Πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες: Η συρρίκνωση, οι αποχωρήσεις και η επόμενη μέρα

Πολυεθνικές φαρμακευτικές που γίνονται clusters, υψηλόβαθμα στελέχη που αποχωρούν, υποχρεωτικές επιστροφές στο κράτος και στη μέση οι ασθενείς.

Η ελληνική φαρμακευτική αγορά έχει εισέλθει σε μια βαθιά μεταβατική περίοδο, η οποία σηματοδοτεί την οριστική απομάκρυνση από το παραδοσιακό, αυτόνομο μοντέλο λειτουργίας των θυγατρικών των πολυεθνικών ομίλων του φαρμάκου (Big Pharma).

Για δεκαετίες οι τοπικές οντότητες διέθεταν πλήρη διοικητική δομή, γενικό διευθυντή με ευρύ πεδίο στρατηγικής ανάπτυξης, αυτόνομη λήψη αποφάσεων στο market access και δυνατότητα διαπραγμάτευσης με τους εγχώριους θεσμούς.

Πλέον το σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον επιβάλλει τη μετάβαση σε πολυεθνικά σχήματα πολλαπλών χωρών (clusters).

Πολυεθνικές φαρμακευτικές: Συρρίκνωση και αποχωρήσεις

Το προηγούμενο διάστημα η Takeda, η Amgen, η Sanofi και η Astellas προχώρησαν σε αντίστοιχες προσαρμογές.

Τελευταίο και πιο πρόσφατο παράδειγμα η Bristol Myers Squibb. Η πρόεδρος και γενική διευθύντρια Λίζα Προδρόμου αποχωρεί και η εταιρεία εντάσσεται στο περιφερειακό cluster Νότιας Ευρώπης με hub την Ιταλία, μαζί με την Ισπανία και την Πορτογαλία, όπως σας αποκάλυψε το Mononews.

Το φαινόμενο της συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων σε hubs του εξωτερικού δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά διατρέχει οριζόντια τον κλάδο.

Υψηλόβαθμα στελέχη αποχωρούν, λαμβάνοντας συνήθως διόλου ευκαταφρόνητα «πακέτα» (αποζημίωση και bonus), και οι εναπομείναντες εργαζόμενοι αναλαμβάνουν επιπλέον καθήκοντα, ελλείψει προσωπικού.

Κι όσες εταιρείες μένουν στη χώρα, ενίοτε αναγκάζονται ή να καθυστερήσουν το λανσάρισμα καινοτόμων σκευασμάτων, ή να τα αποσύρουν.

Στη μέση οι ασθενείς

Οι ασθενείς παρακολουθούν ανήσυχοι τις εξελίξεις, καθώς είναι, πλέον, πιο ορατός από ποτέ ο κίνδυνος να μην μπορούν να λαμβάνουν έγκαιρα τις θεραπείες τους.

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναγνωρίζει το πρόβλημα και έχει πολλάκις δεσμευθεί δημόσια, πως δεν θα μείνει κανείς ασθενής ακάλυπτος.

Ωστόσο οι σύλλογοι ασθενών και οι επιστημονικές εταιρείες εκφράζουν την αγωνία τους για το τι μέλλει γενέσθαι.

Οι λόγοι

Πολύ συχνά οι φαρμακευτικές εταιρείες, δια στόματος των θεσμικών τους αντιπροσώπων, έχουν εκφράσει τη δυσκολία να αντεπεξέλθουν στις μεγάλες οικονομικές υποχρεώσεις τους απέναντι στο ελληνικό κράτος.

Το υψηλό clawback, που καλούνται να καταβάλουν, είναι για εκείνες «θηλιά στον λαιμό», όπως λένε χαρακτηριστικά εδώ και καιρό, έχοντας επίπτωση domino. Η μία εταιρεία μετά την άλλη αναγκάζονται να προχωρήσουν σε προγράμματα εθελούσιας εξόδου ή σε απολύσεις.

Το μοντέλο της «ενοποίησης» των παραρτημάτων εταιρειών από το εξωτερικό, που φαίνεται να λειτουργεί αρκετά ικανοποιητικά μετά τις υποχρεωτικές εκκαθαρίσεις προσωπικού σε αρκετές περιπτώσεις, ωθεί κι άλλες εταιρείες να το σκεφτούν και να το συζητάνε ως ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο.

Οι πιέσεις της αμερικανικής πολιτικής

Όσο για τις φαρμακευτικές αμερικανικών συμφερόντων, οι πιέσεις τιμολογιακής ευθυγράμμισης των ΗΠΑ και η πίεση για εγχώριες επενδύσεις, έχουν ως αποτέλεσμα η ευρωπαϊκή αγορά να μην είναι το ίδιο θελκτική όπως παλιότερα.

Έτσι η εκάστοτε μαμά εταιρεία αποφασίζει να μην επενδύει πια σε χώρες, όπως η Ελλάδα, όπου η φαρμακευτική πολιτική χαρακτηρίζεται «το λιγότερο ως μη φιλική».

Επιπλέον σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πιέσεις τιμολογιακής ευθυγράμμισης (όπως οι αμερικανικές παρεμβάσεις τύπου Most-Favoured-Nation alignment και οι απαιτήσεις μαζικών επενδύσεων σε εγχώριες παραγωγικές μονάδες στις ΗΠΑ) αναγκάζουν τους ομίλους να συμπιέσουν λειτουργικά έξοδα εκτός του αμερικανικού πυρήνα.

Με άλλα λόγια η Ευρώπη αντιμετωπίζεται πλέον λιγότερο ως ενιαία, ομοιογενής αγορά υψηλής απόδοσης και περισσότερο ως πεδίο αυστηρού risk-management, όπου οι υπερεθνικοί κόμβοι απορροφούν τον διοικητικό όγκο, αφήνοντας τις περιφέρειες να λειτουργούν με όρους cost-plus compliance.

Οι θέσεις της αγοράς

Οι εκπρόσωποι των φαρμακευτικών επιχειρήσεων και οι φορείς του κλάδου επισημαίνουν διαχρονικά ότι η διατήρηση υψηλών οριζόντιων επιστροφών χωρίς δομική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης του φαρμακευτικού προϋπολογισμού δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους.

Κατά την εκτίμηση της αγοράς, η υποβάθμιση των τοπικών θυγατρικών σε απλούς βραχίονες μεταφράζεται σε καθυστερήσεις στην εισαγωγή νέων καινοτόμων θεραπειών στην Ελλάδα.

Παράλληλα αναφέρονται προειδοποιήσεις ότι η συρρίκνωση της τοπικής διοικητικής ισχύος πλήττει άμεσα τον χάρτη των κλινικών μελετών υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Οι κλινικές δοκιμές πρώιμων σταδίων ή οι πολυκεντρικές μελέτες απαιτούν τοπική επιστημονική ηγεσία και ευέλικτα budgets, στοιχεία που συχνά επανακατευθύνονται σε χώρες με πιο ευνοϊκό ρυθμιστικό και επενδυτικό περιβάλλον ή σε χώρες όπου τα clusters διατηρούν ισχυρότερο κλινικό αποτύπωμα.

Ο κίνδυνος, κατά τους εκπροσώπους του κλάδου, είναι η σταδιακή μετατροπή της Ελλάδας σε αγορά δεύτερης ταχύτητας ως προς την πρώιμη πρόσβαση των ασθενών σε επαναστατικά ογκολογικά, ανοσολογικά ή σπάνια σκευάσματα.

Η οπτική της Πολιτείας

Αντιπαραθέτοντας τα δικά της επιχειρήματα, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας προβάλλει ως κεντρικό άξονα πολιτικής την ανάγκη δημοσιονομικής βιωσιμότητας της δημόσιας περίθαλψης και την προστασία της καθολικής πρόσβασης των ασθενών εντός αυστηρού πλαισίου δημόσιας δαπάνης.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι οριζόντιες ή κλιμακωτές επιστροφές (clawback/rebates) αποτελούν αναγκαίο ρυθμιστικό εργαλείο αποτροπής του δημοσιονομικού «εκτροχιασμού», σε μια περίοδο που οι πιέσεις στη φαρμακευτική δαπάνη είναι πανευρωπαϊκές και απορρέουν από τη γήρανση του πληθυσμού και την εισαγωγή πανάκριβων γονιδιακών και καινοτόμων θεραπειών.

Σύμφωνα με την κυβερνητική ανάγνωση, οι ανακατατάξεις και η δημιουργία clusters στις πολυεθνικές αντανακλούν κυρίως παγκόσμιες στρατηγικές centralization και εξορθολογισμού κόστους των μητρικών ομίλων διεθνώς και όχι μεμονωμένο αποτέλεσμα της ελληνικής τιμολογιακής πολιτικής.

Ο Υπουργός Υγείας είναι συστηματικά σε ανοιχτό διάλογο με τον κλάδο, για τη διεύρυνση των εργαλείων συμψηφισμού του clawback με επενδύσεις σε R&D και σε κλινικές μελέτες.

Υπογραμμίζει, δε, ότι οι δαπάνες για την καινοτομία αυξάνονται σε απόλυτους αριθμούς και ότι οι νέες θεραπείες εντάσσονται σταδιακά στη θετική λίστα, εφόσον τηρούνται τα δημοσιονομικά όρια του rebate/clawback.

Νέες ισορροπίες

Η μετάβαση αυτή διαμορφώνει μια νέα ισορροπία χαμηλής ανοχής σε αναποτελεσματικότητες. Η χώρα μας καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει τον αυστηρό δημοσιονομικό έλεγχο με την ελκυστικότητα για επενδύσεις υγείας.

Το στοίχημα για την επόμενη ημέρα αφορά στη διασφάλιση ότι το μοντέλο των clusters θα λειτουργήσει υπέρ της ταχύτερης πρόσβασης των ασθενών στις νέες καινοτόμες θεραπείες και της διατήρησης της χώρας στον παγκόσμιο χάρτη της κλινικής έρευνας.

Δείτε επίσης

Λίζα Προδρόμου (Bristol Myers Squibb): Αποχωρεί από την εταιρεία, όλες οι αλλαγές

Ποιος είναι ο Πέτρος Βασιλόπουλος πίσω από το deal Nomad Yachting – Vernicos Yachts, τι είπε στο Mononews