Την ανάγκη για βαθύτερη ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας ανέδειξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στο κάστρο Άλντεν Μπίσεν στο Βέλγιο. Όπως σημείωσε, το ενεργειακό ζήτημα θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων, σε μια συγκυρία όπου η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας δοκιμάζεται.

Οι «27» συναντώνται με στόχο να χαράξουν κοινή γραμμή για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της Ένωσης από τρίτες χώρες. Στο τραπέζι βρίσκονται τόσο οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων όσο και οι κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες της ΕΕ — ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Παρόντες είναι επίσης ο Μάριο Ντράγκι και ο Ενρίκο Λέτα, που έχουν κληθεί να καταθέσουν προτάσεις για την αναθέρμανση της ευρωπαϊκής οικονομίας.

1

Η διαπίστωση: ένα μοντέλο που δεν αντέχει

Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων είναι η παραδοχή ότι το υφιστάμενο ευρωπαϊκό μοντέλο εμφανίζει αδυναμίες απέναντι στις ραγδαίες γεωπολιτικές και γεωοικονομικές εξελίξεις. Η Ένωση καλείται να απαντήσει σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού, ενεργειακής αβεβαιότητας και τεχνολογικής κούρσας.

Οι «τρεις συν μία» στρατηγικές

Στο παρασκήνιο διαμορφώνονται τέσσερις βασικές κατευθύνσεις:

  1. Η γαλλική πρόταση δίνει έμφαση στην απλούστευση των κανονισμών και στην ενίσχυση της «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε κρίσιμους τομείς της βιομηχανίας. Προτείνει την έκδοση ευρωομολόγων για άμυνα, τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και τη στήριξη ενός ισχυρότερου ευρώ.
  2. Ο γερμανοϊταλικός άξονας κινείται σε διαφορετικό μήκος κύματος, ζητώντας ώθηση στη βιομηχανία χωρίς προσφυγή σε προστατευτισμό. Απορρίπτει τόσο την ιδέα των ευρωομολόγων όσο και την προοπτική ενός ισχυρότερου ευρώ, το οποίο θα μπορούσε να πλήξει τις εξαγωγικές επιδόσεις — ιδίως της Γερμανίας.
  3. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το βασικό πρόβλημα παραμένει ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς. Προκρίνει βαθύτερη συνεργασία σε οικονομικό, πολιτικό και αμυντικό επίπεδο, ακόμη και μέσω «συνασπισμών προθύμων» μεταξύ κρατών-μελών.
  4. Ο Μάριο Ντράγκι, τέλος, θέτει πιο φιλόδοξο στόχο: την ουσιαστική ομοσπονδιοποίηση της Ένωσης. Υποστηρίζει ότι χωρίς βαθιά ολοκλήρωση της αγοράς, η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει επαρκώς την καινοτομία, τη βιομηχανία και την άμυνά της.

Χωρίς άμεσες αποφάσεις, αλλά με βαριά ατζέντα

Η συνάντηση στο Άλντεν Μπίσεν δεν αναμένεται να καταλήξει σε οριστικές αποφάσεις. Το πιθανότερο είναι να δοθεί εντολή στην Κομισιόν να επεξεργαστεί συγκεκριμένες προτάσεις ενόψει του επίσημου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου.

Ωστόσο, η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι η Ευρώπη επαναλαμβάνει μια γνώριμη συζήτηση. Παρόμοιοι προβληματισμοί είχαν τεθεί πριν από δύο δεκαετίες, στο πλαίσιο της Ατζέντας της Λισαβόνας. Τότε, η πολιτική εμβάθυνση θεωρούνταν επιθυμητή αλλά όχι επιτακτική. Σήμερα, εμφανίζεται αναγκαία — αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά δύσκολη.