Ραγδαίες εξελίξεις στον Κάθετο Διάδρομο: Πώς Ευρώπη και ΗΠΑ ανοίγουν το δρόμο για να λυθούν οι εκκρεμότητες

Έντονη κινητικότητα αναμένεται το επόμενο διάστημα σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο να αρθούν τα εμπόδια που περιορίζουν μέχρι σήμερα τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου και να καταστεί εμπορικά ανταγωνιστικός. Η επιδίωξη είναι να συγκεντρώνονται σε αυτόν σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG που θα φθάνουν στην Ελλάδα και από εκεί θα κατευθύνονται προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.

Για την Ουάσιγκτον προτεραιότητα αποτελεί η επίλυση των εμπορικών και τεχνικών ζητημάτων της διαδρομής φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ για τις Βρυξέλλες το βάρος πέφτει κυρίως στις αναγκαίες ρυθμιστικές προσαρμογές. Και στα δύο μέτωπα καταγράφεται αυξημένη δραστηριότητα, που αναμένεται να κορυφωθεί τους επόμενους μήνες.

Σε αυτό το πλαίσιο προγραμματίζεται στα τέλη Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον συνάντηση των υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών, με αντικείμενο τον καθορισμό συγκεκριμένων παρεμβάσεων που θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα του έργου. Η συνάντηση αυτή θεωρείται η αφετηρία μιας νέας, πιο πρακτικής φάσης, που σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις συζητήσεις στην υλοποίηση.

Στόχος να ενταχθεί ο Κάθετος Διάδρομος στο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Παράλληλα, ο Φεβρουάριος θα είναι κομβικός και στο ρυθμιστικό πεδίο, καθώς συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις των ρυθμιστικών αρχών Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας με την Κομισιόν. Θετικό σήμα εκλαμβάνεται το γεγονός ότι στις επαφές αυτές την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπροσωπεί ο ιδιαίτερα έμπειρος σε νομικά θέματα ενέργειας Klaus-Dieter Borchardt, ένδειξη ότι υπάρχει βούληση να βρεθούν λύσεις εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η επιλογή του συγκεκριμένου προσώπου για τον κρίσιμο αυτό ρόλο, που απαιτεί μεγάλη εμπειρία στα κανονιστικά και νομικά πλαίσια της Ευρώπης, αποτελεί και εγγύηση ότι και η πολιτική πρόθεση υπάρχει και η δυνατότητα να βρεθεί λύση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Borchardt αναμένεται να επισκεφθεί την Ελλάδα για επιτόπιες επαφές με τη ΡΑΑΕΥ και στη συνέχεια τις υπόλοιπες χώρες της διαδρομής. Την ίδια περίοδο προετοιμάζονται αλλαγές στο κανονιστικό καθεστώς, με στόχο να επιτραπεί ένα ενιαίο ετήσιο προϊόν δυναμικότητας που θα διασχίζει τρεις χώρες, διευκολύνοντας τη μακροχρόνια εμπορική αξιοποίηση του Διαδρόμου.

Οι άνθρωποι κλειδιά που με τις κινήσεις τους μπορούν να ενεργοποιήσουν θετικές εξελίξεις για να γίνει ανταγωνιστικός ο Κάθετος Διάδρομος είναι ο Klaus-Dieter Borchardt από την πλευρά της Κομισιόν και ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας Joshua Volz που έχει αναλάβει να συντονίζει τις εμπλεκόμενες χώρες. Η πολιτική βούληση, οι δυνατότητες και η στόχευση είναι κοινή: Να δημιουργηθεί μια ισχυρή εναλλακτική όδευση που θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Σταύρος Παπασταύρου: Κομβικό έργο εθνικής και διατλαντικής σημασίας

Ο υπουργός Ενέργειας Στάυρος Παπασταύρου, μιλώντας Athens Energy Summitπανέλαβε ότι ο Κάθετος Διάδρομος είναι κομβικό έργο εθνικής και διατλαντικής σημασίας, σημειώνοντας πρόοδο αλλά και ταυτόχρονα τις προκλήσεις που απορρέουν από την πολυεθνική φύση του εγχειρήματος και την ανάγκη για συνεχή συνεργασία και ρυθμιστική ευθυγράμμιση.

Σημείωσε ότι η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί προτεραιότητα τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον υπουργό να προαναγγέλλει τη συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών εντός Φεβρουαρίου, με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, προκειμένου να εξεταστούν μέτρα που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά του. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι μόνο φυσικό αέριο, είναι κάτι εθνικό και στρατηγικό», αφορά μια ενδοχώρα 100 εκατ. πολιτών και συνδέεται με κρίσιμες υποδομές μεταφορών και εφοδιασμού.

Ο Κάθετος Διάδρομος χαρακτηρίζεται από την κυβέρνηση ως ένα πολυσύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο, καθώς για πρώτη φορά διαμορφώνεται ένα ενιαίο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, μέσω πέντε χωρών. Όπως σημείωσε ο κ. Παπασταύρου, πρόκειται για έργο στρατηγικής σημασίας για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής και για την πλήρη απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027.

Παρά τις «παιδικές ασθένειες» και το μετριοπαθές ενδιαφέρον στις πρόσφατες δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας, έχουν ήδη καταγραφεί σημαντικές βελτιώσεις. Το κόστος διαμετακόμισης στη διαδρομή με αφετηρία τη Ρεβυθούσα (Route 1) μειώθηκε από τα 9,90 ευρώ σε κάτω από 6,50 ευρώ, αποτέλεσμα της συνεργασίας των διαχειριστών από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία. Αντίθετα, η διαδρομή από το FSRU Αλεξανδρούπολης, με κόστος περίπου 11 ευρώ, παραμένει μη ελκυστική, όπως και η τρίτη διαδρομή από την Κομοτηνή.

Joshua Volz: Από το conversation στο construction

Το στίγμα των εξελίξεων έδωσε από το βήμα του Athens Energy Summit ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας Joshua Volz, ο οποίος τόνισε ότι το έργο πρέπει να περάσει «από το conversation στο construction». Όπως εξήγησε, ο Κάθετος Διάδρομος ήδη λειτουργεί πιλοτικά, αλλά με μικρούς όγκους και χωρίς πλήρη εμπορική εκμετάλλευση.

Το βασικό πρόβλημα, κατά τον ίδιο, δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό και επενδυτικό. Απαιτείται συντονισμός πολλών χωρών, μακροχρόνια συμβόλαια και ένα σταθερό πλαίσιο που θα μειώνει το επενδυτικό ρίσκο και το κόστος κεφαλαίου. «Αν δεν είναι εμπορικά βιώσιμο, δεν είναι βιώσιμο με κανέναν τρόπο», υπογράμμισε.

Συνδέοντας το έργο με τη γεωπολιτική, επεσήμανε ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση έδειξε πώς η ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο πίεσης, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να προσφέρουν εναλλακτικές επιλογές στους Ευρωπαίους εταίρους. Παρέπεμψε μάλιστα στη δέσμευση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για πλήρη απεξάρτηση από ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο, σημειώνοντας ότι η αμερικανική πλευρά θέλει να συμβάλει ενεργά σε αυτόν τον στόχο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο της Ελλάδας, την οποία χαρακτήρισε κομβικό κρίκο ενός από τους σημαντικότερους διαδρόμους της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής, υπογραμμίζοντας ότι οι υφιστάμενες ελληνικές υποδομές αποτελούν ισχυρό πλεονέκτημα. Τόνισε επίσης τη διαχρονική αξιοπιστία της χώρας ως εταίρου των ΗΠΑ.

Διαβάστε επίσης:

ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Ενεργοποιείται σήμερα η σύμβαση παραχώρησης του ΒΟΑΚ για το τμήμα Χανιά–Ηράκλειο