ΕΕ να απαντά σε εμπορικές διακρίσεις.

Η ΕΕ απείλησε να το ενεργοποιήσει αφού ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στο μπλοκ, αλλά το έβαλε στο συρτάρι τον Ιούλιο, αφού οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία.

Με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να επιβάλλουν δασμούς στην ΕΕ, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να ξαναβγάλουν το «μπαζούκα».

«Έχουμε εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες λίγο πάνω από 600 δισ. ευρώ, και για περίπου το ένα τρίτο αυτών των αγαθών έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50%, και είναι απολύτως σαφές ότι αυτή είναι και η δύναμη που έχουμε στα χέρια μας», δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όμως ο Τραμπ θα πρέπει να πιστέψει ότι η ΕΕ μιλά σοβαρά, δεδομένου ότι την προηγούμενη φορά όλη η σκληρή ρητορική δεν οδήγησε σε τίποτα.

Επιλογή 4: Στρατεύματα στο έδαφος

Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με στρατιωτική βία, οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να κάνουν ελάχιστα για να το αποτρέψουν.

«Δεν πρόκειται να επιτεθούν προληπτικά στους Αμερικανούς πριν διεκδικήσουν τη Γροιλανδία, γιατί αυτό θα γινόταν πριν από πράξη πολέμου», δήλωσε ο Κρόσμπι. «Αλλά όσον αφορά την αντίδραση στην πρώτη κίνηση, εξαρτάται πραγματικά. Αν οι Αμερικανοί στείλουν μια πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων, θα μπορούσες να προσπαθήσεις να τους συλλάβεις, γιατί θα επρόκειτο για ποινικό αδίκημα».

Διαφορετική είναι η κατάσταση αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν δυναμικά.

Από νομικής άποψης, είναι πιθανό η Δανία να υποχρεωθεί να απαντήσει στρατιωτικά. Βάσει πάγιας διαταγής του 1952, τα στρατεύματα πρέπει «να εμπλακούν αμέσως στη μάχη χωρίς να περιμένουν ή να ζητήσουν εντολές» «σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος».

Οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης στρατευμάτων στη Γροιλανδία — εφόσον το ζητήσει η Δανία — ώστε να αυξηθεί το πιθανό κόστος μιας αμερικανικής στρατιωτικής ενέργειας, δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ, επαναλαμβάνοντας προτάσεις ότι το Βερολίνο και το Παρίσι θα μπορούσαν να στείλουν δυνάμεις για να αποτρέψουν οποιαδήποτε εισβολή.

Αν και αυτές οι δυνάμεις είναι απίθανο να μπορέσουν να αντέξουν μια αμερικανική εισβολή, θα λειτουργούσαν αποτρεπτικά.

«Θα μπορούσε να υπάρξει ένα φαινόμενο “παγίδας”, όπου κάποιες ομάδες ανθρώπων βρίσκονται φυσικά στο δρόμο, σαν μια κατάσταση τύπου πλατείας Τιενανμέν, που θα μπορούσε να αναγκάσει τον αμερικανικό στρατό είτε να χρησιμοποιήσει βία είτε να υποχωρήσει», είπε ο Κρόσμπι.

Αλλά αυτή η στρατηγική έχει υψηλό κόστος, πρόσθεσε. «Αυτό είναι εντελώς ανεξερεύνητο έδαφος, αλλά είναι πολύ πιθανό να χαθούν ανθρώπινες ζωές στην προσπάθεια απόρριψης της αμερικανικής διεκδίκησης επί της Γροιλανδίας».

Διαβάστε επίσης:

Politico: Τα 4 βήματα κατάκτησης της Γροιλανδίας από τον Ντόναλντ Τραμπ

Άδωνις Γεωργιάδης: Εγκαινίασε τα ανακαινισμένα χειρουργεία στον «Άγιο Σάββα»

Κίνα: Στρέφεται στον Καναδά μετά τον αμερικανικό αποκλεισμό πετρελαίου της Βενεζουέλας