Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης: Add mononews.gr on Google

Πώς η προποφόλη επηρεάζει τον εγκέφαλο και την αναπνοή, πότε χρησιμοποιείται, γιατί μπορεί να προκαλέσει άπνοια και καρδιακή ανακοπή και γιατί δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο.

Η προποφόλη (propofol) είναι ένα ισχυρό ενδοφλέβιο αναισθητικό φάρμακο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στη σύγχρονη Ιατρική για την πρόκληση γενικής αναισθησίας και για τη βαθιά καταστολή των ασθενών.

1

Η δράση της είναι εξαιρετικά γρήγορη, καθώς μπορεί να προκαλέσει απώλεια συνείδησης μέσα σε περίπου 30-60 δευτερόλεπτα από τη χορήγησή της.

Πρόκειται για ένα φάρμακο, που έχει σημαντική θέση στα χειρουργεία, στις διαγνωστικές και στις θεραπευτικές πράξεις που απαιτούν καταστολή, καθώς και στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

Παρά τη μεγάλη θεραπευτική της αξία, η χρήση της απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μπορεί να επηρεάσει άμεσα δύο από τις πιο σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, την αναπνοή και την κυκλοφορία του αίματος.

Προποφόλη: Πώς δρα στον εγκέφαλο

Η προποφόλη ανήκει στην κατηγορία των ενδοφλέβιων αναισθητικών και χορηγείται απευθείας στη φλέβα, συνήθως με ένεση ή με ελεγχόμενη έγχυση.

Δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, ενισχύοντας τη λειτουργία ενός φυσικού χημικού αγγελιοφόρου του εγκεφάλου, του GABA, ο οποίος περιορίζει τη δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων.

Με απλά λόγια, επιβραδύνει τη λειτουργία του εγκεφάλου, προκαλώντας υπνηλία, βαθιά καταστολή και, σε μεγαλύτερη ένταση, πλήρη απώλεια συνείδησης.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι η ταχύτητα, με την οποία δρα. Η επίδρασή της αρχίζει σχεδόν αμέσως, ενώ μετά από μία μεμονωμένη δόση η αναισθητική δράση συνήθως υποχωρεί σχετικά γρήγορα. Η διάρκεια, ωστόσο, εξαρτάται από την ποσότητα που έχει χορηγηθεί, τη διάρκεια της έγχυσης και την κατάσταση του ασθενούς.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η προποφόλη δεν είναι παυσίπονο. Δεν αντιμετωπίζει από μόνη της τον πόνο, γι’ αυτό και σε χειρουργικές επεμβάσεις ή σε επώδυνες ιατρικές πράξεις μπορεί να συνδυάζεται με αναλγητικά φάρμακα.

Πού χρησιμοποιείται

Η βασικότερη χρήση της είναι η γενική αναισθησία. Χορηγείται για να χάσει ο ασθενής τις αισθήσεις του πριν από μια χειρουργική επέμβαση και μπορεί να συνεχιστεί η χορήγησή της για τη διατήρηση της αναισθησίας καθ’ όλη τη διάρκειά της.

Χρησιμοποιείται, επίσης, για την καταστολή ασθενών κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων διαγνωστικών ή θεραπευτικών πράξεων, όταν απαιτείται να παραμείνουν σε κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης ή να μην έχουν συνείδηση της διαδικασίας.

Μια ακόμη σημαντική εφαρμογή της είναι στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Εκεί χορηγείται σε διασωληνωμένους ασθενείς που υποστηρίζονται μηχανικά για την αναπνοή τους, ώστε να παραμένουν σε ελεγχόμενη κατάσταση καταστολής και να ανέχονται καλύτερα τη θεραπεία.

Πότε η καταστολή γίνεται επικίνδυνη

Η καταστολή δεν είναι μία ενιαία κατάσταση. Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα, από την ήπια χαλάρωση, μέχρι τη βαθιά καταστολή και τη γενική αναισθησία.

Στην ήπια καταστολή ο ασθενής παραμένει ξύπνιος, μπορεί να επικοινωνήσει και ανταποκρίνεται κανονικά στις οδηγίες. Σε βαθύτερα επίπεδα, όμως, η αντίδρασή του στα εξωτερικά ερεθίσματα μειώνεται σημαντικά. Μπορεί να χρειάζεται επανειλημμένη διέγερση για να ανταποκριθεί, ενώ η ικανότητά του να διατηρεί μόνος του την αναπνοή του ενδέχεται να περιοριστεί.

Εδώ βρίσκεται και ένας από τους πιο σημαντικούς κινδύνους της προποφόλης. Η καταστολή μπορεί να γίνει βαθύτερη από την επιδιωκόμενη και ο ασθενής να περάσει σε κατάσταση που προσεγγίζει τη γενική αναισθησία. Η μετάβαση αυτή δεν είναι πάντοτε εύκολο να προβλεφθεί, καθώς η αντίδραση κάθε οργανισμού στα φάρμακα διαφέρει.

Γι’ αυτό η χορήγηση προποφόλης απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, ακόμη και όταν ο αρχικός στόχος είναι απλώς η καταστολή και όχι η πλήρης αναισθησία.

Πώς μπορεί να σταματήσει η αναπνοή

Η αναπνευστική καταστολή είναι μία από τις σοβαρότερες ανεπιθύμητες ενέργειες της προποφόλης.

Το φάρμακο μπορεί να περιορίσει τη λειτουργία των εγκεφαλικών κέντρων που ελέγχουν την αναπνοή, με αποτέλεσμα αυτή να γίνεται πιο αργή και επιφανειακή.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί άπνοια, δηλαδή προσωρινή ή πλήρης διακοπή της αναπνοής.

Επιπλέον η βαθιά καταστολή μπορεί να προκαλέσει χαλάρωση των μυών, που διατηρούν ανοιχτούς τους αεραγωγούς. Έτσι μπορεί να προκύψει απόφραξη της αναπνευστικής οδού, εμποδίζοντας την κανονική είσοδο του αέρα στους πνεύμονες.

Η άπνοια μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και κατά τη διάρκεια της ιατρικά ελεγχόμενης χορήγησης, ιδιαίτερα μετά από γρήγορη ενδοφλέβια χορήγηση ή απότομη αύξηση της δόσης. Δεν αφορά, επομένως, αποκλειστικά σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας.

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο ή μία ίδια ποσότητα φαρμάκου που προκαλεί διακοπή της αναπνοής σε όλους τους ασθενείς. Η αντίδραση εξαρτάται από τη δόση, την ταχύτητα χορήγησης, την ηλικία, την κατάσταση της υγείας και τη συγχορήγηση άλλων φαρμάκων.

Εάν η αναπνοή διακοπεί και δεν αποκατασταθεί άμεσα, το οξυγόνο στο αίμα μειώνεται. Αυτό μπορεί να προκαλέσει υποξία, δηλαδή ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο και στα υπόλοιπα όργανα, με δυνητικά σοβαρές συνέπειες.

Πώς επηρεάζει την καρδιά

Οι κίνδυνοι από την προποφόλη δεν περιορίζονται στο αναπνευστικό σύστημα. Μπορεί, επίσης, να προκαλέσει σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης, καθώς και επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού.

Σε σοβαρές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, ακόμη και καρδιακή ανακοπή. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε ευάλωτους ασθενείς, όπως οι ηλικιωμένοι, όσοι έχουν επιβαρυμένη γενική κατάσταση ή σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς και όταν η χορήγηση γίνεται γρήγορα ή σε συνδυασμό με άλλα κατασταλτικά φάρμακα.

Δεν υπάρχει αντίδοτο

Ένα από τα χαρακτηριστικά, που κάνουν την προποφόλη ιδιαίτερα απαιτητική στη διαχείρισή της, είναι ότι δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο, δηλαδή ένα φάρμακο που να εξουδετερώνει άμεσα τη δράση της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιπλοκές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν. Σε περίπτωση υπερβολικής καταστολής ή διακοπής της αναπνοής, η πρώτη ενέργεια είναι η διακοπή της χορήγησης και η άμεση υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης, μπορεί να απαιτηθεί χορήγηση οξυγόνου, υποβοήθηση της αναπνοής με ειδικό εξοπλισμό ή μηχανικός αερισμός. Εάν έχει μειωθεί σημαντικά η αρτηριακή πίεση, χρειάζεται παράλληλα η κατάλληλη αντιμετώπιση της κυκλοφορικής λειτουργίας.

Η αντιμετώπιση βασίζεται, επομένως, στην υποστήριξη του οργανισμού μέχρι να υποχωρήσει η επίδραση του φαρμάκου.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η προποφόλη δεν μπορεί να χορηγείται χωρίς την παρουσία εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού και κατάλληλου εξοπλισμού.

Διαβάστε επίσης:

Μαζωνάκης: Η προποφόλη η αιτία θανάτου του τραγουδιστή – Βρέθηκαν 9 ουσίες στο αίμα του

Κλειώ Μαζωνάκη: Δεν αντέχω ούτε να ακούω το όνομα του παιδιού μου (video)

Δημοφιλία ή θάνατος