Alpha Βank: Σε υψηλά πλεονάσματα η Ελλάδα από φορολογική συμμόρφωση και ψηφιακές μεταρρυθμίσεις (πίνακες)

Οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να διατηρηθούν το τρέχον έτος, παρά τις παρεμβάσεις που υιοθετήθηκαν μετά το ξέσπασμα των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Το πρώτο τρίμηνο, το πλεόνασμα του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης διευρύνθηκε σε Ευρώ 2,4 δισ., έναντι Ευρώ 1,6 δισ. το αντίστοιχο διάστημα του 2025, εξέλιξη που αποδίδεται τόσο στην αύξηση των εσόδων όσο και στη μείωση των δαπανών , ενώ από τα επιμέρους στοιχεία ξεχωρίζει η άνοδος κατά 25% των εσόδων από ΦΠΑ, σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Alpha Bank.

Για το σύνολο του 2026, η Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Δανία είναι τα μόνα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) τα οποία αναμένεται να καταγράψουν πλεονασματικά ισοζύγια γενικής κυβέρνησης, με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής . Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα το πλεόνασμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και στο 0,6% το 2027, με τις εν λόγω προβλέψεις να έχουν ενσωματώσει τα δημοσιονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν το περυσινό και το φετινό έτος.

Οι θετικές προοπτικές έρχονται σε συνέχεια μιας μακράς περιόδου ενίσχυσης των φορολογικών εσόδων, σε ένα περιβάλλον ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας από το 2017, παρά τις μειώσεις σε άμεσους και έμμεσους φορολογικούς συντελεστές από το 2019 και έπειτα. Αναλυτικότερα, τα φορολογικά έσοδα ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ, αυξήθηκαν από 24,7% το 2013 σε 27% το 2019 και παρά την πρόσκαιρη πτώση το 2020 εξαιτίας της πανδημίας σταθεροποιήθηκαν στην περιοχή του 27%-28% την τετραετία 2022-2025.

Επιπρόσθετα, τα έσοδα από ΦΠΑ, καθώς και από φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων κινήθηκαν ανοδικά, για να διαμορφωθούν το 2025, ως ποσοστό του ΑΕΠ, σε 9,2%, 6,4% και 2,7% αντίστοιχα (Γράφημα 1). Η βελτίωση των φορολογικών εσόδων συνδέεται με τη μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας, την ενίσχυση της απασχόλησης, την αύξηση των ονομαστικών μισθών και την επίδραση του πληθωρισμού.

Η πρόοδος αυτή αποτυπώνεται, μεταξύ άλλων, στη σημαντική μείωση του «κενού» ΦΠΑ (βλ. Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της 27.2.2026), ο οποίος αποτελεί έναν δείκτη απώλειας εσόδων ΦΠΑ, με την Ελλάδα να συγκλίνει σταδιακά προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, η ανοδική τάση των φορολογικών εσόδων ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ υποδηλώνει ότι, πέραν των παραγόντων που σχετίζονται με τον οικονομικό κύκλο, έχουν συμβάλει και διαρθρωτικοί παράγοντες.

Οι θεσμικές και ψηφιακές μεταρρυθμίσεις που συντελούνται από την περασμένη δεκαετία στη φορολογική διοίκηση έχουν συμβάλλει στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και ως εκ τούτου στη βελτίωση της εισπραξιμότητας των δημοσίων εσόδων .

Παράδειγμα θεσμικής μεταρρυθμιστικής προσπάθειας συνιστά η σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και παραδείγματα ψηφιακών μεταρρυθμιστικών παρεμβάσεων αποτελούν η εφαρμογή myDATA, η επέκταση της υποχρεωτικής χρήσης POS και η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές, καθώς και η εισαγωγή προσυμπληρωμένων δηλώσεων ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος. Οι συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις έχουν ενισχύσει την ικανότητα του διοικητικού μηχανισμού να παρακολουθεί την οικονομική δραστηριότητα και να βελτιώνει τη φορολογική συμμόρφωση, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση του διοικητικού βάρους για επιχειρήσεις, επαγγελματίες και φορολογούμενους.

Επιπρόσθετα, η βελτίωση που έχει σημειώσει η χώρα μας στον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης αποτυπώνεται στην επίδοση της Ελλάδας στον Δείκτη Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Digital Government Index) του ΟΟΣΑ. Ο συγκεκριμένος δείκτης -που λαμβάνει τιμές μεταξύ μηδέν και ένα- λειτουργεί ως μέτρο αξιολόγησης της ψηφιακής ωριμότητας του κράτους, αποτυπώνοντας τον βαθμό στον οποίο οι δημόσιες πολιτικές, οι θεσμικές διαδικασίες και οι διοικητικές λειτουργίες αξιοποιούν την τεχνολογία και τα δεδομένα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Με βάση τα στοιχεία της έρευνας που αντλήθηκαν την περίοδο 2023-2024, η Ελλάδα κατέγραψε επίδοση 0,71 στον εν λόγω δείκτη, ελαφρώς υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (0,70) αλλά και έναντι αρκετών ευρωπαϊκών χωρών όπως ενδεικτικά η Ιταλία (0,67), η Ολλανδία (0,65) και η Σουηδία (0,62) (Γράφημα 2). Η βελτίωση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε σύγκριση με την προηγούμενη μέτρηση του 2019, όταν η Ελλάδα βρισκόταν στις χαμηλότερες θέσεις της τότε κατάταξης.

Αν και οι δύο μετρήσεις δεν είναι πλήρως συγκρίσιμες λόγω μεθοδολογικών διαφορών, η υψηλότερη θέση που κατέλαβε η Ελλάδα στην πρόσφατη έρευνα υποδηλώνει την ουσιαστική αναβάθμιση της ψηφιακής ωριμότητας του κράτους, μέσα από την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών, τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των δημόσιων συστημάτων και την παροχή αυτοματοποιημένων και φιλικών προς τον χρήστη υπηρεσιών.

Η επέκταση της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η υποχρεωτική καταβολή των ενοικίων ηλεκτρονικά και το νέο ψηφιακό μητρώο ιδιοκτησίας και διαχείρισης ακινήτων είναι μέτρα που υλοποιούνται και αναμένεται να συμβάλλουν στην περαιτέρω ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης . Η διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής στη φορολογική διοίκηση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εμπέδωση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας και την περαιτέρω ενίσχυση των δημοσίων εσόδων.