ΟΗΕ: Πάνω από 1 τρισ. δολάρια μπορεί να κοστίσουν οι ενεργειακές επιδοτήσεις – Στενεύουν τα περιθώρια των κυβερνήσεων

Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο εξαντλούν σταδιακά τα δημοσιονομικά τους περιθώρια για να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους που έχει προκαλέσει ο πόλεμος με το Ιράν και οι υπόλοιπες διεθνείς κρίσεις, προειδοποιεί νέα μελέτη του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP).

Σύμφωνα με την έκθεση, οι επιδοτήσεις καυσίμων ενδέχεται να ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια μέσα στο έτος, την ώρα που το πετρέλαιο κινείται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι και το αυξημένο κόστος δανεισμού επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη εξαιτίας ενός συνδυασμού τριών παραγόντων: του πολέμου με το Ιράν, των υψηλών επιτοκίων και του El Niño, το οποίο βρίσκεται σε τροχιά να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί.

Διπλασιάστηκαν σχεδόν οι χώρες που λαμβάνουν μέτρα

Η ανάλυση του UNDP, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, δείχνει ότι μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου σχεδόν διπλασιάστηκε ο αριθμός των χωρών που χρησιμοποιούν διαφορετικές μορφές κρατικής στήριξης.

Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνονται πλαφόν στις τιμές, επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις για να περιοριστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών από τις αυξήσεις σε ενέργεια και τρόφιμα.

Ωστόσο, η διατήρηση αυτών των μέτρων γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

«Ο ορίζοντας για τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες είναι αβέβαιος, επειδή δεν βλέπουμε μια πολύ ξεκάθαρη διέξοδο από την τριπλή κρίση», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του UNDP, George Gray Molina, αναφερόμενος στον πόλεμο με το Ιράν, στο κόστος δανεισμού και στο El Niño.

130 εκατ. άνθρωποι προστατεύθηκαν από τη φτώχεια

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα στοιχεία της έκθεσης για τον κοινωνικό αντίκτυπο των κυβερνητικών παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με το UNDP, εάν οι κυβερνήσεις δεν είχαν εφαρμόσει μέτρα ανακούφισης, επιπλέον 130 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν βρεθεί φέτος κάτω από το όριο φτώχειας των 6,85 δολαρίων ημερησίως.

Το στοιχείο αποτυπώνει το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις: από τη μία πλευρά, η απόσυρση των μέτρων κινδυνεύει να προκαλέσει σημαντική επιβάρυνση στα εισοδήματα και αύξηση της φτώχειας· από την άλλη, η συνέχισή τους απαιτεί ολοένα περισσότερους δημοσιονομικούς πόρους σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων.

Η πίεση αναμένεται να κορυφωθεί στις αρχές του 2027

Το UNDP προειδοποιεί ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι, καθώς οι συνδυασμένες επιπτώσεις των τριών κρίσεων εκτιμάται ότι θα κορυφωθούν στις αρχές του 2027.

Σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας είναι το El Niño. Οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες των ωκεανών μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες και ξηρασίες σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, επιβαρύνοντας την αγροτική παραγωγή και εντείνοντας την επισιτιστική ανασφάλεια.

Έτσι, στις ήδη υψηλές ενεργειακές τιμές υπάρχει κίνδυνος να προστεθούν νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα, αυξάνοντας την πίεση τόσο στα νοικοκυριά όσο και στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Κοινωνικές αντιδράσεις λόγω της ακρίβειας

Οι οικονομικές πιέσεις έχουν ήδη αρχίσει να μετατρέπονται σε κοινωνική δυσαρέσκεια.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας συνέβαλαν τον Σεπτέμβριο σε διαδηλώσεις και κοινωνικές αναταραχές σε τουλάχιστον 10 χώρες, μεταξύ των οποίων η Συρία, η Γουατεμάλα, οι Φιλιππίνες, η Γαλλία και η Πορτογαλία.

Ακόμη πιο απαισιόδοξη είναι η εικόνα που προκύπτει από έρευνα του Σεπτεμβρίου μεταξύ 26 γραφείων του UNDP σε όλο τον κόσμο. Τα 25 εκτιμούν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή θα παραμείνει στην ίδια θέση ή θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία μέσα στο επόμενο εξάμηνο.

Και τα 26 γραφεία συμφώνησαν σε μία ιδιαίτερα ανησυχητική εκτίμηση: «τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη».

Η προειδοποίηση του UNDP έρχεται έτσι να αναδείξει ένα αυξανόμενο δημοσιονομικό και κοινωνικό πρόβλημα: όσο οι ενεργειακές τιμές παραμένουν υψηλές, οι κυβερνήσεις καλούνται να συνεχίσουν να στηρίζουν τους καταναλωτές, την ίδια στιγμή που το υψηλό κόστος δανεισμού περιορίζει όλο και περισσότερο τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν αυτή την προστασία.

 

Διαβάστε επίσης 

Δάφνης (Cosmos Business): Στόχος τζίρος 126,4 εκατ. ευρώ το 2030 – Η νέα εποχή και τα «αγκάθια» του RRF

Τραμπ: Απειλεί με «πολύ σκληρό» χτύπημα στο Ιράν αν αποδειχθεί εμπλοκή στο περιστατικό της Flydubai

Πετρέλαιο: Κρατά πάνω από τα 102 δολάρια το Brent μετά τη νέα αμερικανική στρατιωτική ενίσχυση στη Μέση Ανατολή