Ειδική άδεια μητρότητας: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Οι έξι αλλαγές για εργαζόμενες και επιχειρήσεις

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς της ειδικής άδειας και της παροχής προστασίας της μητρότητας θέτει σε εφαρμογή το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με νέα υπουργική απόφαση της αρμόδιας υπουργού Νίκη Κεραμέως, η οποία διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του μέτρου, καλύπτοντας περισσότερες κατηγορίες εργαζόμενων μητέρων και επιλύοντας πρακτικά προβλήματα που είχαν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια.

Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν μεταξύ άλλων τις εργαζόμενες με μερική απασχόληση, όσες διατηρούν παράλληλη εργασία, τις εποχικά απασχολούμενες, τις θετές και τεκμαιρόμενες μητέρες, καθώς και μητέρες που είχαν προηγουμένως ασφαλιστεί ως μη μισθωτές. Παράλληλα, εισάγονται μεταβατικές διατάξεις για ειδικές περιπτώσεις και αποσαφηνίζονται ζητήματα που είχαν δημιουργήσει ερμηνευτικά προβλήματα κατά την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου.

Η υπουργική απόφαση επικαιροποιεί επίσης το νομοθετικό πλαίσιο, αντικαθιστώντας τις παραπομπές στον προηγούμενο Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου με τις διατάξεις του π.δ. 62/2025, χωρίς να μεταβάλλει τη διάρκεια ή τη φιλοσοφία της ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας.

Νέοι δικαιούχοι της ειδικής άδειας

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη διεύρυνση των δικαιούχων της ειδικής άδειας και της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας. Πλέον, δικαίωμα δεν έχουν μόνο οι φυσικές μητέρες αλλά και οι θετές μητέρες, καθώς και οι τεκμαιρόμενες μητέρες στις περιπτώσεις απόκτησης παιδιού μέσω παρένθετης μητρότητας. Για τις υιοθεσίες προβλέπεται ότι η ειδική άδεια μπορεί να χορηγείται όταν το παιδί εντάσσεται στην οικογένεια έως και τη συμπλήρωση του όγδοου έτους της ηλικίας του.

Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική διαδικασία για την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων στις περιπτώσεις ομόφυλων συζύγων μέχρι να ολοκληρωθεί η προσαρμογή των πληροφοριακών συστημάτων του e-ΕΦΚΑ.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για ασφαλισμένες που αποκτούν για πρώτη φορά δικαίωμα στη συγκεκριμένη παροχή, καθώς θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση εντός 60 ημερών από την έναρξη ισχύος της απόφασης, ακόμη και αν έχουν ήδη επιστρέψει στην εργασία τους.

Οι έξι βασικές παρεμβάσεις

Πέρα από τη διεύρυνση των δικαιούχων, η υπουργική απόφαση εισάγει έξι στοχευμένες παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν ζητήματα τα οποία είχαν δημιουργήσει προβλήματα στην πράξη.

Προστασία για τις θετές μητέρες

Ρυθμίζεται το ζήτημα των μητέρων που είχαν αναλάβει αρχικά τη φροντίδα ενός παιδιού ως ανάδοχες και στη συνέχεια ολοκλήρωσαν τη διαδικασία υιοθεσίας. Η ειδική παροχή θα μπορεί να χορηγείται ακόμη και αν η εργαζόμενη έχει ήδη επιστρέψει στην εργασία της, αναγνωρίζοντας ότι η δικαστική διαδικασία της υιοθεσίας συχνά ολοκληρώνεται αρκετούς μήνες μετά την αναδοχή.

Πλήρης παροχή και για τη μερική απασχόληση

Αλλαγές προβλέπονται και για τις εργαζόμενες με συμβάσεις μερικής απασχόλησης. Για τον υπολογισμό του μέσου όρου απασχόλησης που απαιτείται προκειμένου να καταβληθεί το πλήρες ποσό της ειδικής παροχής, θα συνυπολογίζεται πλέον και η πρόσθετη εργασία που πραγματοποιείται πέραν του συμβατικού ωραρίου. Με τον τρόπο αυτό ο υπολογισμός βασίζεται στον πραγματικό χρόνο εργασίας και όχι αποκλειστικά στις ώρες που προβλέπει η σύμβαση εργασίας.

Διατηρείται η παροχή όταν πληρώνει ο εργοδότης

Ένα ακόμη ζήτημα που επιλύεται αφορά τις επιχειρήσεις οι οποίες καταβάλλουν οι ίδιες το σύνολο των αποδοχών της εργαζόμενης κατά τη διάρκεια της άδειας κυοφορίας και λοχείας. Στις περιπτώσεις αυτές η εργαζόμενη εξακολουθεί να δικαιούται την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας, ακόμη και αν δεν έχει λάβει επίδομα κυοφορίας και λοχείας από τον e-ΕΦΚΑ, ώστε οι ευνοϊκότεροι όροι που παρέχει ένας εργοδότης να μη λειτουργούν τελικά σε βάρος της ασφαλισμένης.

Ρύθμιση για την παράλληλη απασχόληση

Για πρώτη φορά ρυθμίζεται και η περίπτωση των εργαζομένων που διατηρούν δεύτερη εργασία. Η ειδική παροχή μπορεί να χορηγείται και σε αυτές τις περιπτώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι κατά το χρονικό διάστημα της ειδικής άδειας η εργαζόμενη δεν απασχολείται στο ημερήσιο ωράριο για το οποίο έχει λάβει την άδεια προστασίας της μητρότητας.

Κάλυψη των εποχικά εργαζόμενων

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τις επιχειρήσεις εποχικής λειτουργίας, όπως πολλές τουριστικές και επισιτιστικές επιχειρήσεις. Η ειδική παροχή θα συνεχίζει να καταβάλλεται ακόμη και όταν η επιχείρηση παραμένει κλειστή για μέρος του έτους, αρκεί να εξακολουθεί να υφίσταται ενεργή εργασιακή σχέση μεταξύ εργαζόμενης και εργοδότη.

Τέλος στον αποκλεισμό πρώην μη μισθωτών

Η υπουργική απόφαση καταργεί επίσης έναν περιορισμό που απέκλειε από την ειδική παροχή εργαζόμενες οι οποίες είχαν προηγουμένως ασφαλιστική ιδιότητα ως μη μισθωτές. Πλέον, δικαιούχες καθίστανται και μητέρες που σήμερα εργάζονται ως μισθωτές αλλά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή της λοχείας είχαν ασφαλιστεί ως ελεύθερες επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενες και είχαν λάβει το επίδομα κυοφορίας και λοχείας με αυτή την ιδιότητα.

Τι αλλάζει στην πράξη

Με τις νέες διατάξεις το υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να αντιμετωπίσει περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης που είχαν εντοπιστεί κατά την εφαρμογή της ειδικής άδειας προστασίας της μητρότητας. Σύμφωνα με τους αρμόδιους, οι ρυθμίσεις διευρύνουν τον κύκλο των δικαιούχων, προσαρμόζουν το πλαίσιο στις σύγχρονες μορφές απασχόλησης και εξαλείφουν ασφαλιστικά κενά που οδηγούσαν μέχρι σήμερα στον αποκλεισμό εργαζομένων από την ειδική παροχή.

Παράλληλα, παρέχουν μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στις εργαζόμενες, καθώς αποσαφηνίζουν τις προϋποθέσεις χορήγησης της ειδικής άδειας σε περιπτώσεις μερικής ή παράλληλης απασχόλησης, εποχικής εργασίας και αλλαγής ασφαλιστικής ιδιότητας, διασφαλίζοντας ευρύτερη πρόσβαση στο μέτρο και ενισχύοντας την προστασία της μητρότητας στην αγορά εργασίας.

Διαβάστε επίσης

ΔΥΠΑ: Ποιοι μπορούν να πάρουν ξανά επίδομα ανεργίας – Οι προϋποθέσεις, τα ένσημα και το όριο των 400 ημερών

Πιερρακάκης: Η αντίφαση για το άρθρο 16 είναι εκκωφαντική – Συμπυκνώνει τη διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα που κληρονομήσαμε και σε αυτήν που θέλουμε να παραδώσουμε

ΔΥΠΑ: Ξεκινούν οι αιτήσεις για 1.000 θέσεις με μισθό έως 1.250 ευρώ