Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου: Πυρηνική Ενέργεια και Ναυτιλία: Η μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα

«Η πυρηνική ενέργεια στη ναυτιλία δεν είναι πλέον επιστημονική φαντασία. Είναι μια τεχνολογία που έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει στη θάλασσα. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν μπορούμε να έχουμε ένα πυρηνοκίνητο πλοίο, γιατί μπορούμε» επισημαίνει η δρ Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου και προσθέτει:

«Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να δημιουργήσουμε το ρυθμιστικό, οικονομικό, ασφαλιστικό και επιχειρησιακό πλαίσιο που θα επιτρέψει σε ένα τέτοιο πλοίο να λειτουργήσει ως ένα κανονικό εμπορικό asset».

Για το «τι πρέπει να γίνει» στην Ελλάδα, η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου, τονίζει:

«Κατά τη γνώμη μου, εδώ βρίσκεται η πραγματική πρόκληση, αλλά και η μεγάλη ευκαιρία. Είναι η πυρηνική ενέργεια πραγματική λύση για τη ναυτιλία; Η απάντησή μου είναι ναι, αλλά όχι για όλα τα πλοία. Δεν πιστεύω ότι αύριο το πρωί θα αντικαταστήσουμε τα συμβατικά καύσιμα με πυρηνικούς αντιδραστήρες. Αλλά για μεγάλα πλοία, με πολύ υψηλή κατανάλωση, μεγάλες αποστάσεις και υψηλό utilisation, η οικονομική λογική μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ένας μικρός modular reactor μπορεί να προσφέρει τεράστια ενεργειακή πυκνότητα και πολύ μεγάλη αυτονομία».

Στη συνέχεια, η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου, επισημαίνει: «Και υπάρχει κάτι ακόμη που θεωρώ σημαντικό: Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι απλώς ένα ακόμη marine fuel. Είναι μια διαφορετική αρχιτεκτονική πρόωσης.

Στο ερώτημα, ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο, απαντώ: Θα έλεγα κάτι ίσως λίγο διαφορετικό από αυτό που περιμένουμε να ακούσουμε: Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι απαραίτητα η τεχνολογία. Είναι το regulation. Η ασφάλεια είναι φυσικά αδιαπραγμάτευτη. Αλλά έχουμε ήδη δεκαετίες εμπειρίας από πυρηνοκίνητα πλοία και παγοθραυστικά. Αυτό που δεν έχουμε ακόμη σε επαρκή κλίμακα είναι ένα ολοκληρωμένο διεθνές πλαίσιο για την εμπορική πυρηνική ναυτιλία.

Για το ποιος αδειοδοτεί τον reactor;

Ποιος φέρει την ευθύνη;

Ποιος ασφαλίζει το πλοίο;

Τι γίνεται όταν το πλοίο μπαίνει σε ένα ξένο λιμάνι;

Ποιος είναι υπεύθυνος σε περίπτωση ατυχήματος;

Αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να λυθούν και επομένως, η πυρηνική ναυτιλία είναι εξίσου νομικό και θεσμικό project όσο είναι τεχνολογικό. Και εδώ έρχονται οι SMRs».

Η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου, δίνει τις απαραίτητες διευκρινίσεις:

«Οι Small Modular Reactors μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την εξίσωση.

Αλλά πρέπει να ξεχωρίσουμε την τεχνολογία από την εμπορική ανάπτυξη.

Έχουμε: technology — demonstration — commercial deployment — scale.

Το πραγματικό breakthrough θα έρθει όταν έχουμε έναν reactor που είναι ασφαλής, αδειοδοτημένος, τυποποιημένος, οικονομικά ανταγωνιστικός και μπορεί να κατασκευαστεί σε σειρά.

Και γι’ αυτό πιστεύω ότι η επόμενη δεκαετία μπορεί να είναι καθοριστική».

Στο ερώτημα, «ποια πλοία θα κινηθούν πρώτα», η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου, απαντά:

«Θα κοιτούσα εκεί όπου υπάρχει το μεγαλύτερο οικονομικό incentive:

μεγάλα πλοία, μεγάλες αποστάσεις και πολύ μεγάλη κατανάλωση καυσίμου.

Containerships, LNG carriers, very large tankers, cruise ships, specialised vessels και ίσως τα πρώτα nuclear commercial vessels να μην είναι αυτά που θα περιμένουμε.

Μπορεί να είναι πλοία όπου η ενεργειακή αυτονομία και ασφάλεια εφοδιασμού έχουν ιδιαίτερα μεγάλη αξία. Και τι γίνεται με τους επενδυτές και τις ασφαλιστικές; Εδώ θα έλεγα: Υπάρχει ενδιαφέρον. Αλλά interest δεν σημαίνει ακόμη bankability. Για να χρηματοδοτηθεί ένα nuclear vessel, πρέπει να γνωρίζουμε ποιος φέρει τον κίνδυνο.

Ποιος κατέχει τον reactor;

Ποιος τον λειτουργεί;

Ποιος φέρει την πυρηνική ευθύνη;

Τι γίνεται με το residual value;

Και φυσικά:

μπορεί να ασφαλιστεί;

Γιατί χωρίς insurance και reinsurance, δεν υπάρχει πραγματική commercial deployment. Άρα το insurance market μπορεί να αποδειχθεί ένας από τους βασικούς καταλύτες της πυρηνικής ναυτιλίας. Και εδώ πιστεύω ότι βρίσκεται η μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να γίνει παραγωγός πυρηνικών reactors.

Δεν είναι εκεί το comparative advantage μας. Το comparative advantage της Ελλάδας είναι ότι είμαστε μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις στον κόσμο. Έχουμε shipowners. Έχουμε capital. Έχουμε maritime finance. Έχουμε insurance expertise. Έχουμε engineers, shipyards, technical managers. Και έχουμε κάτι εξίσου σημαντικό: εμπειρία στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και στην ανάληψη επιχειρηματικού ρίσκου.

Άρα η ελληνική ναυτιλία μπορεί να γίνει first mover. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να γίνει η τεχνολογία mainstream. Ένας ή δύο μεγάλοι ελληνικοί ναυτιλιακοί όμιλοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε ένα από τα πρώτα serious commercial pilot projects. Αυτό από μόνο του θα μπορούσε να έχει τεράστια σημασία. Αλλά υπάρχει και μια δεύτερη ευκαιρία. Δεν είναι μόνο τα πυρηνοκίνητα πλοία. Θα έβαζα στο τραπέζι και τους Floating Nuclear Power Plants.

Και για την Ελλάδα αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Έχουμε νησιά, ενεργειακά συστήματα που δεν είναι όλα πλήρως διασυνδεδεμένα, μεγάλη εποχική ζήτηση και σημαντικές ανάγκες σε νερό. Ένας floating SMR, εφόσον αποδειχθεί οικονομικά και τεχνικά βιώσιμος και φυσικά αδειοδοτηθεί, θα μπορούσε θεωρητικά να προσφέρει: σταθερή ηλεκτροπαραγωγή, ενεργειακή ασφάλεια και ενδεχομένως αφαλάτωση. Δεν λέω ότι πρέπει να βάλουμε nuclear reactors στα ελληνικά νησιά. Λέω ότι αξίζει να εξετάσουμε σοβαρά το μοντέλο. Και εδώ η ναυτιλιακή τεχνογνωσία της Ελλάδας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία».

«Μπορεί λοιπόν η Ελλάδα να παίξει leading role;», αναρωτιέται η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου και απαντά: «Ναι. Αλλά πρέπει να κινηθεί νωρίς. Και δεν μιλάω μόνο για τους shipowners. Μιλάω για ένα ολόκληρο ελληνικό nuclear maritime ecosystem: shipping — SMRs — shipyards — engineering — finance — insurance — ports — research — regulation. Η Ελλάδα μπορεί να συμμετέχει σε πολλά από αυτά. Και θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό να μην περιμένουμε πρώτα να δημιουργηθεί το διεθνές regulatory framework και μετά να ενδιαφερθούμε.

Πρέπει να είμαστε στο τραπέζι όταν οι κανόνες γράφονται. Η Ελλάδα, μέσω της ναυτιλιακής της παρουσίας και του IMO, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση των κανόνων για nuclear liability, port access, flag-state responsibility, emergency response και insurance.

Και θα τελείωνα με μια πρόβλεψη. Με ρωτούν:

«Θα δούμε πυρηνοκίνητα εμπορικά πλοία μέσα στην επόμενη δεκαετία; Ναι ή όχι;» Η δική μου απάντηση είναι: Ναι.

Δεν πιστεύω ότι θα δούμε μαζική αντικατάσταση των συμβατικών καυσίμων μέσα σε δέκα χρόνια. Αλλά πιστεύω ότι θα δούμε τα πρώτα πραγματικά commercial nuclear vessels και όταν συμβεί αυτό, το σημαντικότερο δεν θα είναι το πρώτο πλοίο. Το σημαντικότερο θα είναι αυτό που θα ακολουθήσει. Γιατί από τη στιγμή που θα αποδειχθεί ότι ένα nuclear vessel μπορεί να αδειοδοτηθεί, να ασφαλιστεί, να χρηματοδοτηθεί και να γίνει αποδεκτό από τα λιμάνια,

θα έχουμε δημιουργήσει ένα νέο commercial model και τότε η ερώτηση δεν θα είναι πλέον: «Can nuclear shipping work;» Η ερώτηση θα είναι: «How fast can we scale it;» και θα ήθελα η Ελλάδα να είναι μέσα στους πρωταγωνιστές που θα δώσουν αυτή την απάντηση.

Ποια είναι η Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου

Η Δρ. Μαρί – Αθηνά Παπαθανασίου, είναι διεθνής δικηγόρος με εξειδίκευση στο περιβαλλοντικό δίκαιο και μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Πρωτοβουλίας του Κόμβου για τον αειφόρο τουρισμό.

Κάτοχος διδακτορικού στο Δίκαιο της Θάλασσας και Impact Investor με έδρα την Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα.

Αν και το επιστημονικό της υπόβαθρο της είναι καθαρά νομικό και περιβαλλοντικό, η ίδια ηγείται και συμμετέχει σε διεπιστημονικές ομάδες που εξετάζουν το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία

Σπούδασε στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο και κατέχει διδακτορικό δίπλωμα στο Διεθνές Συγκριτικό Δίκαιο από το Πανεπιστήμιο Paris II Sorbonne, καθώς και μεταπτυχιακό δίπλωμα (LL.M) και δίπλωμα νομικής (JD) στο Διεθνές Περιβαλλοντικό Δίκαιο και Πολιτική από το London School of Economics. Διετέλεσε ερευνήτρια στο Θαλάσσιο Περιβαλλοντικό Δίκαιο με επίκεντρο ζητήματα θαλάσσιας ρύπανσης.

Έχει μεγάλη εμπειρία ως Σύμβουλος σε Ναυτιλία, Υποδομές και Καθαρή Ενέργεια στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρώπη και την Ελλάδα. Έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία και εξειδίκευση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως Γενική Σύμβουλος EMEA για μια μεγάλη παγκόσμια εταιρεία ενέργειας και έχει επίσης αναπτύξει έργα ηλιακής ενέργειας και διαχείρισης αποβλήτων σε όλη την Ευρώπη. Εργάζεται επί του παρόντος στην ανάπτυξη λύσεων ενεργειακής βιωσιμότητας και συνδυάζει τις γνώσεις και τα ενδιαφέροντά της στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την Ενεργειακή Ευημερία με την ίδρυση και την ανάπτυξη Clean Tech Ventures που επικεντρώνονται στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και στην προώθηση της απαλλαγής από τον άνθρακα.

Αυτή τη στιγμή, εργάζεται ως σύμβουλος σε γραφεία και ιδρύματα σε θέματα Περιβαλλοντικής Διακυβέρνησης / Βιώσιμων Επενδύσεων και είναι Επίτροπος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου αρκετών σημαντικών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του Client Earth, ενός διεθνούς φιλανθρωπικού οργανισμού για το Περιβαλλοντικό Δίκαιο και την Υπεράσπιση, Blue Marine Foundation, Ηνωμένο Βασίλειο, και του Ιονίου Περιβαλλοντικού Ιδρύματος στην Ελλάδα.

Η Μαρί Αθηνά υποστηρίζει Πρωτοβουλίες για τη Διατήρηση της Φύσης εδώ και πολλά χρόνια και πιο πρόσφατα έχει επικεντρωθεί στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη ρύπανση από πλαστικά, στην ανάγκη για βιώσιμη διαχείριση των αποβλήτων και, στη συνέχεια, στην επείγουσα ανάγκη αποτροπής της καταπάτησης κτιρίων σε Προστατευόμενες Περιοχές.

Διαβάστε επίσης 

Danaos (Γιάννης Κούστας): Παρέλαβε το νεότευκτο M/V Patmos Express

Ιρανική κρίση: Οι ζημιές των Lloyd’s πλησιάζουν τα 2 δισεκατομμύρια δολάρια

H Grimaldi Euromed πουλά το πλοίο Grande Italia