Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «αισιόδοξος» για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν, ωστόσο λίγο αργότερα εξαπέλυσε προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη, με αφορμή τις πληροφορίες για επιβολή τελών διέλευσης στα δεξαμενόπλοια που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο και η περιορισμένη λειτουργία του κρίσιμου θαλάσσιου διαδρόμου θέτουν σε κίνδυνο τις διπλωματικές συνομιλίες.

1

«Υπάρχουν αναφορές ότι το Ιράν χρεώνει τέλη σε δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ την Πέμπτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Καλύτερα να μην το κάνουν και, αν το κάνουν, να σταματήσουν τώρα!»

Σε μεταγενέστερη ανάρτηση, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν κάνει «πολύ κακή δουλειά» στο να επιτρέπει τη διέλευση πετρελαίου από τη θαλάσσια οδό. «Αυτή δεν είναι η συμφωνία που έχουμε!» έγραψε.

Ο Τραμπ είχε νωρίτερα περιγράψει την ηγεσία του Ιράν ως «πολύ πιο λογική» από ό,τι δείχνουν οι δημόσιες δηλώσεις της, σε τηλεφωνική συνέντευξη στο NBC News.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θα «κρατήσει χαμηλούς τόνους» στις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές κατά της υποστηριζόμενης από την Τεχεράνη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ηγετών την Τετάρτη.

Η απόφαση του Νετανιάχου να ξεκινήσει άμεσες συνομιλίες με τον Λίβανο οδήγησε σε πτώση των τιμών πετρελαίου το απόγευμα της Πέμπτης, καθώς οι ΗΠΑ συμφώνησαν να φιλοξενήσουν συνάντηση την επόμενη εβδομάδα για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, σύμφωνα με αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Ωστόσο, ο Ισραηλινός ηγέτης επανέλαβε ότι οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στον Λίβανο δεν αποτελούν μέρος της εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε την Τρίτη.

Ουσιαστικά κλειστό το Στενό του Ορμούζ

Το Στενό του Ορμούζ — το οποίο ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ζητήσει να ανοίξει εκ νέου το Ιράν — παραμένει ουσιαστικά κλειστό, καθώς οι πλοιοκτήτες αναμένουν διευκρινίσεις για την κατάστασή του.

Η κυκλοφορία εξακολουθεί να είναι ελάχιστη σε σχέση με τα προ του πολέμου επίπεδα, παρά τις αναφορές κρατικών μέσων ότι ο Ιρανικός Οργανισμός Λιμένων και Ναυτιλίας δημοσίευσε δύο ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές.

Στο μεταξύ, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, του οποίου ο πατέρας σκοτώθηκε στις πρώτες ημέρες του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, επανέλαβε επίσης αιτήματα για πολεμικές αποζημιώσεις, κάτι που πιθανότατα δεν θα γίνει αποδεκτό από τους Αμερικανούς διαπραγματευτές.

Δήλωσε επίσης ότι το Ιράν «θα φέρει σίγουρα τη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ σε ένα νέο στάδιο», χωρίς να είναι σαφές αν αναφερόταν σε παλαιότερες απαιτήσεις για έλεγχο της θαλάσσιας οδού, τις οποίες οι ΗΠΑ έχουν απορρίψει.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις της Πέμπτης ενίσχυσαν τις αμφιβολίες για την προοπτική μιας μακροπρόθεσμης συμφωνίας που θα τερματίσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν φάνηκε να περιορίζουν τις περισσότερες επιθέσεις. Ωστόσο, το βράδυ της Πέμπτης, το Υπουργείο Εξωτερικών του Κουβέιτ ανακοίνωσε νέες επιθέσεις με drones από το Ιράν και συμμάχους του, που στόχευσαν ζωτικής σημασίας εγκαταστάσεις στη χώρα.

Απειλή για τις διαπραγματεύσεις

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για το Σάββατο στο Ισλαμαμπάντ, με Ιρανούς αξιωματούχους να φθάνουν στην πακιστανική πρωτεύουσα την Πέμπτη.

Ωστόσο, η συνεχιζόμενη εκστρατεία του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ, που ευθυγραμμίζεται με την Τεχεράνη, απειλεί να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις. Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο αποτελούν «κατάφωρη παραβίαση» της εκεχειρίας και «καθιστούν τις διαπραγματεύσεις χωρίς νόημα».

Ο ισραηλινός στρατός κάλεσε την Πέμπτη τους κατοίκους οκτώ συνοικιών της Βηρυτού να αποχωρήσουν ενόψει επιθέσεων, μετά από μεγάλη επιχείρηση που προκάλεσε τον θάνατο περισσότερων από 300 ανθρώπων την προηγούμενη ημέρα.

Ο Τραμπ δεσμεύτηκε να διατηρήσει στρατεύματα στον Περσικό Κόλπο ενόψει των συνομιλιών στο Πακιστάν «μέχρι να τηρηθεί πλήρως η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ συμφωνία». Πρόσθεσε ότι το Στενό του Ορμούζ σύντομα θα ανοίξει και θα είναι ασφαλές για χρήση.

Με τις επιθέσεις στο Ιράν και την ευρύτερη Μέση Ανατολή να είναι περιορισμένες, η διεθνής προσοχή στράφηκε περισσότερο στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ επανέλαβε τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ μετά τις ρουκέτες που εκτοξεύτηκαν προς το έδαφός του.

Οι δύο πλευρές είχαν εμπλακεί σε πλήρη σύγκρουση για περίπου δύο μήνες το 2024, πριν από μια εύθραυστη εκεχειρία τον Νοέμβριο εκείνου του έτους. Η λιβανέζικη κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ, χωρίς όμως επιτυχία, καθώς η οργάνωση αρνείται.

Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι το δικαίωμα αυτοάμυνας του Ισραήλ δεν δικαιολογεί «τόση εκτεταμένη καταστροφή στον Λίβανο», προειδοποιώντας ότι η επίθεση πλήττει τις ειρηνευτικές προσπάθειες.

Συνολικά, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει περισσότερους από 5.500 θανάτους, με χιλιάδες θύματα στο Ιράν και τον Λίβανο, ενώ απώλειες καταγράφονται και σε χώρες του Κόλπου, στο Ιράκ και στις αμερικανικές δυνάμεις.

Η πορεία προς μια συνολική συμφωνία παραμένει αβέβαιη, με το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ να αποτελεί το βασικότερο σημείο τριβής. Τα δεδομένα ναυσιπλοΐας δείχνουν δραματική μείωση της κίνησης, με μόλις τρία πλοία να αποχωρούν από την περιοχή σε μια ημέρα, έναντι περίπου 135 σε κανονικές συνθήκες.

Περισσότερα από 800 φορτηγά πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αναμένοντας να αποχωρήσουν, με πλοιοκτήτες και ασφαλιστές να ζητούν περισσότερες διευκρινίσεις για το κατά πόσο είναι δυνατή η ασφαλής διέλευση.

Οι δηλώσεις Τραμπ για πιθανή ειρηνευτική συμφωνία είναι αντικρουόμενες, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης για κοινό σύστημα διοδίων ΗΠΑ-Ιράν για τα πλοία στο Ορμούζ. Η εκπρόσωπός του, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε ότι η πρόταση αυτή δεν έχει γίνει αποδεκτή.

Ο ίδιος ανέφερε επίσης ότι στο Ιράν έχει σημειωθεί «αλλαγή καθεστώτος», αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει εγκαθιδρυθεί νέα ηγεσία. Υπέδειξε ότι οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν ένα σχέδιο 15 σημείων ως βάση για διαπραγματεύσεις, παραμένοντας ανοιχτές σε άρση κυρώσεων.

Οι απαιτήσεις του Ιράν περιλαμβάνουν τη διατήρηση του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ, την αποδοχή του πυρηνικού του προγράμματος, την άρση όλων των κυρώσεων και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας της χώρας.

Διαβάστε επίσης:

Αγώνας δρόμου στα Στενά του Ορμούζ: Δύο ιαπωνικά τάνκερ και ένα ελληνόκτητο σε πορεία διέλευσης

Ασιατικές αγορές: Άνοδος ενόψει των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν το Σαββατοκύριακο

Στενά του Ορμούζ: Δηλώσεις για «άνοιγμα» ενώ η ναυσιπλοΐα παραμένει παγωμένη