Think Tanks

Alpha Bank: Οι 3 λόγοι που οδήγησαν στη βελτίωση του οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα τον Ιούλιο

  • NewsRoom


Το οικονομικό κλίμα στην Ελλάδα τον Ιούλιο σημείωσε την υψηλότερη επίδοσή του από τον Μάρτιο του 2008, ενώ βρίσκεται για πρώτη φορά μετά από 5 περίπου έτη σε υψηλότερο επίπεδο έναντι εκείνου της Ευρωζώνης, επισημαίνουν στην εβδομαδιαία τους έκθεση οι αναλυτές της Alpha Bank.

Συγκεκριμένα, ο σχετικός δείκτης στην Ελλάδα ήταν για τελευταία φορά υψηλότερος από τον αντίστοιχο δείκτη στην Ευρωζώνη κατά την περίοδο Ιουνίου – Δεκεμβρίου 2014 (κατά 3,1 μον. κατά μέσο όρο).

Έκτοτε, κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα, με τη διαφορά σε σχέση με την Ευρωζώνη να μεγιστοποιείται τους πρώτους μήνες μετά την επιβολή των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων, δηλαδή κατά την περίοδο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου 2015.

Η σύγκλιση των δύο δεικτών οικονομικού κλίματος, αλλά και η πρόσφατη υπέρβαση του ελληνικού δείκτη έναντι του ευρωπαϊκού συνδέονται με: α) τη σταδιακή βελτίωση του εγχώριου δείκτη από το 2016 και μετά, με εξαίρεση την προσωρινή καθοδική πορεία του στο δεύτερο εξάμηνο του 2018 και β) τη σχεδόν αδιάλειπτη πτωτική πορεία του ευρωπαϊκού δείκτη από τις αρχές του 2018, γεγονός που αποδίδεται στις διεθνείς δυσμενείς εξελίξεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, ιδιαίτερα στον κλάδο της μεταποίησης και κατ’ επέκταση στις προσδοκίες επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Από την άλλη πλευρά, η ανοδική πορεία του δείκτη στην Ελλάδα, η οποία τυπικά εντοπίζεται γύρω από σχεδόν κάθε εκλογικό κύκλο (Εβδομαδιαίο Δελτίο 03/06/2019), έχει αποκτήσει στην παρούσα φάση ελαφρώς ισχυρότερη δυναμική για τρεις κυρίως λόγους:

α) Η αίσθηση οριστικής εξόδου από τη δεκαετή περίοδο ύφεσης και στασιμότητας συμπίπτει με τη διαφαινόμενη μεταβολή του μίγματος πολιτικής, όπως αυτή αποτυπώνεται στη θεσμοθέτηση φορολογικών ελαφρύνσεων τόσο προεκλογικά (ΦΠΑ σε εστίαση και ενέργεια), όσο και μετεκλογικά (ΕΝΦΙΑ και υπόλοιπες φορολογικές παρεμβάσεις που αναλύθηκαν στο Δελτίο της προηγούμενης εβδομάδας).

β) Η χώρα έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο ανάκαμψης, με τους βασικούς δείκτες οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. ΑΕΠ, απασχόληση, βιομηχανική παραγωγή κ.λπ.) να βαίνουν σταθερά ανοδικά, βελτιώνοντας την προοπτική για αύξηση των επενδύσεων.

γ) Η απόδοση του δεκαετούς κρατικού ομολόγου καταγράφει διαδοχικά ιστορικά χαμηλά επίπεδα, σηματοδοτώντας έτσι την τάση σταδιακής επαναφοράς της εμπιστοσύνης των διεθνών αγορών στη χώρα.

Γράφημα 1

Προκειμένου να προσδιοριστεί σε ποια φάση του οικονομικού κύκλου βρίσκονται οι προσδοκίες επιχειρήσεων και καταναλωτών, είναι χρήσιμη η ταυτόχρονη εξέταση της τρέχουσας δυναμικής του δείκτη και της μακροχρόνιας μέσης τάσης του. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούμε το ιχνηλατικό γράφημα, το οποίο αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την περιγραφή και ανάλυση του οικονομικού κύκλου και προσφέρει μία αξιόπιστη απεικόνιση της τρέχουσας φάσης της οικονομίας, επιτρέποντας τον εντοπισμό των σημείων καμπής του οικονομικού κύκλου.

Πιο συγκεκριμένα, το Γράφημα 2 απεικονίζει τη διαχρονική εξέλιξη του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος, καθώς και τη φάση του οικονομικού κύκλου στην οποία βρίσκεται σε κάθε χρονική στιγμή, για την Ελλάδα (μπλε γραμμή) και την Ευρωζώνη (πορτοκαλί γραμμή).

Γράφημα 2

Ειδικότερα, το γράφημα οπτικοποιεί την κυκλική κίνηση του δείκτη μεταξύ των τεσσάρων τεταρτημόριων που αντιστοιχούν σε διαφορετικές φάσεις του οικονομικού κύκλου, για το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου 2000 – Ιουλίου 2019. Οι φάσεις αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν ως εξής: άνω του μέσου και σε αύξουσα πορεία (φάση επέκτασης, άνω δεξιά), άνω του μέσου και σε καθοδική πορεία (άνω αριστερά), κάτω του μέσου και σε καθοδική πορεία (φάση συρρίκνωσης, κάτω αριστερά) και κάτω του μέσου και σε ανοδική πορεία (κάτω δεξιά). Η χρονοσειρά της τάσεως (HP filter 1 ), η οποία αφαιρεί τις βραχυχρόνιες διακυμάνσεις του δείκτη, απεικονίζεται στον κάθετο άξονα έναντι των μηνιαίων μεταβολών της, οι οποίες μετρούνται στον οριζόντιο άξονα.

Με τον τρόπο αυτό απεικονίζεται:
• εάν και κατά πόσο ο δείκτης κινείται πάνω ή κάτω από το μακροχρόνιο μέσο (άνω ή κάτω του οριζόντιου άξονα) και
• εάν και κατά πόσο η βραχυχρόνια κίνησή του είναι ανοδική ή καθοδική (δεξιά ή αριστερά του κάθετου άξονα).
Όπως αποτυπώνεται και στο ιχνηλατικό γράφημα, ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος για την Ελλάδα τον Ιούλιο του 2019 κινείται σε επίπεδα άνω του μακροχρόνιου μέσου επιπέδου της τάσης, καθώς παράλληλα βρίσκεται και σε ισχυρή ανοδική πορεία (φάση επέκτασης, άνω δεξιά τεταρτημόριο).

Το γεγονός αυτό συμβαδίζει με την ανάκαμψη της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία διεθνώς, την εγκαθίδρυση ενός περιβάλλοντος πολιτικής σταθερότητας, τις εξαγγελίες της νέας κυβέρνησης για μείωση των φορολογικών συντελεστών και την υιοθέτηση ενός μείγματος πολιτικής φιλικού προς την ανάπτυξη και την προσέλκυση επενδύσεων.

Επιπρόσθετα, το Γράφημα 3 απεικονίζει τη θέση των επιμέρους υποδεικτών που συνθέτουν το Δείκτη Οικονομικού Κλίματος για την Ελλάδα (με εξαίρεση το Δείκτη Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης) τον Ιούλιο του 2019. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη συγκριτική ανάλυση των επιμέρους δεικτών, τόσο σε σχέση με το μακροχρόνιο μέσο επίπεδο της τάσης τους, όσο και με τη θέση στον οικονομικό κύκλο των υπόλοιπων δεικτών, για μία δεδομένη χρονική στιγμή. Όπως παρατηρείται στο γράφημα, τον Ιούλιο οι δείκτες επιχειρηματικών προσδοκιών στη Βιομηχανία και τις Υπηρεσίες κινούνται σε επίπεδα άνω του μέσου της τάσης και βρίσκονται σε ανοδική πορεία (φάση επέκτασης). Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο βρίσκεται στο άνω αριστερά τεταρτημόριο, κινούμενος άνω του μακροχρόνιου μέσου, αλλά σε φθίνουσα πορεία. Ο δείκτης των επιχειρηματικών προσδοκιών στις Κατασκευές κινείται σε
επίπεδα κάτω του μακροχρόνιου μέσου επιπέδου της τάσης του, αλλά με ανοδική πορεία.

Γράφημα 3

Στον αντίποδα των θετικών εγχώριων εξελίξεων, η εξασθένηση των προοπτικών της ευρωπαϊκής οικονομίας θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Οι επιδεινούμενες επιδόσεις του οικονομικού κλίματος στην Ευρωζώνη συνεχίζονται τον Ιούλιο, με το σχετικό δείκτη να μειώνεται για 16η φορά μέσα σε 19 μήνες (Γράφημα 1). Ειδικότερα, ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος για την Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στις 102,7 (από 103,3) μονάδες τον Ιούλιο, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοση των τελευταίων 40 μηνών, ενώ και ο σύνθετος δείκτης IHS Markit PMI σημειώνει απώλειες τον Ιούλιο (51,5 από 52,2 μον.).

Επιπλέον, όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 2, ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος για την Ευρωζώνη τον Ιούλιο κινείται αφενός μεν σε επίπεδα άνω του μακροχρόνιου μέσου επιπέδου της τάσης, αφετέρου βρίσκεται σε καθοδική πορεία (άνω αριστερά τεταρτημόριο).

Η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος προέρχεται κυρίως από την πτώση του σχετικού δείκτη στην ατμομηχανή της οικονομίας της Ευρωζώνης, την Γερμανία (-2,4 μονάδες), η οποία συμβάλλει κατά 29% στο συνολικό ΑΕΠ της περιοχής. Σε άλλες μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως η Ιταλία (+1,4 μον.), η Ισπανία (+0,6 μον.) και η Ολλανδία (+1,7 μον.) το κλίμα ανακάμπτει, ενώ στην Γαλλία παραμένει σταθερό.

Η πτώση του δείκτη τον Ιούλιο προέρχεται από την επιδείνωση σε όλους τους επιμέρους κλάδους, με την άνοδο της καταναλωτικής εμπιστοσύνης να μην επαρκεί για να αντισταθμίσει τη συνολική αρνητική μεταβολή. Συγκεκριμένα, η πτώση του δείκτη οικονομικού κλίματος στην Ευρωζώνη είναι απόρροια των δυσμενέστερων προσδοκιών σε όλους τους οικονομικούς τομείς που εξετάζει η έρευνα, ήτοι στη βιομηχανία, τις υπηρεσίες, το λιανικό εμπόριο και τις κατασκευές. Ειδικότερα, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία της Ευρωζώνης εξασθένησε σημαντικά, κατά 1,8 μονάδες, ως αποτέλεσμα των εντεινόμενων απαισιόδοξων προβλέψεων για τη βιομηχανική παραγωγή τους επόμενους μήνες, αλλά και των επιδεινούμενων εκτιμήσεων για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση του κλάδου.

Η σχεδόν συνεχής πτωτική τάση του οικονομικού κλίματος στην Ευρωζώνη είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τις οικονομικές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και έχουν αντίκτυπο κυρίως στην ευρωπαϊκή βιομηχανία (γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία) και την επέκταση της αβεβαιότητας σχετικά με τις εξαγωγές, λόγω της κλιμακούμενης διεθνούς ανόδου του εμπορικού προστατευτισμού και του ισχυρού πλέον ενδεχόμενου εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς συμφωνία. Σημειώνεται ότι, αν και η βιομηχανική παραγωγή της Ευρωζώνης καταγράφει συνεχείς ετήσιες αρνητικές μεταβολές ήδη από τον Νοέμβριο του 2018, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν εκφράζει ανησυχίες ότι η επιδείνωση μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως οι υπηρεσίες και οι κατασκευές, οι οποίοι και επιδεικνύουν σχετική ανθεκτικότητα.

Διαβάστε αναλυτικά την έκθεση των αναλυτών της Alpha Bank