Μια αύξηση κατά 32% στην τιμή της χονδρεμπορικής στο Χρηματιστήριο ενέργειας ήταν η πρώτη επίπτωση της αυξημένης αβεβαιότητας που δημιούργησε η κρίση στη Μέση Ανατολή  στην τιμή του ρεύματος.

Ειδικότερα, σήμερα Τρίτη η τιμή της επόμενης μέρας στη χονδρεμπορική αγορά ενέργειας διαμορφώνεται στα 105 ευρώ/μεγαβατώρα από 80 ευρώ χθες, με έντονο το φόβο ότι βρισκόμαστε στην αρχή ενός ανοδικού σπιράλ.

1

Η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου TTF χθες 2 Μαρτίου 2026, αυξήθηκε, αντανακλώντας την αυξημένη ανησυχία στις αγορές για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον κίνδυνο διαταραχών στις παγκόσμιες ροές LNG. Το βασικό συμβόλαιο αναφοράς διαμορφώνεται περίπου στα 44–45 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έχοντας καταγράψει σημαντική ημερήσια άνοδο.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, η τιμή του TTF έφτασε ενδοσυνεδριακά έως και περίπου 47–48 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πριν υποχωρήσει ελαφρώς, καθώς η αγορά προσπαθεί να αποτιμήσει τον πραγματικό αντίκτυπο της κρίσης στην προσφορά φυσικού αερίου.

Τις επόμενες μέρες, υπό το βάρος των εξελίξεων και της παύσης της παραγωγής στο Κατάρ, η ανησυχία είναι μεγάλη ότι θα συνεχιστεί η ανοδική πορεία των τιμών φυσικού αερίου παρασύροντας και τις τιμές ενέργειας στη χονδρεμπορική αγορά, κάτι που δημιοργεί μεγάλους φόβους για συνέπειες ντόμινο στους λογαριασμούς ρεύματος αλλά και στην οικονομία.

Με την ανησυχία να μεγαλώνει και καθώς οι εξελίξεις από τη Μέση Ανατολή οδηγούν σε αχαρτογράφητα νερά, το Gas Coordination Group, η ομάδα συντονισμού φυσικού αερίου της ΕΕ θα συνεδριάσει την Τετάρτη για να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της διευρυνόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το Gas Coordination Group είναι μόνιμη συμβουλευτική ομάδα της Κομισιόν που συντονίζει τα μέτρα ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου, ιδίως σε περιόδους κρίσης, και παρακολουθεί τα επίπεδα αποθήκευσης και την ασφάλεια εφοδιασμού στην ΕΕ. Η ομάδα συντονισμού φυσικού αερίου της ΕΕ περιλαμβάνει εκπροσώπους από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Τα σενάρια για τις τιμές φυσικού αερίου- Ο ρόλος του αμερικάνικου LNG

Η διακοπή της παραγωγής LNG στο Κατάρ λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ισχυρό σοκ στις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου  καθώς το Κατάρ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG διεθνώς και σημαντικό μέρος των φορτίων του κατευθύνεται προς την Ευρώπη και την Ασία μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Εάν η διακοπή της παραγωγής αποδειχθεί προσωρινή και περιοριστεί σε διάστημα περίπου μίας εβδομάδας, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να κινηθούν σε ένα εύρος μεταξύ 50 και 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σε αυτό το σενάριο, η αγορά θα συνεχίσει να ενσωματώνει ένα γεωπολιτικό «premium κινδύνου», χωρίς όμως να θεωρεί ότι υπάρχει σοβαρό έλλειμμα εφοδιασμού, ιδιαίτερα εφόσον φορτία LNG αναδρομολογηθούν από άλλες περιοχές, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε περίπτωση που η διακοπή διαρκέσει δύο εβδομάδες ή συνοδευτεί από περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών θα μπορούσε να είναι σημαντικά μεγαλύτερη, με το TTF να κινείται πιθανόν στην περιοχή των 60 έως 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Ευρώπη και η Ασία θα αναγκαστούν να ανταγωνιστούν πιο έντονα για την εξασφάλιση διαθέσιμων φορτίων LNG στη spot αγορά, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση στις τιμές.

Το πιο ακραίο σενάριο θα ήταν μια παρατεταμένη διακοπή της παραγωγής ή μια ευρύτερη γεωπολιτική κλιμάκωση στην περιοχή του Περσικού Κόλπου. Σε αυτή την περίπτωση δεν αποκλείεται οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη να κινηθούν ακόμη και προς τα επίπεδα των 80 έως 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς η αγορά θα αρχίσει να τιμολογεί πραγματικό κίνδυνο έλλειψης LNG ενόψει και της επόμενης περιόδου πλήρωσης των αποθηκών.

Ωστόσο, υπάρχουν και παράγοντες που θα μπορούσαν να περιορίσουν την άνοδο. Η Ευρώπη διαθέτει ακόμη αποθέματα φυσικού αερίου που λειτουργούν ως προσωρινό «μαξιλάρι», ενώ πιθανή αύξηση των εξαγωγών LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να καλύψει μέρος του κενού.

Κίνδυνος για μια παγκόσμια ύφεση- Ανάλογα με τη διάρκεια της σύγκρουσης

Η σύνδεση των τιμών φυσικού αερίου με τις τιμές ενέργειας είναι άμεση και ο κίνδυνος για μια παγκόσμια ύφεση υπαρκτός, σύμφωνα  με σχετική ανάλυση το ICIS (Independent Commodity Intelligence Services) που είναι ένας από τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς παροχής στοιχείων αγοράς, τιμών και αναλύσεων για ενέργεια και πετροχημικά, που χρησιμοποιείται ευρέως από ενεργειακές εταιρείες, traders, βιομηχανίες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ως αξιόπιστη πηγή τιμών και market intelligence.

Ειδικότερα σε σχετική χθεσινή του ανάλυση εξετάζει τρία βασικά σενάρια – αισιόδοξο, ενδιάμεσο και δυσμενές – καθώς και οι επιπτώσεις που θα έχουν οι διαφορετικές διαταραχές στις μεταφορές και οι εξελίξεις στις τιμές του πετρελαίου στην παγκόσμια οικονομία. Η διαφοροποίηση των τριών σεναρίων εξαρτάται από το χρονικό διάστημα πο θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά το Ορμούζ.

Όπως αναφέρει την τελευταία τετραετία η οικονομία των ΗΠΑ παρέμεινε ισχυρή, ενώ η Ευρώπη κινήθηκε με χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ  ο αναπτυσσόμενος κόσμος – εξαιρουμένης της Κίνας – γνώρισε σημαντική ανάπτυξη.Ωστόσο, το χειρότερο σενάριο από τη σύγκρουση με το Ιράν, όπως περιγράφεται παρακάτω στο Σενάριο Τρία, θα μπορούσε να ανατρέψει πλήρως την εικόνα και να οδηγήσει σε παγκόσμια ύφεση.

Στις πτυχές της σύγκρουσης που πρέπει να εξεταστούν, σημειώνει ότι είναι η  επίδραση μιας περιορισμένης ή μιας ευρύτερης σύγκρουσης στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, ή η επίδρασή της  στη διαθεσιμότητα πετροχημικών και πρώτων υλών LPG λόγω των διαταραχών στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ; Ωστόσο σημειώνει ότι οι δευτερογενείς και τριτογενείς επιπτώσεις θα εξεταστούν καθώς εξελίσσεται η κρίση. Και σε πρώτη φάση παραθέτει μια εκτίμηση των πιθανών εξελίξεων στις μεταφορές, στις τιμές πετρελαίου και στις επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία.

1. Αισιόδοξο σενάριο – «Περιορισμένο σοκ, χωρίς παγκόσμια ύφεση»

Τι συμβαίνει:

Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ συνεχίζεται, αλλά η ναυσιπλοΐα επανέρχεται υπό ελεγχόμενες συνθήκες και με συνοδεία πλοίων, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες αποκαθιστούν εν μέρει την κάλυψη.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν αυξημένες αλλά όχι ακραίες – περίπου 78 έως 90 δολάρια το βαρέλι – καθώς το γεωπολιτικό premium μειώνεται όταν τα δεξαμενόπλοια επανέλθουν σε κανονική κίνηση.

Επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία:

Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου ενισχύουν τον πληθωρισμό, αλλά ιστορικές μελέτες δείχνουν ότι μια αύξηση 10% στο πετρέλαιο μεταφράζεται σε περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες πληθωρισμού, επίδραση που συνήθως υποχωρεί μέσα σε δύο χρόνια. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται ελαφρώς, ιδιαίτερα στις οικονομίες που εισάγουν ενέργεια, αλλά δεν προκαλείται παγκόσμια ύφεση. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές παραμένουν ευμετάβλητες, όμως η εμπιστοσύνη σταθεροποιείται μόλις ομαλοποιηθούν οι μεταφορές.

Συνολικά: Μικρή επιβάρυνση στην παγκόσμια ανάπτυξη και προσωρινά υψηλότερος πληθωρισμός, αλλά η παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται.

2. Ενδιάμεσο σενάριο – «Παρατεταμένες διαταραχές, χαμηλότερη ανάπτυξη»

Τι συμβαίνει:

Εμφανίζονται επαναλαμβανόμενες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ: μεγάλα διαστήματα διακοπών μεταφορών, υψηλά ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και ουρές δεξαμενόπλοιων για ημέρες ή εβδομάδες.

Οι τιμές πετρελαίου κινούνται σε υψηλότερο εύρος, περίπου 85 έως 105 δολάρια το βαρέλι, με περιστασιακές αυξήσεις πάνω από τα 110 δολάρια όταν συμβαίνουν επεισόδια.

Επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία:

Ο πληθωρισμός αυξάνεται κατά περίπου 0,3–0,6 ποσοστιαίες μονάδες παγκοσμίως, καθώς παρατεταμένες διαταραχές στο Ορμούζ μπορούν να οδηγήσουν τις τιμές πετρελαίου σε τριψήφια επίπεδα. Η παγκόσμια ανάπτυξη επιβραδύνεται, καθώς ιστορικά τα σοκ στην προσφορά πετρελαίου μειώνουν την οικονομική δραστηριότητα στις χώρες που εισάγουν ενέργεια και αυξάνουν τις πληθωριστικές πιέσεις.Τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνονται σε μεγάλους εισαγωγείς ενέργειας (όπως η Ινδία και η Νοτιοανατολική Ασία), ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη εξασθενεί.

Εμφανίζονται περιφερειακές υφέσεις – ιδιαίτερα στην Ευρώπη και σε τμήματα της Ασίας – αλλά η παγκόσμια οικονομία αποφεύγει μια βαθιά συγχρονισμένη ύφεση.

Συνολικά: Σημαντικά ασθενέστερη παγκόσμια οικονομία, με χαμηλότερη βιομηχανική παραγωγή, υψηλότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα στις αγορές.

3. Δυσμενές σενάριο – «Παρατεταμένο μπλοκάρισμα + ζημιές σε υποδομές = παγκόσμια ύφεση»

Τι συμβαίνει:

Τα Στενά του Ορμούζ αντιμετωπίζουν παρατεταμένες διαταραχές για εβδομάδες ή μήνες. Απειλές από νάρκες, πυραυλικές επιθέσεις και πλήρης απόσυρση ασφαλιστικής κάλυψης κρατούν τα περισσότερα δεξαμενόπλοια μακριά.

Οι απώλειες στην προσφορά πετρελαίου φτάνουν κατά περιόδους τα 10–15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, οδηγώντας την τιμή Brent στα 110–150 δολάρια το βαρέλι ή και υψηλότερα, σε επίπεδα αντίστοιχα με τις ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Οι διαταραχές σε LNG και LPG εντείνουν το σοκ, ιδιαίτερα για τις μεγάλες οικονομίες της Ασίας.

Επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία:

Ιστορικά, σοβαρά σοκ στην προσφορά πετρελαίου προκαλούν παρατεταμένη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα σε περιοχές που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας. Ο πληθωρισμός αυξάνεται απότομα παγκοσμίως, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να επιλέξουν μεταξύ περιορισμού των τιμών και στήριξης της ζήτησης. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες – μεταφορές, χημικά και μεταποίηση – αντιμετωπίζουν έντονη πίεση στα περιθώρια κέρδους και ενδεχόμενες διακοπές λειτουργίας.

Τα πραγματικά εισοδήματα των καταναλωτών μειώνονται γρήγορα, οδηγώντας σε συρρίκνωση της παγκόσμιας ζήτησης. Η πιθανότητα παγκόσμιας ύφεσης γίνεται υψηλή, με αύξηση της ανεργίας και ένταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Συνολικά: Το βασικό αποτέλεσμα είναι μια παγκόσμια ύφεση, που προκαλείται από τις υψηλές τιμές ενέργειας, τη διάσπαση των εφοδιαστικών αλυσίδων και τη συρρίκνωση της καταναλωτικής δαπάνης.