Βαριές κατηγορίες για το ρόλο του ΔΕΣΦΑ ως Διαχειριστή για καταχρηστική άσκηση δεσπόζουσα θέσης και για αυθαίρετες αποφάσεις που επιδρούν στην αγορά ενέργειας, περιλαμβάνει η επιστολή της εταιρείας ΔΙΩΡΥΓΑ GAS A.E. της Μότορ Όιλ, προς τον ΔΕΣΦΑ στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης (ΣΠΑ) του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου για την περίοδο 2025–2034, που αναρτήθηκε χθες στο site του ΔΕΣΦΑ.

Ο λόγος της έντονης διαμαρτυρίας της Motor Oil είναι γιατί το Σχέδιο του ΔΕΣΦΑ απένταξε από το 10ετη σχεδιασμό τα έργα υποδομής που σχετίζονται άμεσα με την επένδυσή της 400 εκ. ευρώ για την ανάπτυξη πλωτής μονάδας αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU) στην περιοχή των Αγίων Θεοδώρων Κορινθίας.

1

Η επιστολή καταγγέλλει επίσης ότι ο ΔΕΣΦΑ δεν ενήργησε ως «συνετός διαχειριστής», όπως επιτάσσει ο νόμος, καθώς η ένταξη ενός έργου στο δεκαετές πρόγραμμα δημιουργεί εύλογη προσδοκία υλοποίησης. Η αιφνίδια απένταξη χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση και χωρίς επαρκή τεκμηρίωση χαρακτηρίζεται παραβίαση της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων και καταχρηστική άσκηση δεσπόζουσας θέσης.

Καταγγέλλει επίσης, πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, καθώς η μετοχική σύνθεση του ΔΕΣΦΑ συνδέεται με εταιρείες που έχουν συμμετοχή σε ανταγωνιστικές υποδομές (Ρεβυθούσα, FSRU Αλεξανδρούπολης, TAP).

Σημειώνεται ότι πρόκειται για τη δημόσια διαβούλευση που ολοκλήρωσε ο ΔΕΣΦΑ και δημοσιοποίησε τα σχόλια χθες, ενώ σύμφωνα με τη διαδικασία, με βάση τα σχόλια θα ακολουθήσει το τελικό Σχέδιο Ανάπτυξης που θα υποβάλει ο ΔΕΣΦΑ στη ΡΑΑΕΥ προς έγκριση και θα ακολουθήσει νέα διαβούλευση από τη ΡΑΑΕΥ. Επομένως υπάρχει περιθώριο επανεξέτασης της στάσης του ΔΕΣΦΑ υπό τη νέα διοίκηση της Maria Sferrouzza που εδώ και λίγες ημέρες ανέλαβε ως Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ.

Η Επιστολή της Διώρυγα Gas τονίζει ότι ο ΔΕΣΦΑ αντί να προάγει τον ανταγωνισμό των υποδομών για τη μείωση του κόστους ενέργειας, επιλέγει να διατηρήσει το υφιστάμενο μονοπωλιακό καθεστώς της Ρεβυθούσας, το οποίο έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους χρήσης της υποδομής, από 1,2 ευρώ/MWh σε 4 ευρώ/MWh. Η αύξηση αυτή μετακυλίεται άμεσα στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής και τελικά στους καταναλωτές και στην ελληνική οικονομία συνολικά.

Δεν λειτουργεί αμερόληπτα

Ειδικότερα, η ΔΙΩΡΥΓΑ GAS επισημαίνει ότι στο προτεινόμενο Σχέδιο Ανάπτυξης ο ΔΕΣΦΑ προχωρά στην απένταξη δύο βασικών έργων: του Μετρητικού και Ρυθμιστικού Σταθμού που απαιτείται για τη σύνδεση του FSRU της εταιρείας με το ΕΣΦΑ και του έργου διπλασιασμού του κλάδου υψηλής πίεσης Πάτημα–Λιβαδειά. Η εταιρεία χαρακτηρίζει την ενέργεια αυτή αυθαίρετη και αντίθετη με τις ισχύουσες αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής, με το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και με τις συμβατικές υποχρεώσεις του Διαχειριστή, τονίζοντας ότι παραβιάζει τις αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών.

Τονίζει στην επιστολή, ο ρόλος του ΔΕΣΦΑ, βάσει του νόμου, είναι να λειτουργεί ως ουδέτερος και αμερόληπτος φορέας που διευκολύνει την πρόσβαση νέων υποδομών στο Σύστημα, με στόχο ένα οικονομικά αποδοτικό, τεχνικά άρτιο και ολοκληρωμένο ΕΣΦΑ. Η απένταξη όμως έργων που συνδέονται με μια επένδυση η οποία έχει χαρακτηρισθεί στρατηγική, διαθέτει πλήρη αδειοδοτική ωριμότητα και συμβάλλει στη διαφοροποίηση πηγών και σημείων εισόδου φυσικού αερίου, ισοδυναμεί –όπως υποστηρίζεται– με έμμεσο αποκλεισμό μιας νέας πύλης εισόδου στο Νότιο Σύστημα. Αυτό, κατά την εταιρεία, υπονομεύει τον ανταγωνισμό, στρεβλώνει την αγορά και δημιουργεί τετελεσμένα εις βάρος τόσο των συμμετεχόντων στην αγορά φυσικού αερίου όσο και των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ΔΙΩΡΥΓΑ GAS υπογραμμίζει ότι το έργο της αποτελεί μια ώριμη, πλήρως ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη επένδυση ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ, η οποία θα προάγει τον ανταγωνισμό υποδομών και θα ενισχύσει τις εναλλακτικές δυνατότητες εισαγωγής φυσικού αερίου στο νότιο τμήμα της χώρας. Αντί αυτής της προοπτικής, ο ΔΕΣΦΑ –όπως υποστηρίζει– επιλέγει να διατηρήσει το υφιστάμενο μονοπωλιακό καθεστώς της Ρεβυθούσας, το οποίο έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους χρήσης της υποδομής, από 1,2 ευρώ/MWh σε 4 ευρώ/MWh. Η αύξηση αυτή μετακυλίεται άμεσα στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής και τελικά στους καταναλωτές και στην ελληνική οικονομία συνολικά.

Μονοπωλιακές πρακτικές

Στο κείμενο αναπτύσσεται διεξοδικά το επιχείρημα ότι η ανάπτυξη δεύτερης ανταγωνιστικής υποδομής LNG στο νότιο σύστημα θα περιόριζε τις στρεβλώσεις, θα μείωνε το κόστος και θα ενίσχυε τη λειτουργία τόσο του ΕΣΦΑ όσο και του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας με μεγαλύτερη οικονομική αποτελεσματικότητα. Αντίθετα, η απένταξη των έργων αυτών δημιουργεί –κατά την εταιρεία– σοβαρά ζητήματα ανταγωνισμού και διατήρησης μονοπωλιακών πρακτικών προς όφελος του Διαχειριστή.

Ένα κεντρικό τμήμα της επιστολής αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού. Η εταιρεία αναφέρει ότι σήμερα το ελληνικό σύστημα παρουσιάζει έντονη γεωγραφική ανισορροπία: υπάρχουν τέσσερις είσοδοι φυσικού αερίου από τον Βορρά και μόνο μία από τον Νότο, ενώ η κύρια κατανάλωση βρίσκεται στο νότιο τμήμα της χώρας. Η δημιουργία μιας δεύτερης πύλης εισόδου LNG στον Νότο χαρακτηρίζεται ως τεχνικά και στρατηγικά αναγκαία. Η απένταξη του έργου έρχεται, όπως υποστηρίζεται, σε πλήρη αντίθεση με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου και με τη στρατηγική απεξάρτησης από τις ρωσικές ροές φυσικού αερίου.

Κενό εφοδιασμού

Η επιστολή προειδοποιεί ότι με βάση τις ευρωπαϊκές αποφάσεις, οι ρωσικές ροές θα διακοπούν οριστικά έως την 1η Ιανουαρίου 2028. Αυτό θα δημιουργήσει κενό εφοδιασμού περίπου 35 TWh ετησίως, το οποίο δεν μπορεί να καλυφθεί από τις υπάρχουσες υποδομές, ακόμη και αν αυξηθεί η δυναμικότητα της Ρεβυθούσας και της Νέας Μεσημβρίας. Οι τεχνικοί περιορισμοί του βόρειου συστήματος δεν επιτρέπουν ούτε στο FSRU Αλεξανδρούπολης να καλύψει το κενό. Έτσι, διαμορφώνεται δυνητικό έλλειμμα έως και 30 TWh, με σοβαρούς κινδύνους για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας.

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά της εταιρείας σε διακριτική μεταχείριση από τον ΔΕΣΦΑ. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται το έργο σύνδεσης της ΛΑΡΚΟ, το οποίο παραμένει στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης παρότι η εταιρεία τελεί υπό ειδική διαχείριση και δεν έχει αναλάβει καμία δέσμευση δυναμικότητας. Αντίθετα, το έργο της ΔΙΩΡΥΓΑ GAS –με υπογεγραμμένες συμβάσεις, εγγυητικές επιστολές και ολοκληρωμένο market test– απεντάσσεται πλήρως. Η εταιρεία θεωρεί αυτή τη διαφοροποίηση αδικαιολόγητη και αντίθετη με την αρχή ίσης μεταχείρισης.

Η επιστολή καταγγέλλει επίσης ότι ο ΔΕΣΦΑ δεν ενήργησε ως «συνετός διαχειριστής», όπως επιτάσσει ο νόμος, καθώς η ένταξη ενός έργου στο δεκαετές πρόγραμμα δημιουργεί εύλογη προσδοκία υλοποίησης. Η αιφνίδια απένταξη χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση και χωρίς επαρκή τεκμηρίωση χαρακτηρίζεται παραβίαση της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων και καταχρηστική άσκηση δεσπόζουσας θέσης.

Περαιτέρω, η ΔΙΩΡΥΓΑ GAS υποστηρίζει ότι οι προτάσεις του Διαχειριστή δημιουργούν τεχνητά εμπόδια στον ανταγωνισμό, καθώς απαιτούν από τους χρήστες νέων υποδομών να χρηματοδοτούν με δυσανάλογο ποσοστό (έως 70%) τις αναγκαίες επεκτάσεις του ΕΣΦΑ, ενώ οι χρήστες υφιστάμενων υποδομών απολαμβάνουν πρόσβαση χωρίς αντίστοιχο κόστος. Η πρακτική αυτή, κατά την εταιρεία, καθιστά εξ αρχής μη ανταγωνιστικές τις νέες επενδύσεις.

Γίνεται ακόμη λόγος για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, καθώς η μετοχική σύνθεση του ΔΕΣΦΑ συνδέεται με εταιρείες που έχουν συμμετοχή σε ανταγωνιστικές υποδομές (Ρεβυθούσα, FSRU Αλεξανδρούπολης, TAP), γεγονός που –όπως υποστηρίζεται– μπορεί να επηρεάζει τη στάση του Διαχειριστή εις βάρος νέων ανεξάρτητων επενδύσεων.

Καταλήγοντας, η εταιρεία καλεί τον ΔΕΣΦΑ να τροποποιήσει άμεσα το Σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης πριν την τελική υποβολή του, επανεντάσσοντας πλήρως τα έργα που αφορούν τη ΔΙΩΡΥΓΑ GAS, να απόσχει από πρακτικές που λειτουργούν ως φραγμοί εισόδου και να ευθυγραμμίσει τον σχεδιασμό του ΕΣΦΑ με τους στόχους της ασφάλειας εφοδιασμού, του ανταγωνισμού και της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής. Τονίζεται ότι η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ιδιωτική διαφορά δύο εταιρειών, καθώς αφορά έργο εθνικής σημασίας με άμεσο αντίκτυπο στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και στην ομαλή λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου.

Διαβάστε επίσης:

ΔΕΣΦΑ: Ανακοινώθηκε η νέα CEO Maria Sferruzza – Επιβεβαίωση mononews

Motor Oil – ΔΕΠΑ: Πυρά Βαρδινογιάννη, Ξιφαρά κατά Ρίτας Γκάλι για υψηλές τιμές στις υπηρεσίες φόρτωσης LNG

Τάσος Χατζηβασιλείου στο mononews: Ο Κάθετος Διάδρομος στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής στρατηγικής της Ευρώπης