Οι 4 προϋποθέσεις για το «ψαλίδι» στο τεκμαρτό εισόδημα – Τι κερδίζουν χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες

Σημαντικές ελαφρύνσεις σε χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες που φορολογούνται με το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα φέρνουν οι εξαγγελίες της ΔΕΘ, με τις αλλαγές να αποτυπώνονται στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις που σήμερα βλέπουν το τεκμαρτό τους εισόδημα να «φουσκώνει» εξαιτίας του τζίρου ή της μισθοδοσίας του προσωπικού τους. Για όσους αποδεικνύονται συνεπείς απέναντι στην εφορία, αυτές οι δύο επιβαρύνσεις καταργούνται.

Πρακτικά, παραμένει ως βάση υπολογισμού το ποσό που προκύπτει από τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες, αλλά αφαιρούνται δύο πρόσθετα «καπέλα»: το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας και το 5% της διαφοράς ανάμεσα στον τζίρο της επιχείρησης και στον μέσο τζίρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.

Οι τέσσερις προϋποθέσεις

Για να κερδίσει ένας επαγγελματίας τη μείωση της τεκμαρτής φορολόγησης, θα πρέπει να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του. Δηλαδή θα πρέπει να έχει διαβιβάσει κανονικά τα στοιχεία του στο myDATA και, εφόσον υποχρεούται, να έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση της ταμειακής μηχανής με το POS και να τη διατηρεί σε λειτουργία σε όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους.

Παράλληλα, δεν θα πρέπει να έχει υποπέσει σε κάποια φορολογική ή ασφαλιστική παράβαση τα τελευταία πέντε χρόνια. Επίσης, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου του τελευταίου φορολογικού έτους θα πρέπει να έχει υποβάλει όλες τις δηλώσεις εισοδήματος και ΦΠΑ της προηγούμενης πενταετίας για τις οποίες είχε σχετική υποχρέωση.

Άλλωστε, πλέον η φορολογική διοίκηση έχει μια πλήρη εικόνα για τις συναλλαγές των επιχειρήσεων με τα ψηφιακά μέσα που διαθέτει, όπως τα MyDATA, η διασύνδεση των ταμειακών με τα POS, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, το ψηφιακό πελατολόγιο κα.

«Η λέξη «ψηφιακό» είναι το αντίθετο της λέξης «τεκμαρτό». Το τεκμαρτό είναι παραδοχή. Υπόθεση εργασίας. Πραγματική εικόνα είναι το ψηφιακό δεδομένο. Γι’ αυτό κάνουμε τώρα ένα σημαντικό βήμα για τον συνεπή ελεύθερο επαγγελματία. Καταργούμε το τεκμαρτό εισόδημα πάνω από το ύψος του κατώτατου μισθού και των τριετιών», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης κατά την διάρκεια της εξειδίκευσης των εξαγγελιών της ΔΕΘ.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι

Η αλλαγή αφορά κυρίως επιχειρήσεις που έχουν προσωπικό ή εμφανίζουν τζίρο σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο του κλάδου τους. «Αν έχεις ατομική επιχείρηση, θεωρώ ότι κατ’ ελάχιστον βγάζεις τον κατώτατο μισθό» ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης.

Από τις συνολικά 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, περίπου 427.000 φορολογούνται σήμερα με τεκμαρτό τρόπο, επειδή δηλώνουν εισόδημα χαμηλότερο από το ελάχιστο που προσδιορίζει το σύστημα.

Οι 271.000 από αυτές επιβαρύνονται μόνο από τη βάση του κατώτατου μισθού και των τριετιών. Για έναν επαγγελματία άνω των 30 ετών χωρίς παιδιά, ο φόρος σε αυτές τις περιπτώσεις κυμαίνεται από 1.476 ευρώ χωρίς τριετίες έως 2.249 ευρώ με τρεις τριετίες. Τα ποσά μπορεί να είναι χαμηλότερα ή ακόμη και μηδενικά για νεότερους επαγγελματίες και όσους έχουν παιδιά.

Το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στις υπόλοιπες 156.000 επιχειρήσεις, στις οποίες προστίθενται οι προσαυξήσεις λόγω τζίρου ή μισθοδοσίας. Σε περίπου 24.000 περιπτώσεις αυτές οι προσαυξήσεις ξεπερνούν τα 2.000 ευρώ, ενώ για περίπου 3.000 επιχειρήσεις υπερβαίνουν ακόμη και τα 10.000 ευρώ.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μιας ατομικής επιχείρησης εστίασης που λειτουργεί επί 15 χρόνια, απασχολεί πέντε εργαζομένους και έχει ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ.

Με το σημερινό σύστημα, η βάση του τεκμαρτού εισοδήματος είναι 16.744 ευρώ. Επειδή όμως η επιχείρηση έχει προσωπικό, προστίθενται ακόμη 10.500 ευρώ, δηλαδή το 10% της μισθοδοσίας. Έτσι, το ελάχιστο εισόδημα ανεβαίνει στα 27.244 ευρώ και ο φόρος στα 4.783 ευρώ.

Με το νέο καθεστώς, εφόσον ο επαγγελματίας πληροί τα κριτήρια συνέπειας, τα 10.500 ευρώ εξαφανίζονται από τον υπολογισμό. Το τεκμαρτό επιστρέφει στα 16.744 ευρώ και ο φόρος περιορίζεται στα 2.249 ευρώ. Το ετήσιο όφελος φτάνει τα 2.534 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού όταν μια επιχείρηση επιβαρύνεται ταυτόχρονα λόγω προσωπικού και υψηλού τζίρου. Ατομική επιχείρηση λιανικής πώλησης υποδημάτων, με τέσσερα χρόνια λειτουργίας, δύο εργαζομένους και μισθοδοσία 21.000 ευρώ, πραγματοποιεί τζίρο 120.000 ευρώ, όταν ο μέσος τζίρος του ΚΑΔ είναι 48.564 ευρώ.

Η βασική τεκμαρτή βάση είναι 12.880 ευρώ. Σήμερα προστίθενται 2.100 ευρώ λόγω μισθοδοσίας και άλλα 3.572 ευρώ λόγω της διαφοράς του τζίρου από τον μέσο όρο του κλάδου. Έτσι, το τεκμαρτό εισόδημα εκτοξεύεται στα 18.552 ευρώ και ο φόρος διαμορφώνεται στα 2.610 ευρώ.

Με την κατάργηση των δύο προσαυξήσεων, το ελάχιστο εισόδημα πέφτει ξανά στα 12.880 ευρώ και ο φόρος στα 1.476 ευρώ. Η συγκεκριμένη επιχείρηση κερδίζει 1.134 ευρώ τον χρόνο.

Ελάφρυνση προκύπτει και για επαγγελματίες χωρίς προσωπικό, εφόσον μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν επειδή είχαν υψηλότερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου τους. Λογιστής με ατομική επιχείρηση 20 ετών, χωρίς εργαζομένους, έχει ετήσιο τζίρο 90.000 ευρώ, έναντι μέσου τζίρου ΚΑΔ 28.479 ευρώ.

Η βασική τεκμαρτή βάση είναι 16.744 ευρώ, αλλά σήμερα προστίθενται άλλα 3.076 ευρώ λόγω τζίρου. Έτσι, το ελάχιστο εισόδημα φτάνει στα 19.820 ευρώ και ο φόρος στα 2.864 ευρώ. Με το νέο καθεστώς η προσαύξηση καταργείται, το τεκμαρτό περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ. Το όφελος είναι 615 ευρώ.

Στους μεγάλους κερδισμένους εστίαση και λιανεμπόριο

Ιδιαίτερα ευνοημένες είναι οι ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν εργαζομένους, καθώς απαλλάσσονται από την προσαύξηση του 10% επί της μισθοδοσίας.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για την εστίαση και το λιανεμπόριο, όπου η παρουσία των ατομικών επιχειρήσεων είναι πολύ μεγάλη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΓΕΜΗ, από τις 85.965 ενεργές επιχειρήσεις εστίασης, οι 53.722 ή το 62,5% είναι ατομικές. Αντίστοιχα, στο λιανικό εμπόριο ατομικές είναι οι 99.518 από τις συνολικά 141.616 επιχειρήσεις, δηλαδή το 70,3%.

Το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης υπολογίζεται σε 170 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής και σε 108 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2028 και μετά.

Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες ταξί

Ξεχωριστή παρέμβαση προβλέπεται για τους εκμεταλλευτές ταξί. Το τεκμήριο θα ακολουθεί πλέον το ποσοστό ιδιοκτησίας του επαγγελματία στο όχημα. Για παράδειγμα, ιδιοκτήτης που κατέχει το 50% ενός ταξί θα έχει αντίστοιχη μείωση κατά 50% στο τεκμήριό του.

Παράλληλα, εξαιρούνται από το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης ανήλικοι έως 18 ετών στους οποίους έχει περιέλθει άδεια ταξί, περίπτωση που συνήθως προκύπτει μετά τον θάνατο γονέα.

Περισσότεροι μικροί οικισμοί στο «κούρεμα» 50%

Διευρύνεται και ο αριθμός των περιοχών στις οποίες εφαρμόζεται έκπτωση 50% στο τεκμαρτό εισόδημα. Το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους. Από τη ρύθμιση εξαιρείται η Περιφέρεια Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.

Ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, το όριο ανεβαίνει ακόμη περισσότερο, στους 2.200 κατοίκους από 1.700 σήμερα. Με τη διεύρυνση των ορίων εντάσσονται στη μείωση του 50% ακόμη 131 οικισμοί.

Νέα μείωση της προκαταβολής φόρου

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα έχουν και δεύτερο όφελος στις δηλώσεις του 2027, καθώς θα εφαρμοστούν οι μειώσεις στον φόρο εισοδήματος που θεσπίστηκαν με τη φορολογική μεταρρύθμιση του 2026.

Έναν χρόνο αργότερα έρχεται ακόμη μία αλλαγή. Από το φορολογικό έτος 2027, δηλαδή στις δηλώσεις του 2028, η προκαταβολή φόρου των ελεύθερων επαγγελματιών μειώνεται από το 55% στο 50%. Το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται στα 82 εκατ. ευρώ.

Την ίδια χρονιά ακόμη μεγαλύτερη ελάφρυνση προβλέπεται για τους τρίτεκνους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ.