Η «παγίδα» των χαμηλών εισφορών – Πόση σύνταξη «χτίζουν» οι ελεύθεροι επαγγελματίες

Αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να λάβουν σύνταξη που δύσκολα θα ξεπερνά τα 1.000 ευρώ βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, καθώς η επιλογή των χαμηλότερων ασφαλιστικών κατηγοριών του e-ΕΦΚΑ, αν και μειώνει το μηνιαίο κόστος των εισφορών, περιορίζει σημαντικά το ανταποδοτικό μέρος της μελλοντικής παροχής.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι περισσότεροι από 650.000 ασφαλισμένοι έχουν επιλέξει την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, ενώ ακόμη 163.500 βρίσκονται στη δεύτερη. Με άλλα λόγια, σχεδόν εννέα στους δέκα επαγγελματίες που ασφαλίζονται στις έξι βασικές κατηγορίες καταβάλλουν τις δύο χαμηλότερες εισφορές, επιλέγοντας τη μικρότερη δυνατή μηνιαία επιβάρυνση.

Από τις εισφορές βάσει εισοδήματος στις ασφαλιστικές κατηγορίες

Το σημερινό καθεστώς αποτελεί αποτέλεσμα των αλλαγών που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια στο ασφαλιστικό σύστημα. Το 2016, με τον νόμο Κατρούγκαλου, οι εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών συνδέθηκαν με το δηλωθέν εισόδημα, με πολλούς ασφαλισμένους να καταβάλλουν τότε την κατώτατη εισφορά για τον κλάδο σύνταξης, περίπου 157 ευρώ.

Από το 2020, όμως, οι εισφορές αποσυνδέθηκαν από το εισόδημα και επανήλθε το σύστημα των ασφαλιστικών κατηγοριών. Η μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων επέλεξε την πρώτη κατηγορία, προκειμένου να διατηρήσει τις μηνιαίες υποχρεώσεις της στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο.

Για το 2026, η συνολική μηνιαία εισφορά για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη ανέρχεται σε 250,77 ευρώ στην πρώτη κατηγορία και σε 300,93 ευρώ στη δεύτερη. Από αυτά, τα 185,09 ευρώ και τα 222,12 ευρώ αντίστοιχα αφορούν τον κλάδο κύριας σύνταξης.

Η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν πολλοί επαγγελματίες, σε συνδυασμό με την επιφυλακτικότητα απέναντι στο ασφαλιστικό σύστημα μετά τις περικοπές της προηγούμενης δεκαετίας, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό γιατί οι χαμηλότερες κατηγορίες παραμένουν η κυρίαρχη επιλογή.

Πόση σύνταξη «χτίζουν» οι ασφαλισμένοι

Οι συνέπειες της επιλογής αυτής αποτυπώνονται στο ύψος της μελλοντικής σύνταξης. Με βάση ενδεικτικούς υπολογισμούς του ισχύοντος συστήματος, οι ασφαλισμένοι που παραμένουν στις χαμηλές κατηγορίες καταλήγουν να λαμβάνουν αισθητά χαμηλότερες αποδοχές σε σχέση με όσους επιλέγουν υψηλότερες εισφορές.

Με 38 έτη ασφάλισης, η εκτιμώμενη μεικτή σύνταξη διαμορφώνεται στα 862 ευρώ για την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία και στα 946 ευρώ για τη δεύτερη. Με 36 χρόνια ασφάλισης, τα ποσά περιορίζονται στα 815 και στα 889 ευρώ αντίστοιχα.

Στον αντίποδα, η έκτη ασφαλιστική κατηγορία οδηγεί σε αισθητά υψηλότερες αποδοχές, καθώς η εκτιμώμενη σύνταξη φτάνει τα 1.788 ευρώ με 38 χρόνια ασφάλισης και τα 1.635 ευρώ με 36 χρόνια.

Η τελευταία πενταετία μπορεί να κάνει τη διαφορά

Η επιλογή υψηλότερης ασφαλιστικής κατηγορίας στα τελευταία χρόνια του εργασιακού βίου μπορεί να ενισχύσει το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης. Ωστόσο, το τελικό όφελος διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις εισφορές της τελευταίας πενταετίας.

Στον τελικό υπολογισμό συνυπολογίζονται το σύνολο του ασφαλιστικού βίου, οι ασφαλιστέες αποδοχές και οι εισφορές από το 2002 και μετά, ενδεχόμενες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και η αξιοποίηση πλασματικών ετών ασφάλισης.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν εξατομικευμένη αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας. Το βασικό συμπέρασμα, πάντως, παραμένει αμετάβλητο: όσο χαμηλότερες είναι οι εισφορές που καταβάλλει ένας επαγγελματίας κατά τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου, τόσο μικρότερη θα είναι και η ανταποδοτική σύνταξη που θα λάβει.

Τα ποσά που παρατίθενται είναι ενδεικτικά, αφορούν μεικτές συντάξεις και έχουν υπολογιστεί με βάση το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο. Το τελικό ύψος της σύνταξης εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό κάθε επαγγελματία.

Διαβάστε επίσης:

e-ΕΦΚΑ: Παράταση της υποβολής ΑΠΔ – Ποιους αφορά

Τι συμβαίνει με την Metlen και τα big news που έρχονται, η αλήθεια για την Aktor, η επιστροφή της ΕΥΔΑΠ, τα κέρδη του Πασχάλη Δ. (γαμπρός του Βακάκη), ο Κορεάτης Χάρης Βαφειάς και κρυφό ταλέντο της Λίλιαν Βιλδιρίδη

Εργασία και σύνταξη χωρίς υποχρεωτική αποχώρηση – Τι προτείνει ο ΟΟΣΑ