ΔΕΗ-Amazon: Πώς ο Στάσσης έφερε τον Μπέζος στην Κοζάνη – Η σημασία του big deal

Ένα νέο πυλώνα δραστηριότητας, εσόδων, ανάπτυξης και προοπτικής αποκτά η ΔΕΗ μετά την υπογραφή του δεσμευτικού Μνημονίου με την Amazon.

Το όραμα του Γιώργου Στάσση για τη μετεξέλιξη της ΔΕΗ από ενεργειακό πάροχο σε πρωταγωνιστή της νέας ψηφιακής και ενεργειακής οικονομίας γίνεται πραγματικότητα,  και μαζί ανοίγει μια σειρά νέων δυνατοτήτων για την εταιρεία και τη χώρα.

Η δεσμευτική συμφωνία με την Amazon (για το deal είχατε ενημερωθεί πρώτοι στον WISEMAN με τίτλο “Γιατί η Goldman κάνει κουμάντο, οι υπέροχες 4, τα μυστικά σε ΔΕΗ, Οptima, Dimand, ο Πιερ φέρνει το City στην Αθήνα, το βιβλίο του Καραμούζη, η νέα ήττα της Μιχάλη (NN) και τι λένε τα νέα γκάλοπ “  στις 10 Σεπτεμβρίου του 2016)  μετατρέπει το data center της Δυτικής Μακεδονίας από φιλόδοξο σχέδιο, σε υλοποιήσιμη επένδυση με σταθερά έσοδα από τη 15ετή μίσθωση και μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας πράσινης ενέργειας.

Πρόκειται για ακόμη ένα αποφασιστικό βήμα στον μετασχηματισμό της ΔΕΗ, η οποία μέσα σε λίγα χρόνια πέρασε από τη φάση της οικονομικής διάσωσης σε μια νέα περίοδο ισχυρής κερδοφορίας, διεθνούς επέκτασης και διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων της.

Υπό τη διοίκηση του έμπειρου και ικανού Γιώργου Στάσση, ο όμιλος επιτάχυνε την απολιγνιτοποίηση, διεύρυνε θεαματικά το χαρτοφυλάκιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, απέκτησε ισχυρή παρουσία στη Ρουμανία, άνοιξε νέους επιχειρηματικούς δρόμους στις τηλεπικοινωνίες μέσω της FiberGrid, στη λιανική μέσω της Κωτσόβολος και, πλέον, μπαίνει στην εκμετάλλευση μεγάλων ψηφιακών υποδομών.

Η συμφωνία με έναν παγκόσμιο τεχνολογικό κολοσσό του μεγέθους της Amazon επιβεβαιώνει τη στρατηγική που έχει χαράξει η διοίκηση, και η ΔΕΗ αποδεικνύει ότι μπορεί να πρωταγωνιστήσει σε ακόμη ένα τομέα με προοπτική, την ανάπτυξη και μίσθωση   data center. Ταυτόχρονα,  βάζει  την Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη των data centers, και ειδικότερα  στον πολύ πιο περιορισμένο κύκλο χωρών που μπορούν να φιλοξενήσουν hyperscale υποδομές ισχύος 300 MW και άνω.

Και δημιουργεί μια μεγάλη προοπτική,  αφού η παρουσία μιας τέτοιας υποδομής σημαίνει ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί από απλός καταναλωτής διεθνών ψηφιακών υπηρεσιών σε τόπο εγκατάστασης κρίσιμης υπολογιστικής ισχύος για cloud και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Η ΔΕΗ μετά τη δεσμευτική συμφωνία με την Amazon, δεν είναι πλέον μόνο μια περιφερειακή ενεργειακή εταιρεία. Μετατρέπεται σε ιδιοκτήτη κρίσιμων υποδομών που συνδέουν την παραγωγή πράσινης ενέργειας, τα δίκτυα, τις τηλεπικοινωνίες και τη νέα οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης. Σημειώνεται ότι από τα περίπου 10–15 ευρωπαϊκά mega-projects data centers ισχύος τουλάχιστον 300 MW που έχουν ανακοινωθεί στην Ευρώπη, μόνο τρία (σε Πορτογαλία, Φινλανδία και Νορβηγία με Microsoft)  διαθέτουν δημοσίως επιβεβαιωμένο πελάτη για μέρος της δυναμικότητάς τους.

Το data center της ΔΕΗ είναι το  τέταρτο  στην Ευρώπη, που αναπτύσσεται έχοντας εξασφαλίσει  δεσμευτικό πλαίσιο μακροχρόνιων εσόδων. Στα επόμενα σχέδια της ΔΕΗ είναι, σύμφωνα με πηγές, να προχωρήσει στο ίδιο μοντέλο ενδεχομένως την υλοποίηση και άλλων τέτοιων συμφωνιών.

Και αυτή ακριβώς είναι η στρατηγική επιδίωξη του Γιώργου Στάσση: η ΔΕΗ να μην περιοριστεί στον ρόλο εκείνου που παράγει και πουλά ηλεκτρική ενέργεια, αλλά να βρίσκεται στο κέντρο των επενδύσεων που θα καθορίσουν την ενεργειακή και ψηφιακή ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με ένα νέο πυλώνα δραστηριότητας και εσόδων.

Τι σημαίνει η συμφωνία για τη Δυτική Μακεδονία και την Ελλάδα

Για τη Δυτική Μακεδονία, και για την Ελλάδα, η επένδυση έχει κομβική σημασία καθώς ανοίγει μια νέα προοπτική και βάζει τη χώρα στο χάρτη των χωρών που αναπτύσσουν  μεγάλα data center.

Μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της μεταλιγνιτικής μετάβασης, δημιουργώντας θέσεις εργασίας τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία του data center, με αυξημένες ανάγκες για μηχανικούς, τεχνικούς, ειδικούς πληροφορικής, κυβερνοασφάλειας και διαχείρισης ενεργειακών υποδομών. Η σημασία της, όμως, δεν περιορίζεται στις άμεσες θέσεις απασχόλησης.

 Γύρω από μια εγκατάσταση αυτού του μεγέθους μπορεί να αναπτυχθεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα ψηφιακών υπηρεσιών, με εταιρείες cloud, τηλεπικοινωνιών, τεχνητής νοημοσύνης, συντήρησης εξοπλισμού και παροχής εξειδικευμένων τεχνολογικών λύσεων, προσελκύοντας νέες επενδύσεις και δημιουργώντας ευκαιρίες συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και τις τοπικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, το έργο δίνει νέα παραγωγική χρήση στις πρώην λιγνιτικές εκτάσεις και στις υφιστάμενες ηλεκτρικές υποδομές, μετατρέποντας μια περιοχή που επί δεκαετίες στήριξε την ανάπτυξή της στον λιγνίτη σε κόμβο πράσινης ενέργειας, δεδομένων και ψηφιακής τεχνολογίας.

Η συμφωνία ΔΕΗ–AWS  βάζει  την Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη των data centers, και ειδικότερα  στον πολύ πιο περιορισμένο κύκλο χωρών που μπορούν να φιλοξενήσουν hyperscale υποδομές ισχύος 300 MW και άνω.     Για την Ελλάδα, η παρουσία μιας τέτοιας υποδομής σημαίνει ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί από απλός καταναλωτής διεθνών ψηφιακών υπηρεσιών σε τόπο εγκατάστασης κρίσιμης υπολογιστικής ισχύος για cloud και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Η επένδυση μπορεί να προσελκύσει εταιρείες τεχνολογίας, τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, κατασκευαστές και συντηρητές εξοπλισμού, επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας και παρόχους εξειδικευμένων ψηφιακών υπηρεσιών. Παράλληλα, ενισχύει την ανάγκη για ταχύτερα δίκτυα οπτικών ινών και διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα ευρύτερο οικοσύστημα cloud και AI που θα μπορεί να εξυπηρετεί όχι μόνο την ελληνική αλλά και τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η εγκατάσταση ενός hyperscale data center λειτουργεί επίσης ως διεθνές σήμα ότι μια χώρα διαθέτει επαρκή ηλεκτρική ισχύ, διαθέσιμη γη, σύγχρονες τηλεπικοινωνιακές υποδομές και θεσμική ικανότητα να υποστηρίξει σύνθετες επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων. Η παρουσία της AWS μπορεί να λειτουργήσει ως «άγκυρα» για την προσέλκυση πρόσθετων επενδύσεων, ερευνητικών δραστηριοτήτων, νεοφυών επιχειρήσεων και υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης. Η πραγματική προστιθέμενη αξία, όμως, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο γύρω από το data center θα αναπτυχθούν εγχώριες εταιρείες, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, συνεργασίες με πανεπιστήμια και προγράμματα κατάρτισης, ώστε η Ελλάδα να μη λειτουργήσει μόνο ως τόπος φιλοξενίας ξένης υπολογιστικής υποδομής.

Η δομή της συμφωνίας

Το δεσμευτικό MoU μεταξύ της ΔΕΗ και της Amazon Web Services καθορίζει το πλαίσιο και τους βασικούς όρους για την ανάπτυξη του data center στις εγκαταστάσεις του Αγίου Δημητρίου. Δηλαδή έχει συμφωνηθεί τόσο το τίμημα της μίσθωσης, όσο και το κόστος του PPA για την τροφοδοσία του με ενέργεια.

Με βάση τη συμφωνία, η ΔΕΗ αναλαμβάνει να διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και το σύνολο των υποστηρικτικών ενεργειακών υποδομών. Η AWS, από την πλευρά της, θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής και τις υποδομές ΙΤ.

Με την ολοκλήρωση της κατασκευής, η AWS θα μισθώσει το data center, ένα ισόγειο κτήριο με έκταση  300.000 τ.μ. από τη ΔΕΗ για χρονικό διάστημα 15 ετών . Η διάρκεια της μίσθωσης προσφέρει στη ΔΕΗ μακροχρόνια ορατότητα εσόδων   καθώς η Amazon θα λειτουργεί ως ο βασικός και συμβασιοποιημένος πελάτης της υποδομής. Επίσης η AWS θα αγοράζει από τη ΔΕΗ ηλεκτρική ενέργεια μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων προμήθειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, και θα γίνει ο μεγαλύτερος πελάτης της ΔΕΗ.

Η αρχική φάση αφορά ισχύ 300 MW, ενώ οι δύο εταιρείες συμφώνησαν παράλληλα να διερευνήσουν την περαιτέρω επέκταση της εγκατάστασης έως το 1 GW.

Δημιουργούνται, επομένως, δύο βασικές και διακριτές ροές εσόδων για τη ΔΕΗ: η 15ετής μίσθωση της υποδομής και η μακροχρόνια πώληση πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας. Σε αυτές μπορούν να προστεθούν έσοδα από τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες.

  Η ΔΕΗ θα αναπτύξει και θα διατηρεί ιδιόκτητες τις μη πληροφοριακές υποδομές, δηλαδή τη γη, τα κτίρια και τις εγκαταστάσεις ηλεκτρικής τροφοδοσίας. Η AWS θα κατέχει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής που θα εγκατασταθεί στο data center.

Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στη ΔΕΗ να διατηρήσει την ιδιοκτησία ενός στρατηγικού περιουσιακού στοιχείου και να εξασφαλίσει μακροχρόνιες, συμβασιοποιημένες ταμειακές ροές, ενώ η AWS αποκτά πρόσβαση σε έτοιμη γη, ισχυρές ενεργειακές υποδομές και πράσινη ηλεκτρική ενέργεια χωρίς να χρειάζεται να αναπτύξει η ίδια ολόκληρη τη μη πληροφοριακή υποδομή.

Η επένδυση και τα €170 εκατ. EBITDA

Η πρώτη φάση των 300 MW προβλέπεται να απαιτήσει επενδύσεις της ΔΕΗ περίπου 1,2 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Morgan Stanley, η συγκεκριμένη φάση θα μπορούσε να αποφέρει ετήσιο επαναλαμβανόμενο EBITDA περίπου 170 εκατ. ευρώ.

Το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει τα πρόσθετα περιθώρια κέρδους από τις μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, η συνολική οικονομική συνεισφορά του έργου μπορεί να είναι υψηλότερη, καθώς η ΔΕΗ δεν θα εισπράττει μόνο μίσθωμα για τις υποδομές, αλλά θα καλύπτει και μια νέα, εξαιρετικά μεγάλη και σταθερή ηλεκτρική ζήτηση.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, ένα data center ισχύος 300 MW, εφόσον λειτουργεί με υψηλό συντελεστή αξιοποίησης, μπορεί να δημιουργεί ετήσια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας άνω των 2 TWh. Η πιθανή επέκταση στο 1 GW θα πολλαπλασίαζε τη ζήτηση, δημιουργώντας έναν από τους μεγαλύτερους μεμονωμένους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή.

Η συμφωνία με την AWS αφαιρεί, ταυτόχρονα, μία από τις σημαντικότερες αβεβαιότητες που συνόδευαν μέχρι σήμερα το επενδυτικό σχέδιο: την εξασφάλιση ενός αξιόπιστου hyperscaler, ο οποίος θα δεσμευόταν με μακροχρόνια μίσθωση πριν από την ανάπτυξη της υποδομής.

Από την προσδοκία στην υλοποίηση- Τα επόμενα βήματα

Μέχρι σήμερα, το data center αντιμετωπιζόταν από την αγορά ως ένα σημαντικό αλλά μη συμβασιοποιημένο αναπτυξιακό ενδεχόμενο. Η ανακοίνωση του δεσμευτικού MoU μεταφέρει πλέον το έργο από τη θεωρητική προοπτική στη διαδικασία ουσιαστικής υλοποίησης.

Η ωρίμανση του project είχε ήδη προχωρήσει, καθώς έχουν κινηθεί οι προκαταρκτικές αδειοδοτικές διαδικασίες, έχει υποβληθεί αίτηση σύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα και έχουν ξεκινήσει οι διαγωνισμοί για βασικό ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, όπως μετασχηματιστές, εξοπλισμός υψηλής τάσης και πίνακες μέσης τάσης.

Τα επόμενα βήματα είναι η εξασφάλιση των όρων σύνδεσης, και η εκκίνηση των διαγωνισμών για την κατασκευή του. Μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί η τελική συμφωνία.

Στόχος της ΔΕΗ είναι η έναρξη της κατασκευής εντός του 2026 και η ολοκλήρωση του data center των 300 MW έως το τέλος του 2028. Η μίσθωση στην Amazon  θα ξεκινήσει από 1/1/2029.

Εφόσον οι δύο πλευρές συμφωνήσουν να επεκτείνουν τη δυναμικότητα στο 1 GW, η πλήρης ανάπτυξη θα μπορούσε να ολοκληρωθεί περίπου έως το 2030.

Γιατί επιλέχθηκε η Δυτική Μακεδονία

Το project αξιοποιεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των πρώην λιγνιτικών περιοχών και μετατρέπει τον Άγιο Δημήτριο σε κόμβο της νέας ψηφιακής οικονομίας.

Η ΔΕΗ διαθέτει περίπου 300.000 τετραγωνικά μέτρα βιομηχανικής έκτασης, πρόσβαση σε δίκτυα υψηλής τάσης και ισχυρές ενεργειακές υποδομές που αναπτύχθηκαν για να εξυπηρετούν τη λιγνιτική παραγωγή. Παράλληλα, διαθέτει ένα διαρκώς διευρυνόμενο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ, το οποίο μπορεί να υποστηρίξει τα μακροχρόνια PPAs που απαιτούν οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι.

Η δυνατότητα συνδυασμού διαθέσιμης γης, ηλεκτρικής ισχύος, δικτύων και παραγωγής πράσινης ενέργειας αποτελεί πλεονέκτημα που ελάχιστοι ευρωπαϊκοί όμιλοι μπορούν να προσφέρουν συγκεντρωμένο σε μία περιοχή.

Το πλεονέκτημα αυτό γίνεται ακόμη σημαντικότερο καθώς οι παραδοσιακές αγορές data centers της Ευρώπης, όπως η Φρανκφούρτη, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ, το Παρίσι και το Δουβλίνο, αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και γης, αλλά και μεγάλες καθυστερήσεις στις νέες συνδέσεις με τα δίκτυα.

Για τη Δυτική Μακεδονία, το έργο αποκτά και ιδιαίτερο αναπτυξιακό συμβολισμό: μια περιοχή που για δεκαετίες αποτέλεσε την καρδιά της λιγνιτικής παραγωγής μπορεί πλέον να φιλοξενήσει μια από τις μεγαλύτερες ψηφιακές υποδομές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Συνεργασία και σε cloud και τεχνητή νοημοσύνη

Η συνεργασία των δύο ομίλων μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο εύρος. Παράλληλα με το data center, η ΔΕΗ και η AWS θα εξετάσουν μια πολυετή συνεργασία στους τομείς του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού της ελληνικής εταιρείας.

Η προοπτική αυτή μπορεί να υποστηρίξει εφαρμογές όπως η πρόβλεψη της παραγωγής από ΑΠΕ, η διαχείριση της ζήτησης, η προληπτική συντήρηση των δικτύων, η καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών και η ανάπτυξη νέων ψηφιακών προϊόντων.

Έτσι, η Amazon δεν θα είναι μόνο ο μεγάλος μισθωτής του data center και αγοραστής πράσινης ενέργειας, αλλά μπορεί να εξελιχθεί και σε μακροχρόνιο τεχνολογικό συνεργάτη της ΔΕΗ.