Η Τράπεζα της Ελλάδος επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του μη μισθολογικού κόστους, αναδεικνύοντάς το ως καθοριστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ελλείψεις εργατικού δυναμικού και έντονες δημογραφικές πιέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει ότι η διατηρήσιμη ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας περνά μέσα από τη σταδιακή αποκλιμάκωση των βαρών στην εργασία.

Στην ετήσια Έκθεσή της για την ελληνική οικονομία, η κεντρική τράπεζα καταδεικνύει, μεταξύ άλλων, ότι η στενότητα στην αγορά εργασίας αποτελεί πλέον βασικό διαρθρωτικό περιορισμό. Με τη μείωση της ανεργίας να περιορίζει τη διαθέσιμη προσφορά εργατικού δυναμικού και τη γήρανση του πληθυσμού να εντείνει τις πιέσεις, οι ελλείψεις προσωπικού, ιδίως σε μεσαίες και υψηλές εξειδικεύσεις, αναδεικνύονται σε κεντρικό πρόβλημα.

1

Υπό αυτό το πρίσμα, η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών εμφανίζεται ως βασικό εργαλείο πολιτικής για την ελάφρυνση του κόστους εργασίας και, κατ’ επέκταση, ως προϋπόθεση για τη μετάβαση στην επόμενη φάση ανάπτυξης της οικονομίας.

Παρά τις θετικές ενδείξεις για την απασχόληση και τη συνεχιζόμενη υποχώρηση της ανεργίας, η Έκθεση εστιάζει στις δομικές ανισορροπίες της αγοράς εργασίας. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού, σε συνδυασμό με τη δημογραφική επιδείνωση, μειώνει σταδιακά τη δυνητική προσφορά εργασίας, δημιουργώντας μόνιμες πιέσεις σε κρίσιμους κλάδους.

Η απάντηση που προτείνεται είναι πολυεπίπεδη και περιλαμβάνει την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ιδίως από γυναίκες και νέους, την ενίσχυση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, καθώς και την προσέλκυση μεταναστευτικού και επαναπατριζόμενου εξειδικευμένου προσωπικού. Ωστόσο, στο υπόβαθρο όλων των παρεμβάσεων, παραμένει καθοριστικός ο ρόλος του κόστους εργασίας.

Τα στοιχεία της Έκθεσης δείχνουν ότι το 2025 οι ονομαστικές αυξήσεις στις αμοιβές επιβραδύνονται, ενώ σε πραγματικούς όρους παραμένουν περιορισμένες. Παρ’ όλα αυτά, οι καθαρές αποδοχές ενισχύονται σημαντικότερα, κυρίως λόγω των παρεμβάσεων στο μη μισθολογικό κόστος, όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες από τις αρχές του έτους και οι μειώσεις στις κρατήσεις υπερωριών.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια σαφή κατεύθυνση οικονομικής πολιτικής: ενίσχυση του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος χωρίς αντίστοιχη αύξηση του συνολικού κόστους για τις επιχειρήσεις.

Σε ένα παραγωγικό υπόδειγμα όπου η αύξηση της παραγωγικότητας παραμένει συγκρατημένη, η ανταγωνιστικότητα συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τη διαχείριση του κόστους εργασίας. Η Έκθεση καταγράφει ότι η επιβράδυνση των μισθολογικών αυξήσεων, σε συνδυασμό με τις παρεμβάσεις στις εισφορές, συνέβαλε στη διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας, υπογραμμίζοντας ότι η εξέλιξη των μισθών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα όρια της παραγωγικής βάσης.

Στο πεδίο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η εικόνα παραμένει συγκρατημένη. Από τις 208 επιχειρησιακές συμβάσεις που υπογράφηκαν το 2025, λιγότερες από τις μισές περιλαμβάνουν μισθολογικές αυξήσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει τη χαμηλή δυναμική των αμοιβών σε επίπεδο επιχειρήσεων.

Αντίστοιχα, οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό – 6% το 2025 και 4,55% το 2026 – κινούνται, σύμφωνα με την Έκθεση, σε ελεγχόμενα επίπεδα, με στόχο την εξισορρόπηση της ενίσχυσης των εισοδημάτων και της αποφυγής νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Σε επίπεδο συνολικών αποδοχών, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ήπιες αυξήσεις για το 2025: 1,53% στις κατά κεφαλήν μεικτές μηνιαίες αποδοχές και 2,57% στους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή αλλά περιορισμένη ενίσχυση των εισοδημάτων.

Την ίδια στιγμή, επανέρχεται με έμφαση η θέση της εργοδοτικής πλευράς υπέρ της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, ως εργαλείου που ενισχύει το καθαρό εισόδημα, μειώνει το μη μισθολογικό κόστος και βελτιώνει τα κίνητρα για εργασία, χωρίς να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Έκθεση συνδέει ευθέως τα κίνητρα απασχόλησης με παρεμβάσεις τόσο στη φορολογία όσο και στο σύστημα κοινωνικών παροχών.

Η συνολική εικόνα που αναδύεται είναι ξεκάθαρη: η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια φάση όπου το ζητούμενο είναι η ανθεκτικότητα και η ποιότητα της ανάπτυξης. Σε αυτό το περιβάλλον, η πολιτική για την εργασία δεν κινείται πλέον με όρους ανεργίας αλλά μετατοπίζεται στη διαχείριση της έλλειψης εργατικού δυναμικού και του κόστους του.

Διαβάστε ακόμη:

Τραμπ: Κλιμακώνει τις απειλές κατά του Ιράν για το Ορμούζ πριν από τις διαπραγματεύσεις

METLEN: Ποντάρει σε EBITDA 140–150 εκατ. ευρώ το 2026 από κατασκευές και παραχωρήσεις

Νέα αναδρομικά σε 39.000 συνταξιούχους: Σε εξέλιξη οι πληρωμές – Ποιοι παίρνουν έως 7.661 ευρώ