Καμπανάκι ΕΒΙΚΕΝ για τις επιπτώσεις των data centers στο ενεργειακό κόστος

Την ανάγκη να οχυρωθεί το ηλεκτρικό σύστημα ενόψει της σύνδεσης των πολυάριθμων data centers σε αυτό τονίζει η ΕΒΙΚΕΝ (Ενωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας), συμμετέχοντας στη σχετική διαβούλευση του Υπουργείου Ενέργειας.

Σημειώνει ότι δεν αρκεί η πρόβλεψη του νομοσχεδίου για κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσής τους από ΑΠΕ, αλλά χρειάζεται πραγματική διαφάνεια, ώστε να αποδεικνύεται εάν πράγματι η κατανάλωση κάθε Κέντρου Δεδομένων στηρίζεται σε συγκεκριμένες μονάδες παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας. Διαφορετικά, προειδοποιεί, η νέα ζήτηση θα επιβαρύνει το ηλεκτρικό σύστημα, δημιουργώντας πιέσεις για αύξηση των τιμών ενέργειας.

Σημειώνεται ότι η ΕΒΙΚΕΝ ετοιμάζει σχετική μελέτη, η οποία θα υπολογίζει την επιβάρυνση που μπορεί να προκαλέσει η λειτουργία των data centers στο ηλεκτρικό σύστημα και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ειδικότερα, η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας  την παρέμβασή της στη διαβούλευση απέστειλε και με επιστολή προς τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, επισημαίνοντας συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των νέων ψηφιακών υποδομών, οι οποίες οχυρώνουν το ενεργειακό σύστημα και εξασφαλίζουν ότι οι επενδυτές θα πραγματοποιήσουν νέες επενδύσεις ΑΠΕ για αυτά. Η ΕΒΙΚΕΝ αναγνωρίζει τη σημασία των επενδύσεων για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, επισημαίνει όμως ότι η ηλεκτροδότησή τους δεν πρέπει να μεταφέρει κόστος, κινδύνους επάρκειας ή περιορισμούς πρόσβασης στα δίκτυα στους υφιστάμενους καταναλωτές και ιδιαίτερα στη βιομηχανία.

Το μέγεθος της πρόκλησης αποτυπώνεται στο παράδειγμα που παραθέτει: ένα Κέντρο Δεδομένων με συνεχή κατανάλωση ισχύος 200 MW αντιστοιχεί σε περίπου 1,75 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, κατατάσσοντάς το μεταξύ των μεγαλύτερων μεμονωμένων καταναλωτών της χώρας. Πρόκειται, δηλαδή, για μια μεγάλη και διαρκή ανάγκη τροφοδοσίας, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, 365 ημέρες τον χρόνο.

Η βασική ένσταση της ΕΒΙΚΕΝ αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα αποδεικνύεται η κάλυψη αυτής της κατανάλωσης από ΑΠΕ. Όπως υποστηρίζει, η ετήσια αντιστοίχιση ποσοτήτων ενέργειας δεν εξασφαλίζει ότι το ηλεκτρικό σύστημα δεν επιβαρύνεται στις ώρες κατά τις οποίες η παραγωγή των ανανεώσιμων πηγών είναι περιορισμένη.

Με απλά λόγια, ένα φωτοβολταϊκό μπορεί να παράγει μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας το μεσημέρι, ενώ το data center εξακολουθεί να χρειάζεται ρεύμα και τη νύχτα. Ακόμη και εάν οι ποσότητες παραγωγής και κατανάλωσης αντιστοιχούν σε ετήσια βάση, παραμένει το ερώτημα ποιος καλύπτει τη ζήτηση όταν η συγκεκριμένη μονάδα ΑΠΕ δεν παράγει.

Στις περιόδους αυτές, επισημαίνει η Ένωση, το Κέντρο Δεδομένων εξακολουθεί να στηρίζεται στις υπόλοιπες μονάδες παραγωγής, στις εφεδρείες και στις διασυνδέσεις της χώρας. Επομένως, η ετήσια κάλυψη από ΑΠΕ μπορεί να λειτουργεί ως λογιστική αντιστάθμιση, χωρίς να εξαλείφει τις πρόσθετες ανάγκες που δημιουργούνται για το σύστημα.

Για τον λόγο αυτό, η ΕΒΙΚΕΝ ζητά η σύνδεση τόσο μεγάλων καταναλώσεων να προϋποθέτει κάλυψη του συνόλου τους από νέα παραγωγική δυναμικότητα, ανάπτυξη πρόσθετων έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης λόγω του συγκεκριμένου φορτίου και τεκμηριωμένη χρονική αντιστοίχιση παραγωγής και κατανάλωσης. Να αποδεικνύεται, δηλαδή, ότι η ενέργεια είναι διαθέσιμη τις περιόδους που τη χρειάζεται η εγκατάσταση.

Γιατί δεν επαρκούν τα Virtual PPAs

Αντίστοιχα, διατυπώνει αντιρρήσεις για τη δυνατότητα συμμόρφωσης μέσω καθαρά χρηματοοικονομικών συμβάσεων, όπως τα Virtual PPAs και οι συμβάσεις επί διαφοράς, τα λεγόμενα CfDs. Τέτοιες συμβάσεις προβλέπουν οικονομικό διακανονισμό με βάση μια συμφωνημένη τιμή, χωρίς να συνεπάγονται από μόνες τους φυσική παράδοση ηλεκτρικής ενέργειας στον καταναλωτή.

Κατά την ΕΒΙΚΕΝ, επομένως, δεν αρκούν για να αποδειχθεί ποια συγκεκριμένη παραγωγή καλύπτει τις ανάγκες ενός data center και εάν η παραγωγή αυτή συμπίπτει χρονικά με την κατανάλωσή του. Η εξασφάλιση μιας συμβατικής τιμής ενέργειας και η εξασφάλιση πραγματικής κάλυψης του φορτίου αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.

Η Ένωση θέτει επίσης θέμα ελέγχου, ιχνηλάτησης της προέλευσης της ενέργειας που χρησιμοποιείται, όταν η κάλυψη γίνεται μέσω γενικών χαρτοφυλακίων ΑΠΕ μεγάλων ενεργειακών επιχειρήσεων ή Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης. Ζητά να προσδιορίζεται ποιες μονάδες αντιστοιχούν σε κάθε Κέντρο Δεδομένων, πόση ενέργεια διαθέτουν και εάν η ίδια παραγωγή προσμετράται σε περισσότερες συμβάσεις.

Η πρότασή της είναι η συμμόρφωση να αποδεικνύεται αποκλειστικά μέσω απευθείας σύνδεσης με έργα παραγωγής ή συμβάσεων φυσικής παράδοσης, των Physical PPAs. Η αντιστοίχιση θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον ανά δεκαπεντάλεπτη περίοδο εκκαθάρισης και να ελέγχεται από τους Διαχειριστές και τη ΡΑΑΕΥ.

Πρακτικά, ζητά να υπάρχει μια ελέγξιμη αλυσίδα στοιχείων: ποια μονάδα παρήγαγε την ενέργεια, ποια ποσότητα παρέδωσε, μέσω ποιας σύμβασης και προμηθευτή και ποια κατανάλωση κάλυψε. Έτσι θα μπορεί να επαληθεύεται η πραγματική σχέση μεταξύ της δηλωμένης παραγωγής ΑΠΕ και της λειτουργίας του data center.

Να πληρώνουν τις δαπάνες για υποδομές

Δεύτερο κρίσιμο μέτωπο είναι το κόστος των υποδομών. Η ΕΒΙΚΕΝ ζητά οι επενδυτές να αναλαμβάνουν πλήρως τις δαπάνες σύνδεσης, κατασκευής νέων υποσταθμών και επέκτασης ή ενίσχυσης των δικτύων που προκαλεί η εγκατάστασή τους.

Το αίτημα αφορά την αποφυγή μεταφοράς αυτών των δαπανών στους υπόλοιπους καταναλωτές μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων στους λογαριασμούς ρεύματος. Εάν, για παράδειγμα, απαιτείται μια νέα υποδομή αποκλειστικά για να εξυπηρετήσει ένα data center, η Ένωση θεωρεί ότι το κόστος της πρέπει να βαρύνει τον συγκεκριμένο επενδυτή.

Στο ίδιο πλαίσιο ζητά ρητή πρόβλεψη ότι η ανάπτυξη και λειτουργία των Κέντρων Δεδομένων δεν θα αυξάνει τις χρεώσεις χρήσης συστήματος, δικτύου ή άλλες ρυθμιζόμενες χρεώσεις για τους υπόλοιπους καταναλωτές. Στους επενδυτές θα πρέπει, κατά την πρότασή της, να καταλογίζεται και το πρόσθετο κόστος επάρκειας, ευελιξίας και εφεδρειών που δημιουργούν.

Παράλληλα, απορρίπτει οποιαδήποτε προνομιακή μεταχείριση των data centers έναντι των υφιστάμενων βιομηχανικών καταναλωτών. Ζητά να μην προηγούνται στη διάθεση ηλεκτρικού χώρου, να μην αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στη διαθέσιμη ισχύ και να μην επωφελούνται από καθεστώτα που δεν είναι διαθέσιμα στην εγχώρια μεταποίηση.

Τέλος, προτείνει πριν από τη χορήγηση όρων σύνδεσης να εκπονείται και να δημοσιοποιείται ειδική μελέτη επιπτώσεων από τον ΑΔΜΗΕ και, όπου απαιτείται, από τον ΔΕΔΔΗΕ. Η αξιολόγηση θα πρέπει να εξετάζει τις ανάγκες νέων δικτύων, την ασφάλεια εφοδιασμού, τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, τις χρεώσεις και τις επιπτώσεις στις τιμές και στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στη διάκριση μεταξύ της συνολικής ποσότητας ενέργειας και της διαθέσιμης ισχύος κάθε στιγμή. Δεν αρκεί να υπάρχουν αρκετές μεγαβατώρες μέσα στον χρόνο· πρέπει να αποδεικνύεται ότι υπάρχουν και τα αναγκαία μεγαβάτ όταν η παραγωγή ΑΠΕ υποχωρεί. Πριν από κάθε σύνδεση, ζητά επομένως να προσδιορίζεται πώς θα καλύπτονται αυτές οι ώρες, ποιες εφεδρείες θα χρησιμοποιούνται και ποιος θα πληρώνει το σχετικό κόστος.