Η καινοτομία. Είναι κάτι που κράτησε τους ανθρώπους της Ολλανδίας πάνω από το νερό, κυριολεκτικά. Αναχώματα, φράγματα και ανεμόμυλοι είναι μερικά από τα εργαλεία που χρησιμοποίησαν επί αιώνες για να διατηρήσουν τη χώρα τους βιώσιμη.

Αυτές οι καινοτομίες πέρασαν και στον αθλητισμό, με πιο γνωστό παράδειγμα το μεταμορφωτικό total football, το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο. Οι Ολλανδοί έχουν επαναστατήσει τον τρόπο που παίζεται το ποδόσφαιρο εδώ και δεκαετίες και τώρα, ένας από αυτούς έχει βάλει στο στόχαστρο ένα διαφορετικό κομμάτι του παιχνιδιού: το scouting.

1

Μετά από μια σύντομη επαγγελματική καριέρα και μια περίοδο ως αναλυτής υψηλού επιπέδου, ο Μάρκο φαν ντερ Χάιντε ίδρυσε μια εταιρεία που βελτιστοποιεί το scouting με τρόπο που δεν είχε γίνει ποτέ πριν. «Υπάρχει το ποδόσφαιρο, υπάρχει το scouting και μετά είμαστε εμείς: scouting… τον scout», είπε από το γραφείο του στο Χρόνινγκεν μιλώντας στο sportsgazette.

Ο φαν ντερ Χάιντε λέει ότι ως ποδοσφαιριστής δεν ήταν ιδιαίτερα τακτικός. Περιγράφει τον εαυτό του ως έναν σκληρά εργαζόμενο δεκάρι, με πολλά τρεξίματα, που δεν ήταν καλός στο παιχνίδι ανάμεσα στις γραμμές και δεν είχε καλή χωρική αντίληψη. «Δεν καταλάβαινα πολλές έννοιες στο ποδόσφαιρο», είπε αστειευόμενος. «Για παράδειγμα, τη ζώνη άμυνας. Ήταν μια έννοια που ήξερα μόνο από την άμυνα στις στατικές φάσεις».

Ο φαν ντερ Χάιντε μπήκε στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο στα 22 του, υπογράφοντας στην Καμπούρ, αλλά ταλαιπωρήθηκε από τραυματισμούς, πριν μια σοβαρή διάσειση τον αναγκάσει να εγκαταλείψει το επαγγελματικό παιχνίδι μόλις στα 24 του. Η τριετής περίοδος αποκατάστασης που ακολούθησε είχε ελάχιστη σχέση με το ποδόσφαιρο, όμως η επιστροφή του στον χώρο έβαλε τα θεμέλια για όσα θα ακολουθούσαν.

Ξεκίνησε να γράφει για το περιοδικό «Devoetbaaltrainer», που απευθύνεται σε προπονητές ποδοσφαίρου. Στα επόμενα εννέα χρόνια, πήρε συνεντεύξεις από περισσότερους από 100 προπονητές, ανάμεσά τους ο Έρικ τεν Χαχ και ο Άρνε Σλοτ, ενώ έκανε ακόμη και ένα διαδικτυακό masterclass διάρκειας μίας ώρας με τον νυν προπονητή της PSV, Πέτερ Μποζ.

Ένας κόσμος γεμάτος αναποτελεσματικότητες

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι άρχισε να εργάζεται ως αναλυτής αντιπάλου, περνώντας τρία χρόνια στην πρώην ομάδα του και άλλα τρία στην Άλκμααρ, υπό τον Σλοτ. «Ανέλυα περίπου 50 ομάδες τον χρόνο», είπε. «Έμαθα πάρα πολλά από αυτό, γιατί πρέπει να εξετάζεις αυτές τις ομάδες με εξαιρετική προσοχή. Το να σκέφτεσαι το ποδόσφαιρο σε αυτό το επίπεδο με βοήθησε πραγματικά. Μάθαινα όλο και περισσότερο τι είναι αποτελεσματικό στο ποδόσφαιρο. Και νομίζω ότι αυτό είναι το κλειδί για τα πάντα: να ξέρεις τι δουλεύει πραγματικά». Στη συνέχεια, ο φαν ντερ Χάιντε άρχισε να μεταφέρει αυτή την έννοια της αποτελεσματικότητας στον χώρο του scouting. Συγκρίνοντας τον ρόλο των κορυφαίων προπονητών με εκείνον των scouts, συνειδητοποίησε ότι υπήρχαν «κακές δομές και διαδικασίες».

Παρατηρούσε ότι οι προπονητές δουλεύουν με ετήσια πλάνα, πολυεβδομαδιαία προγράμματα περιοδικότητας και εβδομαδιαία πλάνα με λεπτομερή καθημερινό σχεδιασμό. Ο ανταγωνισμός και τα κριτήρια πιστοποίησης ήταν επίσης πολύ υψηλότερα. Μόνο στην Ολλανδία, υπάρχουν εκατοντάδες προπονητές με τα προσόντα να δουλέψουν στην κορυφαία κατηγορία, αλλά μόλις 38 θέσεις στο επαγγελματικό οικοδόμημα.

«Υπάρχει μια μακρά διαδρομή που πρέπει να διανύσεις για να γίνεις πρώτος προπονητής», λέει ο φαν ντερ Χάιντε. Και ακόμη και στο τέλος αυτής της διαδρομής, υπάρχει μια μακρά διαδικασία επιλογής για να βρουν οι σύλλογοι τον κατάλληλο προπονητή. Στον κόσμο του scouting, όμως, ο φαν ντερ Χάιντε παρατήρησε μεγάλες διαφορές. Η αρχαιότητα, οι διασυνδέσεις και το βιογραφικό έπαιζαν μεγαλύτερο ρόλο από τις ίδιες τις δεξιότητες. «Ο τρόπος που προσλαμβάνονται οι άνθρωποι είναι πολύ πιο τυχαίος. Σκέφτηκα λοιπόν: αυτό είναι αναποτελεσματικό. Είναι ένας κόσμος γεμάτος αναποτελεσματικότητες».

Ο φαν ντερ Χάιντε ξεκίνησε το ταξίδι του συνεργαζόμενος με έναν Ολλανδό ειδικό στην ανάλυση δεδομένων, προσφέροντας υπηρεσίες scouting. Δημιούργησαν μια δομημένη διαδικασία που βασιζόταν έντονα σε δεδομένα και ανάλυση βίντεο και άρχισαν γρήγορα να τη δοκιμάζουν, συνεργαζόμενοι με έναν σύλλογο επιπέδου Champions League.

Κάλυπταν μία περιοχή την εβδομάδα, περιορίζοντας μια λίστα περίπου 50 παικτών στους τρεις ή τέσσερις καλύτερους.

«Είμαι προκατειλημμένος, αλλά πιστεύω ότι προτείναμε πολλά καλά ονόματα σε σύγκριση με μια ομάδα scouts πλήρους απασχόλησης που ήταν στον χώρο για δεκαετίες», είπε.

«Μετά από εκείνη τη χρονιά, υπήρχαν περίπου 40 παίκτες που εντοπίστηκαν και που ο σύλλογος δεν γνώριζε καλά προηγουμένως. Και μιλάμε για ομάδα επιπέδου Champions League. Εκεί κατάλαβα ότι δημιουργώντας μια διαδικασία που λειτουργεί και εφαρμόζοντας σωστά το πλάνο, μπορείς να είσαι πολύ καλύτερος στο να βρίσκεις τους παίκτες που θέλεις, αντί απλώς να προσλαμβάνεις έναν ακόμη scout που γυρίζει από γήπεδο σε γήπεδο». Το 2021 ίδρυσε τη 360 Scouting, αφιερώνοντας τον εαυτό του στον εντοπισμό των καλύτερων scouts και στη σύνδεσή τους με τον κατάλληλο σύλλογο.

Πώς «σκανάρεις» έναν scout;

Οι scouts αξιολογούνται κάθε τέσσερις μήνες μέσα από τεστ που εξετάζουν την αναλυτική τους ικανότητα, τη γνώση ποδοσφαίρου και τις επικοινωνιακές δεξιότητες. Το κορυφαίο 10% περνά στη δεύτερη φάση, που περιλαμβάνει πιο εις βάθος ανάλυση μεμονωμένων παικτών, και λιγότερο από το 10% αυτών επιλέγεται τελικά για να μπει στον επαγγελματικό κόσμο του scouting.

Στον πιο πρόσφατο κύκλο, περίπου 4.000 άτομα έκαναν αίτηση, πάνω από 1.500 συμμετείχαν στα τεστ και λιγότεροι από δύο δωδεκάδες επιλέχθηκαν για πιθανή τοποθέτηση σε συλλόγους.

Μόλις τέσσερα χρόνια μετά την ίδρυσή της, η εταιρεία έχει διοχετεύσει δεκάδες scouts στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Κάποιοι εργάζονται ως εξωτερικοί scouts για συλλόγους πρώτης κατηγορίας στην Ευρώπη, ενώ άλλοι, περίπου 35 μέχρι σήμερα, έχουν τοποθετηθεί εσωτερικά σε ομάδες, καθώς οι σύλλογοι αρχίζουν να εμπιστεύονται τις μεθόδους της εταιρείας.

«Κάποιοι σύλλογοι είναι πραγματικά ενθουσιασμένοι και βλέπουν ξεκάθαρα την αξία του να μπορούμε να βρίσκουμε εξαιρετικούς scouts σε όλο τον κόσμο», είπε ο φαν ντερ Χάιντε. «Υπάρχουν όμως και πολλοί που είναι επιφυλακτικοί».

Παράλληλα με το περιφερειακό scouting, μία από τις πιο δημοφιλείς υπηρεσίες της εταιρείας είναι το λεγόμενο longlist screening. Με μάνατζερ και αναλυτές ομάδων να προτείνουν συνεχώς παίκτες, αυτή η μέθοδος βοηθά τις ομάδες να γίνουν πιο αποδοτικές.

«Ο σύλλογος μάς στέλνει μια λίστα 50 παικτών και πέντε scouts μας παρακολουθούν από 10 παίκτες ο καθένας. Τους αξιολογούν με βάση τα κριτήρια της ομάδας και συντάσσουν τις αναφορές σύμφωνα με το τι ζητά ο σύλλογος. Έτσι, από τους 50 παίκτες, μπορούν να απορρίψουν τους 30. Ο σύλλογος εξοικονομεί πολύ χρόνο που θα είχε ξοδέψει σε παίκτες που δεν αξίζουν και έχει περισσότερο χρόνο να αφιερώσει σε αυτούς που πραγματικά έχουν σημασία».

Όπως δείχνει και η επαγγελματική του πορεία, ο φαν ντερ Χάιντε είναι εμμονικός με τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών και αναζητά συνεχώς τρόπους αύξησης της αποδοτικότητας.

Μετά από χρόνια που λειτουργούσε την εταιρεία μόνος του, σήμερα η 360 Scouting απασχολεί ουσιαστικά ενάμιση άτομο πλήρους απασχόλησης. Ο πολυσχιδής ρόλος του, που περιλαμβάνει πρόσληψη, διαχείριση και εκπαίδευση scouts, καθώς και συνεργασίες με συλλόγους, ενισχύθηκε το 2024 με την προσθήκη του ειδικού στο μάρκετινγκ, Πέτερ Μίνκγιαν.

Το φυσικό επόμενο βήμα

Αν και η εταιρεία έχει δουλέψει κυρίως σε επίπεδο business-to-business, ο φαν ντερ Χάιντε βλέπει προοπτική και αλλού. Η συνεργασία του με τόσους κορυφαίους συλλόγους τον βοήθησε να καταλάβει τι πρέπει να είναι ικανός να κάνει ένας scout και έτσι, πέρυσι, λάνσαρε τα δικά του εκπαιδευτικά προγράμματα scouting. Η 360 Scouting προσφέρει σήμερα δύο σεμινάρια και αυτόν τον χειμώνα θα λανσάρει και ακαδημία scouting. «Είναι το φυσικό επόμενο βήμα, να μεταφέρουμε αυτή τη γνώση και σε άλλους», λέει.

Ο φαν ντερ Χάιντε εξέφρασε επίσης την επιθυμία του να συνεργαστεί με συλλόγους σε εσωτερικές διαδικασίες scouting, όπως συστήματα αξιολόγησης και κατευθυντήριες γραμμές αναφορών, αλλά προς το παρόν παραμένει επικεντρωμένος στον βασικό του στόχο: την ποιότητα των scouts.

«Οι σύλλογοι πρέπει να επενδύουν το ίδιο στην εύρεση και εκπαίδευση υψηλού επιπέδου scouts όπως κάνουν με τους παίκτες», λέει. «Αυτό σημαίνει: να επιλέγεις μόνο τον καλύτερο δυνατό scout και να φροντίζεις να βελτιώνεται βήμα βήμα».

Όπως έκαναν και άλλοι Ολλανδοί στο παρελθόν, ο φαν ντερ Χάιντε επιχειρεί να επαναστατήσει το scouting. Και με δεκάδες scouts ήδη σε επαγγελματικούς συλλόγους και πολλούς ακόμη καθ’ οδόν, η επανάσταση ίσως έχει ήδη ξεκινήσει.