Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης: Add mononews.gr on Google

Σε συμφωνία κατέληξε ο οίκος Sotheby’s με τους κληρονόμους  του εβραίου εκδότη Φίσερ, οι οποίοι αμφισβήτησαν την πώληση ενός πίνακα του Βίνσεντ βαν Γκογκ, αξίας 180 εκατομμυρίων δολαρίων με το επιχείρημα ότι η οικογένειά τους είχε διωχθεί από τους Ναζί.

Λήγει έτσι -όπως ήταν αναμενόμενο πάντως  σε τέτοιες περιπτώσεις διεκδίκησης- η διαμάχη που είχε ξεσπάσει ξαφνικά, έτσι ο πίνακας βγαίνει στη δημοπρασία την Τετάρτη όπως είχε αρχικά αναγγελθεί.

1

Ο οίκος δημοπρασιών ανακοίνωσε την Τρίτη ότι η οικογένεια Μπλακιέρ – Αριέτα, στην κατοχή της οποίας βρίσκεται το έργο του Βαν Γκογκ «Ανθισμένες καστανιές» (1890) από το 1975— ήρθε σε συμβιβασμό με όλους τους νόμιμους απογόνους των Χέντβιχ και Σάμουελ Φίσερ.  Οι όροι της συμφωνίας δεν έγιναν γνωστοί, ωστόσο ο οίκος Sotheby’s επιβεβαιώνει  ότι η συμφωνία διευθετεί τις αξιώσεις ιδιοκτησίας και ότι ο αγοραστής του πίνακα, όποιος κι αν θα είναι αυτός, θα αποκτήσει πλήρη και αδιαμφισβήτητο τίτλο ιδιοκτησίας.

 Η συμφωνία βάζει τέλος στην  έντονη, δημόσια αντιπαράθεση που ξέσπασε την περασμένη Πέμπτη μέσα από τις σελίδες των New York Times, μόλις έξι ημέρες πριν από την προγραμματισμένη πώληση της συλλογής Μπλακιέρ – Αριέτα από τον οίκο Sotheby’s, μια δημοπρασία με συνολική εκτιμώμενη αξία 450 εκατομμυρίων δολαρίων, στην οποία ο εν λόγω πίνακας αποτελούσε το κεντρικό κομμάτι.

Όπως είχε αναφερθεί στην εφημερίδα οι κληρονόμοι της οικογένειας Φίσερ υποστήριξαν ότι οι πρόγονοί τους αναγκάστηκαν να πουλήσουν τον πίνακα στο Άμστερνταμ το 1936, εξ αιτίας οικονομικών πιέσεων που προκλήθηκαν από τις ναζιστικές διώξεις. Ο δικηγόρος τους στο Βερολίνο Γκούμαρ  Σνάμπελ  απαίτησε από τον οίκο Sotheby’s να αποσύρει το έργο από τη δημοπρασία, εκτός εάν μπορούσε να αποδειχθεί ότι η συναλλαγή είχε πραγματοποιηθεί οικειοθελώς. Από τη μεριά του όμως, ο Sotheby’s αμφισβήτησε αυτή την εκδοχή δηλώνοντας ότι στοιχεία από τα αρχεία του εμπόρου έργων τέχνης Paul Cassirer έδειξαν ότι ο πίνακας πωλήθηκε έναντι 68.000 ελβετικών φράγκων, ποσό που αντιστοιχούσε  σε περίπου 22.000 δολάρια τον Ιούνιο του 1936. Υποστηρίζοντας μάλιστα ότι επρόκειτο για μια δίκαιη τιμή για έργο του van Gogh εκείνη την εποχή, καθώς και ότι ο πίνακας βρισκόταν στο Άμστερνταμ για σχεδόν τρία χρόνια πριν από την πώλησή του.

Οι «Ανθισμένες καστανιές» (1890) του Βίνσεντ βαν Γκογκ από τα τελευταία έργα του σπουδαίου ζωγράφου
Οι «Ανθισμένες καστανιές» (1890) του Βίνσεντ βαν Γκογκ από τα τελευταία έργα του σπουδαίου ζωγράφου

«Παιχνίδια στρατηγικής»

Η χρονική στιγμή της αξίωσης εξάλλου προκάλεσε έκπληξη σε αρκετούς επαγγελματίες της αγοράς τέχνης, ορισμένοι από τους οποίους την  εξέλαβαν ως τακτική πίεσης, καθώς εκδηλώθηκε σε μια στιγμή που ο οίκος Sotheby’s είχε ελάχιστο περιθώριο αντίδρασης, ενώ διακυβεύονταν πολλά σε περίπτωση απόσυρσης του έργου. Επιβαρυντικό γι΄αυτόν ήταν και το γεγονός, ότι είχε εγγυηθεί την πώληση του έργου έναντι ενός ποσού –άγνωστου ωστόσο- και είχε αφιερώσει χρόνο και χρήμα  προωθώντας τον πίνακα ως το «αστέρι» μίας εκ των σημαντικότερων δημοπρασιών της σεζόν.

Αμερικανός δικηγόρος με εξειδίκευση σε θέματα τέχνης μάλιστα, ο οποίος δεν εμπλέκεται στη συγκεκριμένη διαμάχη,  προειδοποιεί  ότι οι πρόσφατες τροποποιήσεις στον νόμο HEAR Act, ο οποίος διέπει τις αξιώσεις για την απόδοση έργων τέχνης που λεηλατήθηκαν κατά τη ναζιστική περίοδο,  ενδέχεται να ενθαρρύνουν παρόμοιες τακτικές. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά στο ARTnews οΤζαντ Γκρόσμαν, πρόκειται για «παιχνίδια στρατηγικής από την πλευρά των διεκδικητών, οι οποίοι περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή για να εμφανιστούν και να διεκδικήσουν το μερίδιό τους».

Όλοι ευχαριστημένοι

Δεν είναι σαφές πάντως εάν οι κληρονόμοι της οικογένειας Φίσερ έλαβαν ή θα λάβουν οικονομική αποζημίωση στο πλαίσιο της συμφωνίας, αν και κάτι τέτοιο θα ήταν το αναμενόμενο, διαφορετικά προς τι το όλο επεισόδιο. Επίσης, δεν διευκρινίζεται αν ο πίνακας πωλήθηκε όντως υπό καθεστώς εξαναγκασμού το 1936.

Αντ΄αυτών σε ανακοίνωσή του, ο οίκος Sotheby’s αναφέρει  ότι η συμφωνία αναγνωρίζει τόσο την περίπλοκη ιστορία του πίνακα όσο και τις διώξεις που υπέστη η οικογένεια Φίσερ επί ναζιστικού καθεστώτος. Ενώ οι κληρονόμοι της οικογένειας χαιρέτισαν τον συμβιβασμό, εκφράζοντας τις ευχαριστίες τους προς τον οίκο Sotheby’s και την οικογένεια Μπλακιέρ-Αριέτα για το αποτέλεσμα, χαρακτηρίζοντάς το ως μία «διαπραγμάτευση που βασίστηκε στην εμπιστοσύνη και το δίκαιο», αναγνώρισε τα δεινά της οικογένειάς τους και τίμησε τον μακροχρόνιο αγώνα της Γκιζέλα Μπέρμαν Φίσερ για την απόδοση των έργων.

Η Μπέρμαν Φίσερ, η οποία απεβίωσε το 2014, είχε επιδιώξει στο παρελθόν την επιστροφή έργων τέχνης που είχε χάσει η οικογένειά της κατά τη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου. Το 2007 ωστόσο, είχε επιλέξει να μην εναντιωθεί στην πώληση ενός έργου του Πολ Σεζάν, το οποίο είχε περάσει από τα χέρια του ίδιου εμπόρου τέχνης στο Άμστερνταμ, διατηρώντας όμως ρητά το δικαίωμά της να αμφισβητήσει άλλες πωλήσεις. Ευχαριστημένη όμως και η οικογένεια Μπλακιέρ-Αριέτα με τον συμβιβασμό, δηλώνοντας ότι προσβλέπει σε «ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα» και στη μεταβίβαση αυτού του αριστουργήματος σε μια νέα γενιά συλλεκτών.

Διαβάστε επίσης

Θα πουληθεί ή δεν θα πουληθεί; Ένας Βαν Γκογκ 180 εκατ. δολαρίων διεκδικείται από κληρονόμους

Ο Βαν Γκογκ, ένας πρωτοπόρος συλλέκτης και ο Μπερνάρ Αρνό – Μια μεγαλειώδης έκθεση

Ένας Βαν Γκογκ για 180 εκατομμύρια δολάρια και μια συλλογή για 450 – Μια δημοπρασία που ζαλίζει