ΗΠΑ: Προτείνονται δασμοί για προϊόντα καταναγκαστικής εργασίας και στην ΕΕ

Πρόταση για την επιβολή δασμών ύψους 10% σε βασικούς εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, στους οποίους περιλαμβάνονται η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς και το Μεξικό, κατέθεσε η κυβέρνηση Τραμπ. Η επίσημη αιτιολογία της Ουάσινγκτον βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι συγκεκριμένες χώρες αποτυγχάνουν να εμποδίσουν την εισαγωγή και τη διακίνηση αγαθών που παράγονται με καταναγκαστική εργασία.

Η πρόταση διατυπώθηκε από το Γραφείο του Αντιπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR) στο πλαίσιο έκθεσης που εξέτασε συνολικά 60 εμπορικούς εταίρους. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος της στρατηγικής του Λευκού Οίκου για την επαναφορά της δασμολογικής πολιτικής του Προέδρου Τραμπ, μετά την ακύρωση των προηγούμενων παγκόσμιων δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον περασμένο Φεβρουάριο, το οποίο έκρινε ότι η κυβέρνηση είχε υπερβεί τις συνταγματικές της εξουσίες.

Το νομικό πλαίσιο και οι κατηγορίες κατά της ΕΕ

Η νέα έρευνα του USTR διεξήχθη βάσει του Άρθρου 301 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974 (Trade Act of 1974). Το συγκεκριμένο άρθρο παρέχει στην αμερικανική κυβέρνηση το δικαίωμα να επιβάλλει μονομερείς εμπορικές κυρώσεις σε χώρες των οποίων οι πρακτικές κρίνονται άδικες ή επιζήμιες για το αμερικανικό εμπόριο.

Η Ουάσινγκτον δεν κατηγορεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τον Καναδά για παραγωγή αγαθών υπό συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας εντός των εδαφών τους. Η κατηγορία αφορά αποκλειστικά την επάρκεια των ελέγχων στις εισαγωγές τους. Σύμφωνα με το USTR, η ΕΕ επιτρέπει την εισαγωγή προϊόντων από τρίτες χώρες, κυρίως της Ασίας και της Αφρικής, τα οποία έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία.

«Η αποτυχία των σημαντικότερων εμπορικών μας εταίρων να αντιμετωπίσουν την εισαγωγή αγαθών που παράγονται με καταναγκαστική εργασία δημιουργεί μια δυναμική όπου οι Αμερικανοί εργαζόμενοι αναγκάζονται να ανταγωνίζονται παγκοσμίως σε ένα άνισο πεδίο ανταγωνισμού», δήλωσε ο Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ.

Η επιχειρηματολογία του Λευκού Οίκου βασίζεται στο γεγονός ότι οι ΗΠΑ εφαρμόζουν αυστηρούς ελέγχους στα λιμάνια τους, αποκλείοντας άμεσα φορτία με ύποπτη προέλευση (όπως βαμβάκι ή ηλιακά πάνελ). Το USTR υποστηρίζει ότι όταν η ΕΕ απορροφά αυτά τα προϊόντα, παρέχει εμπορική διέξοδο σε πρακτικές εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα να εισρέουν στη διεθνή αγορά αγαθά με τεχνητά χαμηλό κόστος που πιέζουν την αμερικανική ανταγωνιστικότητα.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θεσπίσει σχετική νομοθεσία για την αντιμετώπιση του προβλήματος, τον Κανονισμό για την Καταναγκαστική Εργασία (Forced Labour Regulation). Ο κανονισμός αυτός προβλέπει την καθολική απαγόρευση της διάθεσης στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων που σχετίζονται με καταναγκαστική εργασία, ανεξάρτητα από το αν παράγονται εντός της ΕΕ ή εισάγονται.

Ωστόσο, η πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής αυτής νομοθεσίας έχει προγραμματιστεί να τεθεί σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2027. Αυτό το χρονικό μεσοδιάστημα αποτελεί το βασικό σημείο πίεσης από την πλευρά της κυβέρνησης Τραμπ. Φαίνεται έτσι, πως η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί το γεγονός ότι ο ευρωπαϊκός νόμος δεν εφαρμόζεται ακόμα στην πράξη, ως νομική βάση για να δικαιολογήσει την επιβολή των δασμών 10%.

Σε κίνδυνο η «Συμφωνία του Τέρνμπερι»

Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει τις ισορροπίες της Συμφωνίας του Τέρνμπερι, η οποία υπεγράφη τον περασμένο Ιούλιο (2025) μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ με σκοπό την εξομάλυνση των εμπορικών τους σχέσεων. Βάσει των όσων είχαν συμφωνηθεί:

– Η ΕΕ δεσμεύτηκε να μειώσει ή να εκμηδενίσει τους δασμούς της σε συγκεκριμένα αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα.

– Οι ΗΠΑ, ως αντάλλαγμα, συμφώνησαν να θέσουν ένα ανώτατο όριο (πλαφόν) ύψους 15% στους δασμούς για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, προστατεύοντας κρίσιμους ευρωπαϊκούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία.

Η νέα απειλή για επιβολή δασμών 10% από την πλευρά Τραμπ θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη βιωσιμότητα αυτής της συμφωνίας, καθώς παραβιάζει το πνεύμα των αμοιβαίων υποχωρήσεων.

Η οριστική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις είναι πιθανόν να διαμορφωθεί μέσα στον Ιούνιο. Στις 15-16 Ιουνίου 2026 θα πραγματοποιηθεί συνεδρίαση της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η επιτροπή έχει ήδη ενσωματώσει στο κείμενο ρήτρα (sunrise clause), σύμφωνα με την οποία, οι ευρωπαϊκές μειώσεις δασμών προς τις ΗΠΑ θα ενεργοποιηθούν μόνο εάν η Ουάσινγκτον τηρήσει τις δικές της δεσμεύσεις. Μετά τη νέα τροπή, η επιτροπή έχει τη δυνατότητα να προτείνει το «πάγωμα» της διαδικασίας.

Στη Σύνοδο Κορυφής, στις 25 και 26 Ιουνίου, των ηγετών της ΕΕ, το ζήτημα αναμένεται να τεθεί στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα κληθούν να αποφασίσουν εάν η ΕΕ θα προχωρήσει στην επικύρωση της συμφωνίας του περασμένου Ιουλίου ή εάν θα αναβάλει την ψηφοφορία, χρησιμοποιώντας την εκκρεμότητα ως διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην απειλή του Άρθρου 301.

Οι κλάδοι που επηρεάζονται

Εάν οι προτεινόμενοι αμερικανικοί δασμοί οριστικοποιηθούν, αναμένεται να επηρεάσουν συγκεκριμένες κατηγορίες ευρωπαϊκών προϊόντων που έχουν καταγραφεί ως υψηλού κινδύνου στην έκθεση του USTR και μεταξύ αυτών :

– Κλωστοϋφαντουργία και Ένδυση: Προϊόντα από βαμβάκι και συνθετικά νήματα.

– Πρώτες Ύλες και Ορυκτά: Κρίσιμα μέταλλα που χρησιμοποιούνται στην αυτοκινητοβιομηχανία και την πράσινη ενέργεια.

– Αγροτικά Προϊόντα και Τρόφιμα: Είδη όπως το φοινικέλαιο και τα θαλασσινά, αν και εξετάζονται εξαιρέσεις για βασικά αγαθά ευρείας κατανάλωσης (π.χ. ντομάτες, καφές) προκειμένου να προστατευτεί ο Αμερικανός καταναλωτής από πληθωριστικές πιέσεις.

Παράλληλα με την έρευνα για την καταναγκαστική εργασία, το USTR διεξάγει και δεύτερη έρευνα για 15 χώρες (συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της ΕΕ) με αντικείμενο την «πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα» στη μεταποίηση.

Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την υποβολή γραπτών σχολίων και ενστάσεων από τις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις και επιχειρήσεις έως τις 6 Ιουλίου, ενώ στις 7 Ιουλίου θα ξεκινήσουν οι δημόσιες ακροάσεις. Οι τρέχοντες προσωρινοί δασμοί των ΗΠΑ λήγουν στα τέλη Ιουλίου, ημερομηνία κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να έχει εκδώσει την τελική της απόφαση.

Διαβάστε επίσης 

Reuters: H SpaceX ανεβάζει τον πήχη στα 135 δολάρια/μετοχή για την άντληση 75 δισ. δολαρίων

Συναγερμός στη Μέση Ανατολή: Επιθέσεις του Ιράν εναντίον Κουβέιτ και Μπαχρέιν – Πλήγματα των ΗΠΑ στο νησί Κεσμ 

Βρετανία: Επεισόδια μετά από τη δολοφονία 18χρονου φοιτητή από Σιχ – Γκάφα της αστυνομίας, συνέλαβαν τον ετοιμοθάνατο