Την πέμπτη ημέρα της διανύει η κρίση στη Μέση Ανατολή, με νέα και συνεχή στρατιωτικά πλήγματα, πυραυλικές επιθέσεις και έντονες γεωπολιτικές επιπτώσεις.

Το Ισραήλ συνεχίζει εκτεταμένους βομβαρδισμούς σε στόχους στο Ιράν και τον Λίβανο, ενώ το Ιράν απαντά με πυραυλικές και επιθέσεις με drones κατά ισραηλινών στόχων αλλά και εγκαταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή. Οι νεκροί ξεπερνούν ήδη τους 1.000 στο Ιράν και δεκάδες στον Λίβανο, ενώ πλήγματα έχουν σημειωθεί και σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, αυξάνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

1

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία και προαναγγέλλουν επέκταση των επιχειρήσεων κατά ιρανικών στόχων, ενώ το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε βαλλιστικό πύραυλο προς τον τουρκικό εναέριο χώρο. Η ένταση επηρεάζει ήδη τη ναυτιλία, τις αερομεταφορές και τις αγορές ενέργειας, ενώ χώρες και διεθνείς οργανισμοί καλούν σε αποκλιμάκωση, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής σύρραξης.

Νέες επιχειρήσεις το βράδυ της Τετάρτης

Το βράδυ της Τετάρτης, η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε επιθέσεις με σμήνος drones εναντίον ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας, στοχεύοντας ραντάρ του συστήματος Iron Dome στη Χάιφα, καθώς και την αεροπορική βάση Palmachim νότια του Τελ Αβίβ. Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν, σύμφωνα με την οργάνωση, ως απάντηση στα ισραηλινά πλήγματα σε πόλεις του Λιβάνου, συμπεριλαμβανομένων των νότιων προαστίων της Βηρυτού.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ δήλωσε ότι οι επιθέσεις της οργάνωσης κατά του Ισραήλ αποτελούν απάντηση σε «15 μήνες παραβιάσεων». Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον 15 επιθέσεις σε ισραηλινούς στόχους, ακόμη και στην περιοχή του Τελ Αβίβ.

Την ίδια ώρα, επιθέσεις με drones καταγράφηκαν και στο Ιράκ, όπου μη επανδρωμένα αεροσκάφη καταρρίφθηκαν κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης, το οποίο φιλοξενεί στρατιωτική βάση και αμερικανικές διπλωματικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, οι συγκρούσεις έχουν προκαλέσει και σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμών, με τον ΟΗΕ να εκτιμά ότι περίπου 100.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν την Τεχεράνη μέσα στις δύο πρώτες ημέρες των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων.

Διπλωματικές και πολιτικές εξελίξεις

Στις ΗΠΑ, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ υπερασπίστηκε την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να πλήξει το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον ενήργησε προληπτικά απέναντι σε πιθανές επιθέσεις. Σύμφωνα με την ίδια, οι στόχοι των ΗΠΑ είναι η καταστροφή του ιρανικού ναυτικού και των βαλλιστικών πυραύλων, η εξουδετέρωση των συμμάχων της Τεχεράνης στην περιοχή και η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων.

Η Λεβίτ υποστήριξε επίσης πως η Ισπανία συμφώνησε να συνεργαστεί για με τις ΗΠΑ για τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, λίγη ώρα αργότερα ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας διέψευσε αυτό τον ισχυρισμό.

Στη Γερουσία, πάντως,  αναμένεται ψηφοφορία για πρόταση που θα περιορίζει την εξουσία του Τραμπ να διεξάγει πόλεμο με το Ιράν. Παρά τη στήριξη ορισμένων Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών, εκτιμάται ότι η πρόταση δύσκολα θα συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επικοινώνησε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και την ηγεσία του Λιβάνου, ζητώντας αποκλιμάκωση και αποφυγή χερσαίας ισραηλινής επιχείρησης στον Λίβανο. Προειδοποίησε ότι η κλιμάκωση από τη Χεζμπολάχ θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Το Ηνωμένο Βασίλειο κάλεσε τον πρεσβευτή του Ιράν στο Λονδίνο, κατηγορώντας την Τεχεράνη για ενέργειες που αυξάνουν τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Η κίνηση εντάσσεται στις αυξανόμενες διπλωματικές πιέσεις προς το Ιράν.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας κάλεσε σε «ύψιστη αυτοσυγκράτηση», επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί ζημιές σε εγκαταστάσεις που περιέχουν πυρηνικό υλικό στο Ιράν.

Στην Κύπρο, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε ως «ύψιστη προτεραιότητα» την ασφάλεια της χώρας και των πολιτών, σε διάγγελμά του το βράδυ της Τετάρτης. Την ιδια ώρα, το State Department άλλαξε την ταξιδιωτική του οδηγία για την Κύπρο, από το Επίπεδο 1 στο Επίπεδο 3 «Επαναξιολόγηση Ταξιδιού».

Η πέμπτη ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή

Το Ισραήλ συνέχισε και την Τετάρτη το εκτεταμένο μπαράζ βομβαρδισμών σε Βηρυτό και Τεχεράνη, ενώ παράλληλα εντείνει την παρουσία του και στο νότιο Λίβανο, απαντώντας στην κίνηση της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ να εμπλακεί στην αντιπαράθεση. Μέχρι στιγμής, πάνω από 1000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τα πλήγματα στο Ιράν, ενώ οι νεκροί από τις επιθέσεις στον Λίβανο έχουν φτάσει τους 72. Δεκάδες έχουν σκοτωθεί και σε άλλες χώρες της περιοχής, από τις επιθέσεις του Ιράν.

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν μεγάλης κλίμακας πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην ανατολική Τεχεράνη, κάνοντας λόγο για στόχους που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, τη Δύναμη Quds, την παραστρατιωτική Basij και υπηρεσίες πληροφοριών. Σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, έχουν πληγεί εκατοντάδες εκτοξευτές πυραύλων και δεκάδες κέντρα διοίκησης, ενώ περισσότερες από 5.000 βόμβες έχουν πέσει σε στόχους στο Ιράν από την έναρξη της επιχείρησης.

Από την πλευρά του το Ιράν συνεχίζει να βάζει στο στόχαστρο το Ισραήλ αλλά και τα υπόλοιπα κράτη της Μέσης Ανατολής, αλλά και πλοία που πλέουν στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Μεταξύ άλλων, το Ras Tanura, το μεγαλύτερο διυλιστήριο του κρατικού πετρελαϊκού κολοσσού της Σαουδικής Αραβίας Saudi Aramco, βρέθηκε για δεύτερη φορά μέσα σε δύο ημέρες στο στόχαστρο επίθεσης με drone, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο.

Τα ξημερώματα της Τρίτης, drone προκάλεσε μικρή πυρκαγιά κοντά στο αμερικανικό προξενείο στο Ντουμπάι, ενώ επιθέσεις καταγράφηκαν και σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Κατάρ και στη Σαουδική Αραβία. Οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν πυραύλους και drones κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις, ενώ σειρήνες ήχησαν και στο Μπαχρέιν, όπου βρίσκεται σημαντική ναυτική βάση των ΗΠΑ.

Παράλληλα, στο Ισραήλ ήχησαν επανειλημμένα σειρήνες στο Τελ Αβίβ και την Ιερουσαλήμ μετά από νέες εκτοξεύσεις πυραύλων από το Ιράν, με την ισραηλινή αεράμυνα να επιχειρεί να αναχαιτίσει τα βλήματα.

Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται αποφασισμένες να εντείνουν τη στρατιωτική πίεση κατά της Τεχεράνης. Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι οι επιθέσεις θα επεκταθούν βαθύτερα στο ιρανικό έδαφος και ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν «εξαφανίζονται ώρα με την ώρα». Ο ίδιος ανέφερε ότι επιπλέον αμερικανικά βομβαρδιστικά και μαχητικά φτάνουν στην περιοχή, ενώ οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι βύθισαν τη ναυαρχίδα του ιρανικού πολεμικού ναυτικού, στα διεθνή ύδατα ανοικτά της Σρι Λάνκα, στην πρώτη επίθεση αμερικανικού υποβρυχίου εναντίον πλοίου επιφανείας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από το πλήγμα διασώθηκαν περίπου 32 ναύτες, ενώ περισσότεροι από 100 θεωρούνται νεκροί ή αγνοούμενοι.

Η σύγκρουση έχει αρχίσει να επηρεάζει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο. Λίγο πριν τις 10 το πρωί σήμανε συναγερμός στην Κύπρο, όταν εντοπίστηκε ύποπτο στίγμα στον εναέριο χώρο κοντά στον Λίβανο. Ελληνικά μαχητικά F-16 που βρίσκονται στο νησί απογειώθηκαν για επιχείρηση αναγνώρισης, ενώ πτήση από την Αθήνα προς τη Λάρνακα επέστρεψε στο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Οι κυπριακές αρχές διευκρίνισαν αργότερα ότι ο εναέριος χώρος δεν έκλεισε, αλλά εφαρμόστηκαν προληπτικά μέτρα ασφαλείας. Το περιστατικό ανέδειξε τον αυξημένο βαθμό επιφυλακής στην περιοχή, καθώς η κρίση πλησιάζει πλέον γεωγραφικά και την Ευρώπη.

Στην Αθήνα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει αυξήσει τα μέτρα ασφαλείας και ότι η χώρα είναι προστατευμένη, υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές δυνάμεις μπορούν να παράσχουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας και στην Κύπρο. Την ίδια στιγμή, η περιοχή ενισχύεται στρατιωτικά από πολλές χώρες, με ευρωπαϊκά και νατοϊκά μέσα να αναπτύσσονται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι συνέπειες της κρίσης είναι ήδη εμφανείς και στις αγορές, οι οποίες ωστόσο πήραν μια μεγάλη ανάσα την Τρίτη. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτοξεύθηκαν μετά την έναρξη των συγκρούσεων στις 28 Φεβρουαρίου, καθώς αυξήθηκε ο φόβος για διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων στην περιοχή έχει μειωθεί δραστικά, ενώ εκατοντάδες πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα περιμένοντας να εκτιμηθεί η κατάσταση. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό μπορεί να συνοδεύει πλοία που περνούν από τα στενά για λόγους ασφαλείας.

Το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε επίσης ότι τα συστήματα αεράμυνας της Συμμαχίας αναχαίτισαν βαλλιστικό πύραυλο που εκτοξεύθηκε από το Ιράν και κατευθυνόταν προς τον τουρκικό εναέριο χώρο, γεγονός που σηματοδοτεί την πρώτη άμεση απειλή κατά κράτους-μέλους της Συμμαχίας από την έναρξη της σύγκρουσης. Η Συμμαχία καταδίκασε τη στοχοποίηση της Τουρκίας και δήλωσε ότι παραμένει έτοιμη να προστατεύσει όλα τα κράτη-μέλη της.

Η αναταραχή έχει επηρεάσει και τη ναυτιλία και τις αερομεταφορές. Η Maersk αλλά και η Hapag-Lloyd ανακοίνωσαν ότι αναστέλλουν προσωρινά τις μεταφορές μέσω του Περσικού Κόλπου, επικαλούμενες την ασταθή κατάσταση στην περιοχή. Παράλληλα, αεροπορικές εταιρείες παρατείνουν την αναστολή πτήσεων προς προορισμούς της Μέσης Ανατολής, καθώς επανεξετάζουν την ασφάλεια των δρομολογίων τους. Πάντως, ξεκίνησαν ήδη οι πρώτες πτήσεις απεγκλωβισμού ξένων πολιτών από την περιοχή.

Στο διπλωματικό πεδίο, πολλές χώρες καλούν σε αποκλιμάκωση. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και άλλες χώρες ζητούν άμεση μείωση της έντασης, ενώ ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επισημαίνουν ότι η σύγκρουση δεν μπορεί να λυθεί μόνο με στρατιωτικά μέσα. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη αρνήθηκε κατηγορηματικά πληροφορίες ότι επιδιώκει μυστικές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για τερματισμό του πολέμου, δηλώνοντας ότι «δεν έχει καμία εμπιστοσύνη στους Αμερικανούς».

Παρά την ένταση των επιχειρήσεων, δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να συνεχιστούν για εβδομάδες, ενώ τόσο η Ουάσινγκτον όσο και το Τελ Αβίβ υποστηρίζουν ότι ο στόχος είναι η δραστική αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Καθώς η σύγκρουση εξαπλώνεται από το Ιράν και το Ισραήλ μέχρι τον Λίβανο, τον Περσικό Κόλπο και την Ανατολική Μεσόγειο, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία μια κρίση που απειλεί να μετατραπεί σε ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση με σημαντικές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο.