Η αγορά πετρελαίου πλημμυρίζει από αργό παρά τις επιθέσεις στα τανκερ – Γιατί ο 8μηνος πόλεμος στο Ιράν δεν έφερε την καταστροφή

Περισσότερους από οκτώ μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου παρουσιάζει μια εντυπωσιακή αντίφαση: οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια κοντά στα Στενά του Ορμούζ συνεχίζονται, όμως η προσφορά αργού είναι πλέον επαρκής και οι τιμές υποχωρούν.

Παρά τις σοβαρές απειλές για τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, οι μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες έχουν αυξήσει σημαντικά την παραγωγή τους, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι εμπορικοί οίκοι έχουν αναπτύξει εναλλακτικούς μηχανισμούς μεταφοράς φορτίων.

Η εξέλιξη αυτή έχει συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών, με το Brent να υποχωρεί προσωρινά κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης να καταγράφουν κάποια στιγμή μηνιαίες απώλειες που πλησίαζαν το 25%.

Η εικόνα απέχει σημαντικά από τους φόβους που επικρατούσαν στην αρχή της σύγκρουσης, όταν αναλυτές προειδοποιούσαν ότι ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να εκτινάξει το πετρέλαιο πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι.

Ωστόσο, η ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη. Οι επιθέσεις σε πλοία συνεχίζονται, το κόστος μεταφοράς εξακολουθεί να είναι υψηλό και μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα τη σημερινή ισορροπία.

Στα 10,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας

Καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της προσφοράς διαδραματίζουν οι χώρες του Περσικού Κόλπου.

Η Σαουδική Αραβία, η οποία θεωρείται ο βασικός παράγοντας επιρροής στον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (OPEC), ανακοίνωσε ότι η παραγωγή της τον Οκτώβριο έφτασε τα 10,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Πρόκειται για επίπεδο που είχε καταγραφεί μόλις μία ακόμη φορά από το 2022.

Σημαντικές αυξήσεις στην παραγωγή ανέφεραν επίσης το Ιράκ και το Κουβέιτ, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν δεσμεύονται πλέον από ποσοστώσεις παραγωγής του OPEC, γεγονός που τους επιτρέπει να αντλούν πετρέλαιο χωρίς τους προηγούμενους περιορισμούς.

Παρά τις επανειλημμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει σημαντικά.

Σύμφωνα με την TankerTrackers.com, οι αποστολές από την περιοχή παρουσίασαν μικρή υποχώρηση την τελευταία εβδομάδα, αλλά συνολικά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Η αυξημένη παραγωγή, σε συνδυασμό με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς φορτίων, έχει επαναφέρει τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής κοντά στα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.

Πώς συνεχίζονται οι μεταφορές παρά τις επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ

Η ανθεκτικότητα της αγοράς στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσαρμογή των ναυτιλιακών εταιρειών στις νέες συνθήκες.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ.

Η στρατηγική σημασία του περάσματος είχε οδηγήσει σε εκτιμήσεις ότι μια παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας θα προκαλούσε πρωτοφανή άνοδο των τιμών.

Ωστόσο, οι πετρελαιοπαραγωγοί και οι εταιρείες μεταφοράς κατάφεραν να διατηρήσουν σημαντικό μέρος των ροών, παρά τους κινδύνους.

Σε πρόσφατο συνέδριο στο Ντουμπάι, ο Khalid Alhammad, επικεφαλής διαχείρισης πλοίων της σαουδαραβικής ναυτιλιακής εταιρείας Bahri, περιέγραψε την κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι εθνικές εταιρείες μεταφοράς πετρελαίου.

«Για εμάς, τις εθνικές ναυτιλιακές εταιρείες, δεν υπάρχει επιλογή», δήλωσε.

«Πρέπει να συνεχίσουμε να περνάμε από τα Στενά του Ορμούζ. Πρέπει να συνεχίσουμε να μεταφέρουμε ενέργεια».

Ανάλογο μήνυμα εξέπεμψαν αξιωματούχοι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σε πρόσφατο συνέδριο στο Άμπου Ντάμπι, δίνοντας έμφαση στην ικανότητα της πετρελαϊκής βιομηχανίας να διατηρεί τη λειτουργία της ακόμη και σε συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης.

Μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν

Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που επέτρεψαν την ανάκαμψη των εξαγωγών είναι η αύξηση των μεταφορτώσεων πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, γνωστών ως ship-to-ship transfers.

Η πρακτική αυτή έχει ενισχυθεί στον Κόλπο του Ομάν, όπου οι εμπορικοί οίκοι μεταφέρουν φορτία από ένα δεξαμενόπλοιο σε άλλο, έξω από τα Στενά του Ορμούζ.

Με αυτόν τον τρόπο έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα διαδοχικών μεταφορών, το οποίο επιτρέπει τη συνέχιση των εξαγωγών παρά τους περιορισμούς και τους κινδύνους της περιοχής.

Δορυφορικές εικόνες Sentinel-2 δείχνουν ότι στις θαλάσσιες περιοχές ανοιχτά της Φουτζέιρα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και του Σοχάρ, στο Ομάν, ο αριθμός των μεγάλων δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται πλευρικά συνδεδεμένα για μεταφόρτωση έχει σταθεροποιηθεί.

Με βάση κυλιόμενο μέσο όρο 14 ημερών, παρατηρούνται περίπου 13 ζεύγη μεγάλων δεξαμενόπλοιων σε κάθε δορυφορική διέλευση.

Η αύξηση αυτών των μεταφορτώσεων, που άρχισε να γίνεται περισσότερο αισθητή το καλοκαίρι, έχει συμβάλει στην αποκατάσταση της ροής φορτίων προς τη διεθνή αγορά.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας βλέπει προσφορά μεγαλύτερη από τη ζήτηση

Σημαντική ένδειξη της μεταβολής των συνθηκών έδωσε την Παρασκευή η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA).

Σύμφωνα με την υπηρεσία, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου ξεπέρασε τη ζήτηση για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ορόσημο για μια αγορά που τους προηγούμενους μήνες αντιμετώπισε σοβαρούς κινδύνους διαταραχής των ενεργειακών ροών.

Η IEA επισήμανε ότι η μεταβολή της ισορροπίας προσφοράς και ζήτησης, σε συνδυασμό με τη μεγάλη πτώση των τιμών στα φυσικά φορτία αργού, υποδηλώνει ότι η αγορά εμφανίζει «πρώιμες ενδείξεις επανεξισορρόπησης».

Η ανάκαμψη δεν προέρχεται αποκλειστικά από τις χώρες του Περσικού Κόλπου.

Σημαντική συμβολή έχει και η αύξηση της παραγωγής σε άλλες περιοχές του κόσμου, η οποία περιορίζει την εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς από τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής.

Ρεκόρ παραγωγής στις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και τη Γουιάνα

Η αύξηση της παραγωγής εκτός Περσικού Κόλπου έχει λειτουργήσει ως πρόσθετος παράγοντας σταθεροποίησης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η εβδομαδιαία παραγωγή αργού ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παράλληλα, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τη Βραζιλία και τη Γουιάνα δείχνουν επίσης επίπεδα παραγωγής-ρεκόρ.

Η ενίσχυση αυτών των πηγών προσφοράς έχει συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών της διεθνούς αγοράς, περιορίζοντας την επίδραση των κινδύνων που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία ενόψει του 2027, καθώς στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας εκτιμούν ότι η αγορά εισέρχεται στο επόμενο έτος με επαρκή διαθέσιμη προσφορά.

Μειώσεις τιμών από Σαουδική Αραβία και Άμπου Ντάμπι

Η αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων πετρελαίου έχει ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των παραγωγών για την εξασφάλιση αγοραστών.

Η Abu Dhabi National Oil Co. (ADNOC) προχώρησε αυτή την εβδομάδα σε σημαντική μείωση της τιμής του βασικού τύπου αργού που διαθέτει στην αγορά, επιδιώκοντας να προσελκύσει περισσότερους πελάτες.

Σε αντίστοιχη κίνηση προχώρησε και η Σαουδική Αραβία, μειώνοντας τις βασικές τιμές πώλησης πετρελαίου.

Ωστόσο, η τιμολογιακή πολιτική του Ριάντ έχει γίνει δυσκολότερο να παρακολουθηθεί, καθώς το βασίλειο διαθέτει πλέον λιγότερα βαρέλια μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.

Αντίθετα, έχει στραφεί σε μεγαλύτερο βαθμό σε περιστασιακές πωλήσεις, ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς.

Οι μειώσεις τιμών αποτυπώνουν την αυξημένη διαθεσιμότητα αργού, ακόμη και ενώ η ασφάλεια των δεξαμενόπλοιων παραμένει υπό συνεχή απειλή.

Το κόστος μεταφοράς αποκλιμακώνεται, αλλά παραμένει υψηλό

Παρά τη βελτίωση των συνθηκών, οι θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές επιβαρύνσεις.

Το κόστος ναύλωσης δεξαμενόπλοιων παραμένει ιστορικά υψηλό, αν και έχει υποχωρήσει αισθητά από τα ακραία επίπεδα που είχαν καταγραφεί περίπου έναν μήνα νωρίτερα.

Ενδεικτικά, η μεταφορά αμερικανικού αργού προς την Ασία προσθέτει σήμερα περίπου 20% στην τιμή του πετρελαίου των ΗΠΑ.

Το ποσοστό αυτό είναι υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με την αντίστοιχη επιβάρυνση πριν από έναν χρόνο.

Η αποκλιμάκωση των ναύλων, πάντως, έχει αρχίσει να περιορίζει την πίεση στις τιμές των φυσικών φορτίων.

«Η επιστροφή της προσφοράς από τον Περσικό Κόλπο έχει πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, σε συνδυασμό με το ξεφούσκωμα της φούσκας στους ναύλους», δήλωσε η Sasha Foss, αναλύτρια της CSC Commodities του ομίλου Marex.

Όπως επισήμανε, «η αγορά βρίσκεται υπό μικρότερη πίεση από ό,τι προηγουμένως», αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν, καθώς ο Οκτώβριος ήταν ο μήνας με τα περισσότερα περιστατικά που αφορούσαν πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Το ντίζελ στην Ευρώπη παραμένει κοντά στα 170 δολάρια το βαρέλι

Η υποχώρηση της τιμής του αργού δεν έχει μεταφερθεί με την ίδια ένταση σε όλα τα προϊόντα πετρελαίου.

Οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από εκείνες του αργού, γεγονός που δείχνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις και ανισορροπίες σε επιμέρους τμήματα της αγοράς.

Στην Ευρώπη, το ντίζελ διαπραγματεύεται περίπου στα 170 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο πολύ υψηλότερο από την τιμή του Brent.

Η διαφορά αυτή καταδεικνύει ότι η αυξημένη διαθεσιμότητα αργού δεν συνεπάγεται αυτόματα αντίστοιχη αποκλιμάκωση των τιμών των διυλισμένων προϊόντων.

Στις ΗΠΑ, πάντως, καταγράφονται ενδείξεις ανακούφισης για τους καταναλωτές.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA), η μέση λιανική τιμή της βενζίνης υποχώρησε κάτω από τα 4 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά από τον Ιούλιο.

Η πτώση των τιμών του πετρελαίου μπορεί να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να προσφέρει κάποια ανακούφιση στην παγκόσμια οικονομία, αν και το υψηλό κόστος συγκεκριμένων καυσίμων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα.

Η άλλη πλευρά της εξισορρόπησης: Ο πόλεμος έχει μειώσει τη ζήτηση

Η επάρκεια πετρελαίου δεν οφείλεται μόνο στην ανάκαμψη της παραγωγής και των εξαγωγών.

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης εξαιτίας του πολέμου.

Ο όμιλος Vitol, ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος εμπορικός οίκος πετρελαίου στον κόσμο, εκτίμησε πρόσφατα ότι η σύγκρουση με το Ιράν έχει περιορίσει την παγκόσμια κατανάλωση κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παρόμοιες εκτιμήσεις έχουν διατυπώσει και άλλοι μεγάλοι εμπορικοί οίκοι.

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά επανέρχεται σε ισορροπία όχι μόνο επειδή αυξάνεται η προσφορά, αλλά και επειδή ο πόλεμος έχει περιορίσει σημαντικά τη ζήτηση για καύσιμα σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται στα στοιχεία για την κατανάλωση και τις εισαγωγές μεγάλων οικονομιών.

Κίνα: Πτώση 15% στις εισαγωγές αργού τον Οκτώβριο

Στην Κίνα, οι εισαγωγές αργού πετρελαίου υποχώρησαν τον Οκτώβριο κατά περίπου 15% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 9,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η πτώση αυτή αποτελεί σημαντική ένδειξη της επιβράδυνσης της ζήτησης από έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως.

Αντίστοιχα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναφέρει διψήφιες ποσοστιαίες μειώσεις στη ζήτηση ντίζελ.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κατανάλωση βενζίνης κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου οδικών μετακινήσεων ήταν οριακά χαμηλότερη σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι η αποκλιμάκωση των τιμών δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα της αύξησης της παραγωγής, αλλά συνδέεται και με την υποχώρηση της ενεργειακής ζήτησης.

Το 2027 και ο παράγοντας των αποθεμάτων

Στο Adipec, το μεγαλύτερο συνέδριο πετρελαϊκής βιομηχανίας στη Μέση Ανατολή, που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, ανώτατα στελέχη του κλάδου συμφώνησαν ότι η παγκόσμια αγορά φαίνεται να εισέρχεται στο 2027 με επαρκή προσφορά αργού.

Η εκτίμηση αυτή ενισχύει το ενδεχόμενο περαιτέρω υποχώρησης των τιμών, εξέλιξη που θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού.

Υπάρχει, ωστόσο, ένας σημαντικός παράγοντας που μπορεί να περιορίσει την πτώση.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου έχουν μειωθεί τα αποθέματα πετρελαίου, με αποτέλεσμα επιχειρήσεις και χώρες να ενδέχεται να επιδιώξουν την αναπλήρωσή τους.

Η αυξημένη ζήτηση για ανασύσταση αποθεμάτων θα μπορούσε να απορροφήσει μέρος της διαθέσιμης προσφοράς και να περιορίσει την έκταση της αποκλιμάκωσης των τιμών.

Οι επιθέσεις στα τάνκερ παραμένουν ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Παρά τη βελτίωση της ισορροπίας στην αγορά, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια συνεχίζονται, ενώ μόνο τον τρέχοντα μήνα έχει χάσει τη ζωή του τουλάχιστον ένας ναυτικός.

Παράλληλα, πετρέλαιο που έχει διαρρεύσει από περιστατικά στη θάλασσα καταλήγει στις ακτές της περιοχής, προκαλώντας πρόσθετες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης μεταδώσει ισχυρισμούς για επιθέσεις σε εξοπλισμό ναυσιπλοΐας κοντά στα Στενά του Ορμούζ.

Οι αναφορές αυτές εντείνουν την αβεβαιότητα για την ασφάλεια των διελεύσεων.

Παρότι οι ροές πετρελαίου έχουν ενισχυθεί, παραμένουν ασταθείς και θα μπορούσαν να μειωθούν απότομα σε περίπτωση νέας σοβαρής κλιμάκωσης.

Ο John Kilduff, εταίρος της Again Capital, εκτιμά ότι οι εναλλακτικές διαδικασίες μεταφοράς και το σύστημα διαδοχικών φορτώσεων έχουν συμβάλει καθοριστικά στην αποτροπή μιας ακραίας ανόδου των τιμών.

«Οι εναλλακτικές λύσεις και το σύστημα μεταφορών έχουν καταφέρει να αποτρέψουν την εκτίναξη των τιμών σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα», ανέφερε.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι παραμένει ανοιχτό το ερώτημα της αντοχής αυτού του μηχανισμού.

«Περάσαμε μια περίοδο κατά την οποία οι Ιρανοί δεν προκαλούσαν μεγάλη αναστάτωση στα Στενά. Όμως τελευταία οι επιθέσεις έχουν ενταθεί ξανά και υπάρχει ανησυχία ότι η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο», σημείωσε.

Η αγορά πετρελαίου ανάμεσα στην επάρκεια και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχει καταφέρει να προσαρμοστεί σε συνθήκες που, στην αρχή του πολέμου, θεωρούνταν ικανές να προκαλέσουν πρωτοφανή ενεργειακή κρίση.

Η αυξημένη παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας και άλλων χωρών του Κόλπου, τα ρεκόρ παραγωγής στις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και τη Γουιάνα, καθώς και οι εναλλακτικές διαδικασίες μεταφοράς έχουν ενισχύσει την προσφορά.

Την ίδια στιγμή, η μείωση της κατανάλωσης εξαιτίας του πολέμου έχει περιορίσει τις ανάγκες της αγοράς, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση των τιμών.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί προοπτικές περαιτέρω υποχώρησης του πετρελαίου ενόψει του 2027, με πιθανές θετικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στην παγκόσμια οικονομία.

Ωστόσο, η σημερινή επάρκεια δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει εξαλειφθεί. Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια, η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ και το υψηλό κόστος μεταφοράς υπενθυμίζουν ότι η ισορροπία παραμένει ευάλωτη.

Η αγορά έχει αποδείξει ότι μπορεί να συνεχίσει να τροφοδοτείται με πετρέλαιο ακόμη και εν μέσω πολέμου. Το ερώτημα πλέον είναι για πόσο διάστημα θα μπορέσει να διατηρήσει αυτή την ανθεκτικότητα εάν οι επιθέσεις ενταθούν εκ νέου.