Ματίας Κόρμαν (ΟΟΣΑ): Το δημογραφικό φρενάρει την ανάπτυξη και πιέζει τα δημόσια ταμεία

Οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού και της υποχώρησης των γεννήσεων στην οικονομία, την εργασία και την κοινωνική συνοχή βρέθηκαν στο επίκεντρο του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών.

Το συνέδριο πραγματοποιείται στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2026 στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου στα Χανιά, σε συνδιοργάνωση με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και τον Δήμο Χανίων. Διεθνείς εμπειρογνώμονες, στελέχη του ΟΟΣΑ και ακαδημαϊκοί παρουσίασαν τις προκλήσεις που δημιουργεί η δημογραφική μετάβαση για τα δημόσια οικονομικά, τη στέγαση και την αγορά εργασίας, προτείνοντας στοχευμένες μεταρρυθμίσεις.

Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν, τόνισε ότι οι οικονομικές συνέπειες των δημογραφικών αλλαγών μπορούν να αντιμετωπιστούν με κατάλληλες παρεμβάσεις στη στέγαση, την ανθεκτικότητα των περιφερειών και τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα, αξιολόγησε θετικά πρωτοβουλίες όπως οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» και το «Σπίτι μου». Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη ενδυνάμωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης, εξασφάλισης προσβάσιμων υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο και αύξησης της συμμετοχής γυναικών και μεταναστών στην αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το προσδόκιμο ζωής στις χώρες του ΟΟΣΑ έχει αυξηθεί κατά τέσσερα χρόνια από το 2000. Την ίδια ώρα, ωστόσο, η γονιμότητα έχει υποχωρήσει στο 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, έναντι των 2,1 που απαιτούνται για τη διατήρηση σταθερού πληθυσμού. Στην Ελλάδα, ο δείκτης διαμορφώνεται στο 1,2 παιδιά ανά γυναίκα, με τον συνδυασμό αυτών των εξελίξεων να επιταχύνει τη δημογραφική γήρανση.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, χωρίς παρεμβάσεις, η γήρανση θα επιβραδύνει την ετήσια ανάπτυξη από το 1% στο 0,6%, ενώ οι αυξημένες ανάγκες για συντάξεις και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα εντείνουν τις δημοσιονομικές πιέσεις.

«Το δημόσιο χρέος των χωρών του ΟΟΣΑ αναμένεται να αυξηθεί κατά 20% μέχρι το 2045. Χωρίς πολιτικές, μεταρρυθμίσεις και μέτρα, η νεότερη γενιά θα κληθεί να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος», σημείωσε.

Τις δομικές αλλαγές που επιφέρει η δημογραφική μετάβαση ανέλυσε η Asa Johansson, Διευθύντρια Πολιτικής και Έρευνας στο Τμήμα Οικονομικών του ΟΟΣΑ. Όπως ανέφερε, η γονιμότητα στις χώρες του Οργανισμού μειώθηκε από 3,3 παιδιά ανά γυναίκα το 1960 σε 1,5 το 2023, εξέλιξη που συνδέεται με σύνθετους παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τις αποφάσεις για τη δημιουργία οικογένειας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη εκπαίδευσης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας από τις επιχειρήσεις, ειδικά υπό τις συνθήκες που διαμορφώνει η ταχεία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Παράλληλα, ανέδειξε τον ρόλο της μετανάστευσης στην αντιμετώπιση του δημογραφικού.

«Η δημογραφική αλλαγή δημιουργεί προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τις πολιτικές επιλογές. Καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει όλες τις προκλήσεις με τη μια φορά. Οι χώρες χρειάζονται αλλαγές που θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα αλλά θα βοηθούν και τις οικογένειες, τους εργαζόμενους και τις κοινότητες να αφομοιώσουν τη δημογραφική αλλαγή».

Στην εμπειρία της Λατινικής Αμερικής επικεντρώθηκε η πρώην υπουργός Εργασίας της Χιλής, Claudia Serrano. Παρουσίασε τη μεγάλη πτώση της γονιμότητας στη χώρα της, στο 1,1 παιδιά ανά γυναίκα, και περιέγραψε τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα της περιοχής, τις οποίες επιτείνουν η αδήλωτη εργασία και οι έμφυλες ανισότητες.

Η ίδια επισήμανε την απουσία συνολικής προσέγγισης, τις δυσκολίες αξιοποίησης της θετικής συμβολής των μεταναστευτικών ροών και την έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τη χρηματοδότηση αποτελεσματικών συστημάτων φροντίδας.

«Η γηράσκουσα κοινωνία δεν πρέπει να βλέπει τους ηλικιωμένους κυρίως ως εξαρτώμενους αλλά ως ενεργούς συντελεστές, των οποίων η εμπειρία και η γνώση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία».

Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο και τη διά βίου μάθηση, παράλληλα με την προστασία της καινοτομίας.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Δημόσιας Υγείας και Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Harvard, Subu Subramanian, διαχώρισε την αύξηση του προσδόκιμου ζωής από την ποιότητα της υγείας στα πρόσθετα χρόνια, αναδεικνύοντας παράλληλα τις διευρυνόμενες ανισότητες μεταξύ των γενεών.

«Από το 1990, οι χώρες του ΟΟΣΑ κέρδισαν χρόνια ζωής, αλλά το ένα τρίτο εξ αυτών δεν συνοδευόταν από καλή υγεία. Η γήρανση του πληθυσμού έχει δημιουργήσει ανισορροπίες: Ο πλούτος, η πολιτική εκπροσώπηση, οι δημόσιες δαπάνες κλίνουν υπέρ των μεγαλύτερων ηλικιακά ανθρώπων, ενώ οι γενιές ζουν όλο και πιο αποκομμένες η μία από την άλλη. Μια κοινωνία αναπτύσσεται περισσότερο όταν οι μεγαλύτεροι φυτεύουν δέντρα στων οποίων τη σκιά δεν θα κάτσουν ποτέ οι ίδιοι» κατέληξε.

Διαβάστε επίσης:

Χρυσοχοΐδης: «Το ελληνικό FBI εξάρθρωσε 200 εγκληματικές οργανώσεις μέσα σε δύο χρόνια»

Κυβερνοεπιθέσεις σε σούπερ μάρκετ: Το Παρίσι «δεν αποκλείει» τίποτα στην απάντησή του στο Ιράν – Το μήνυμα Μπαρό

Σεισμικές έρευνες: Τρεις διεθνείς προσφορές για θαλάσσιες περιοχές στη Δυτική και Νότια Ελλάδα, ανακοίνωσε ο Παπασταύρου