Το τραγικό περιστατικό στο εργοστάσιο της Βιολάντα επανέφερε με εμφατικό τρόπο στο προσκήνιο ένα ζήτημα που καθορίζει ουσιωδώς τη ζωή των ανθρώπων που μένουν πίσω μετά από ένα εργατικό ατύχημα: Υπάρχει αποζημίωση που μπορεί να λειτουργήσει ως ηθική ικανοποιήσει για την ψυχική οδύνη, αλλά και τη δυσβάσταχτη οικονομική πραγματικότητα που θα αντιμετωπίσουν;

Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα καταβάλλει στις οικογένειες των θυμάτων το σύνολο του μισθού τους μέχρι τη συνταξιοδότηση, καθώς και πρόσθετη οικονομική στήριξη στα ανήλικα παιδιά. Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εικόνα της εταιρικής ευαισθησίας, υφίσταται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Διότι σε μεγάλο βαθμό, τα ποσά αυτά δεν αποτελούν απλώς εθελοντική παροχή ή πράξη κοινωνικής ευθύνης, αλλά αντανακλούν απαιτήσεις που απορρέουν ήδη από το ισχύον νομικό πλαίσιο και τη νομολογία. Με άλλα λόγια, αυτό που παρουσιάζεται ως γενναιοδωρία, εν πολλοίς ταυτίζεται με τον πυρήνα της αστικής ευθύνης του εργοδότη.

1

Όταν ένα εργατικό ατύχημα μετατρέπεται σε τεράστια οικονομική έκθεση του εργοδότη

Αν και η έννοια του εργατικού ατυχήματος είναι αρκετά ευρεία και συχνά η οριοθέτησή της είναι δυσχερής, στην περίπτωση ενός βιομηχανικού δυστυχήματος, όπως μια έκρηξη εντός εργοστασιακού χώρου, δεν τίθεται καν ζήτημα νομικού χαρακτηρισμού και αμφισβητήσεων. Πρόκειται αναμφίβολα για εργατικό ατύχημα, κάτι που είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στις μετέπειτα αξιώσεις αποζημίωσης των οικογενειών που θα είναι εξαιρετικά υψηλές.

Και αυτό επειδή η απώλεια ενός εργαζομένου δεν αποτιμάται μόνο συναισθηματικά, αλλά και οικονομικά: χαμένοι μισθοί δεκαετιών, αποζημιώσεις συγγενών, δικαστικά έξοδα, πρόστιμα και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις συνθέτουν ένα συνολικό κόστος που συχνά υπερβαίνει κατά πολύ τις αρχικές εκτιμήσεις και ουδόλως σπάνια οδηγεί την επιχείρηση σε κατάρρευση.

Έτσι, ένα και μόνο συμβάν μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό οικονομικό και νομικό κίνδυνο για την επιχείρηση, με αξιώσεις που, ιδίως όταν υπάρχουν περισσότερα θύματα, αγγίζουν ακόμη και εκατομμύρια ευρώ. Υπό αυτή την έννοια, το εργατικό ατύχημα δεν αποτελεί απλώς ζήτημα συμμόρφωσης με την εργατική νομοθεσία, αλλά πραγματικό παράγοντα επιχειρηματικού ρίσκου.

Η αστική ευθύνη καλύπτει και το διαφυγόν εισόδημα

Όταν αποδειχθεί ότι το ατύχημα συνδέεται με παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά της επιχείρησης ενεργοποιείται η αστική ευθύνη βάσει των γενικών διατάξεων περί αδικοπραξιών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, εφόσον αποδειχθούν ελλιπή μέτρα ασφαλείας, οργανωτικές παραλείψεις ή αμέλεια των υπευθύνων, η εταιρεία θα κληθεί να καταβάλλει στις οικογένειες των θυμάτων το σύνολο της ζημίας που έχουν υποστεί λόγω του θανάτου τους.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι συγγενείς θα διεκδικήσουν αφενός την πραγματική ζημία που υπέστησαν, όπως π.χ. όλα τα έξοδα δικηγόρων, ψυχολογικής υποστήριξης κλπ, αλλά αφετέρου και το διαφυγόν εισόδημα, δηλαδή τους μισθούς που ο θανών θα κέρδιζε εάν ζούσε και εργαζόταν μέχρι τη συνταξιοδότηση. Τα δικαστήρια προβαίνουν σε αναλογιστικούς υπολογισμούς, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τον μισθό, την επαγγελματική εξέλιξη και το προσδόκιμο εργασιακής ζωής.

Υπό αυτή την οπτική, η καταβολή «ολόκληρου του μισθού μέχρι τη σύνταξη», όπως ανακοινώθηκε από την εταιρεία, δεν αποτελεί κάποια εξαιρετική παροχή. Αντιθέτως, αντιστοιχεί σε αυτό ακριβώς που συνήθως επιδικάζει το δικαστήριο ως αποζημίωση. Επομένως, περισσότερο θυμίζει προληπτικό συμβιβασμό και διαχείριση κινδύνου, παρά πράξη εθελοντικής κοινωνικής πολιτικής.

Πέρα από τους μισθούς: Η ψυχική οδύνη των συγγενών πρώτου βαθμού

Δεν είναι τυχαίο που το δίκαιο δεν ονομάζει ως αποζημίωση, αλλά ως ικανοποίηση της ηθικής βλάβης την ψυχική οδύνη που υφίσταται η οικογένεια ενός θύματος. Ουσιαστικά, ο Αστικός Κώδικας παραδέχεται μέσω αυτής της ορολογίας ότι είναι αδύνατον να αποζημιωθεί ο συγγενής και ότι απλώς επιδιώκεται μιας μορφής ανακούφιση για το ψυχικό τραύμα που έχει υποστεί.

Πρόκειται για αρκετά υψηλά ποσά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ που μπορούν να αξιώσουν οι γονείς, ο σύζυγος και τα τέκνα του θύματος, τα οποία γίνονται ακόμη υψηλότερα όταν εμπλέκονται ανήλικα τέκνα. Μάλιστα, επιδικάζεται ξεχωριστά σε κάθε συγγενή το ποσό που θα ορίσει το δικαστήριο, οπότε τελικά ανά θύμα μπορεί η εταιρεία να κληθεί να καταβάλλει συνολικά ακόμη και εκατομμύρια ευρώ.

Βέβαια, σε αρκετές περιπτώσεις η καταβολή αυτών των αποζημιώσεων γίνεται από την ασφαλιστική εταιρεία, όμως αυτό δεν είναι πάντα δεδομένο, καθώς σχετίζεται με τον βαθμό υπαιτιότητας των υπευθύνων. Όμως, η ασφαλιστική δεν πρόκειται να καλύψει τις χρηματικές ποινές και τα διοικητικά πρόστιμα που κατά πάσα πιθανότητα θα επιβληθούν στην εταιρεία ως νομικό πρόσωπο, αλλά και στα φυσικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος, ο διευθυντής της μονάδας, ο τεχνικός ασφαλείας και γενικά όποιος είχε την ευθύνη λήψης μέτρων ασφαλείας.

Οπότε, θα είναι ευχής έργον να καλύψει η ασφαλιστική τις αποζημιώσεις στους συγγενείς, διότι σε διαφορετική περίπτωση ο κίνδυνος πτώχευσης της επιχείρησης είναι ορατός, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τελική ικανοποίηση των οικογενειών των θυμάτων.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι παροχές σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι πράξεις εταιρικής φιλανθρωπίας, αλλά στοιχειώδης συμμόρφωση με το νομικό πλαίσιο μιας επιχείρησης που αφού δεν απέδειξε την εταιρική ευθύνη της με μέτρα πρόληψης, προσπαθεί να αποδείξει κάποιου επιπέδου ηθική λογοδοσία εκ των υστέρων.

Διαβάστε επίσης:

Ακτή Βουλιαγμένης: Αυτό είναι το σχέδιο των CVC – Γευσήνους για τη δημοφιλή πλαζ

The Billionaires Club: Ποιοι είναι οι 19 δισεκατομμυριούχοι που βρίσκονται στη λίστα των επιδραστικών του mononews100