ΔΕΣΦΑ: Τι θα κάνει το Δημόσιο το 34% της συμμετοχής του- Τα σενάρια και οι προβληματισμοί για τη ΔΕΠΑ

Πολλά ερωτηματικά δημιούργησε η διάταξη του ενεργειακού νομοσχεδίου του Υπουργείου Ενέργειας, η οποία επιτρέπει τη μεταφορά του 34% του ΔΕΣΦΑ σε άλλη κρατική εταιρεία ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη διαχείριση των κρατικών συμμετοχών στον ενεργειακό τομέα. Το νομοσχέδιο δεν αναφέρει τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, αλλά όλη η αγορά αντιλαμβάνεται, από τον τρόπο που είναι γραμμένη η διάταξη,  ότι αυτή θα είναι η ωφελημένη από το ποσοστό στον κερδοφόρο ΔΕΣΦΑ.

Και όλοι αναρωτιούνται, τι ακριβώς κερδίζει το Δημόσιο αν μεταβιβάσει το ποσοστό στο ΔΕΣΦΑ και τα αντίστοιχα ετήσια κέρδη που λαμβάνει σταθερά από το Διαχειριστή σε μια άλλη κρατική εταιρεία; Θα συνεχίσει να λαμβάνει κέρδη το Δημόσιο, αν το ποσοστό και τα κέρδη του Δημοσίου απο το ΔΕΣΦΑ  κατευθυνθούν σε μια ζημιογόνα εταιρεία, όπως φημολογείται ότι είναι η ΔΕΠΑ Εμπορίας; Την προικίζει για να την ιδιωτικοποιήσει;

Εξάλλου, το Δημόσιο, εκτιμάται, ότι θα είχε όφελος από μια τέτοια μεταβίβαση, μόνο αν θέλει να εισπράξει υψηλότερο τίμημα, από ενδεχόμενη ιδιωτικοποίησή της.

Σημειώνεται ότι το υπόλοιπο 66% του ΔΕΣΦΑ κατέχει η κοινοπραξία Senfluga, στην οποία συμμετέχουν οι ευρωπαϊκοί διαχειριστές Snam, Enagás και Fluxys, καθώς και η Damco (όμιλος Κοπελούζος). Η παρουσία των ιδιωτών μετόχων σημαίνει ότι οποιαδήποτε αναδιάρθρωση της κρατικής συμμετοχής θα πρέπει να εξεταστεί και υπό το πρίσμα της εταιρικής διακυβέρνησης, των δικαιωμάτων των μετόχων και των ενδεχόμενων προβλέψεων της μετοχικής συμφωνίας.

Πηγές μετόχων της Senfluga, αναφέρουν πως δεν ήταν ήδη γνωστό σε αυτούς, αυτό το σχέδιο του Δημοσίου, ενώ η διοίκηση του ΔΕΣΦΑ δεν σχολιάζει τονίζοντας ότι είναι θέμα των μετόχων.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

Ειδικότερα, η ρύθμιση δίνει στο Ελληνικό Δημόσιο τη δυνατότητα να μεταφέρει το ποσοστό 34% που κατέχει στον Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου σε άλλη εταιρεία, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή ανήκει εξ ολοκλήρου στο κράτος. Η μεταβίβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω εισφοράς των μετοχών στο κεφάλαιο της εταιρείας που θα τις αποκτήσει, με αντάλλαγμα τη χορήγηση μετοχών της στο Δημόσιο.

Η μεταβίβαση θα πραγματοποιείται με κοινή απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν σύμφωνης γνώμης της ΡΑΑΕΥ.

Η διάταξη περιλαμβάνει δικλίδα για τη διατήρηση του διαχωρισμού του ΔΕΣΦΑ από δραστηριότητες παραγωγής και προμήθειας ενέργειας. Εάν η εταιρεία που αποκτήσει τις μετοχές δραστηριοποιείται και σε αυτούς τους τομείς, τότε τα διοικητικά δικαιώματα που συνδέονται με τη συμμετοχή στον ΔΕΣΦΑ, όπως η ψήφος στη Γενική Συνέλευση και η συμμετοχή στη διοίκηση, θα παραμείνουν αυτοτελή δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου και θα ασκούνται αποκλειστικά από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Δηλαδή, η όποια κρατική εταιρεία συμμετέχει στο ΔΕΣΦΑ θα συμμετέχει ως Παθητικός Μέτοχος, ενώ τα δικαιώματα συμμετοχής στη διοίκησης θα περάσουν στον Υπουργό Ενέργειας, προφανώς με νέα νομοθετική ρύθμιση.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι ποιο μοντέλο αξιοποίησης εξετάζεται και ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η μεταφορά μιας συμμετοχής που σήμερα διασφαλίζει την άμεση παρουσία του Δημοσίου σε έναν στρατηγικό διαχειριστή.

Πηγές απο το υπουργείο απαντούν στο γρίφο με ένα νέο γρίφο. Και αναφέρουν ότι “στόχος της διάταξης είναι να δημιουργηθεί μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία στο Δημόσιο, και ότι σε εποχές γεωπολιτικής αβεβαιότητας είναι καλό το Δημόσιο να μπορεί να διαχειριστεί με ευελιξία τις συμμετοχές του”. Και τονίζουν ότι “θα προηγηθούν όλες οι απαραίτητες νομοθετικές ρυθμίσεις ώστε η διαδικασία να είναι σύμφωνη με το Ενωσιακό Δίκαιο”.

Το βέβαιο είναι ότι η διάταξη αυτή δείχνει την πρόθεση το Δημοσίου να αναδιατάξει τις ενεργειακές συμμετοχές του, είτε με στόχο να ενισχύσει τη μία μέσω της άλλης, είτε δημιουργώντας μια Holding εταιρεία με την προοπτική δημιουργίας ενός ευρύτερου ενεργειακού χαρτοφυλακίου. Άμεσα ωφελημένη από μια τέτοια συναλλαγή θα είναι όποια κρατική εταιρεία, ίσως η ΔΕΠΑ Εμπορίας, αποκτήσει το 34% στον σταθερών κερδών του ΔΕΣΦΑ. Το Δημόσιο θα είχε όφελος από τη συναλλαγή στο βαθμό που θέλει να ιδιωτικοποιήσει της ΔΕΠΑ Εμπορίας, και έτσι θα μπορούσε να εισπράξει υψηλότερο τίμημα.

Τι γίνεται αν η ΔΕΠΑ Εμπορίας πάρει το ποσοστό 34% του ΔΕΣΦΑ

Σημειώνεται ότι το 100% των μετοχών της ΔΕΠΑ Εμπορίας ανήκει στο Υπερταμείο ενώ το 34% του ΔΕΣΦΑ ανήκει απευθείας στο Δημόσιο. Σύμφωνα με τη διάταξη, η μεταβίβαση θα πραγματοποιηθεί μέσω εισφοράς των μετοχών στο κεφάλαιο της εταιρείας που θα τις αποκτήσει, με αντάλλαγμα τη χορήγηση μετοχών της στο Δημόσιο. Δηλαδή αφού αποτιμηθεί η αξία των δύο εταιρειών, η ΔΕΠΑ Εμπορίας θα αυξήσει το μετοχικό της κεφάλαιο με την εισφορά από το Δημόσιο το 34% του ΔΕΣΦΑ και το Δημόσιο θα γίνει…. στρατηγικός επενδυτής στη ΔΕΠΑ Εμπορίας, με ποσοστό ίσης αξίας με το 34% που θα της εισφέρει με την αύξηση κεφαλαίου. Και η ΔΕΠΑ Εμπορίας θα γίνει Παθητικός Επενδυτής στο ΔΕΣΦΑ.

Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση δεν είναι απλή ούτε από ρυθμιστικής ούτε από στρατηγικής πλευράς.

Η μεταβίβαση του 34% του Διαχειριστή του δικτύου φυσικού αερίο στη ΔΕΠΑ Εμπορίας, δημιουργεί ζητήματα που ανακύπτουν από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τον διαχωρισμό των ενεργειακών δραστηριοτήτων. Ο ΔΕΣΦΑ λειτουργεί ως ανεξάρτητος διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς, ενώ η ΔΕΠΑ Εμπορίας δραστηριοποιείται στην εισαγωγή, προμήθεια και εμπορία φυσικού αερίου. Επίσης, επενδύει στην ηλεκτροπαραγωγή, στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και στην αποθήκευση, ενώ συμμετέχει και σε ενεργειακές υποδομές, όπως ο τερματικός σταθμός LNG της Αλεξανδρούπολης.

Από τη μια πλευρά η ενσωμάτωση μιας σημαντικής μειοψηφικής συμμετοχής στον ΔΕΣΦΑ θα μπορούσε, σε εταιρικό επίπεδο, να ενισχύσει το χαρτοφυλάκιο περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΠΑ Εμπορίας και να δημιουργήσει πρόσθετα και σταθερά ρυθμιστικά έσοδα, να ενισχύσει την κερδοφορία της και τις  δυνατότητες αξιοποίησης της αξίας της.

Από την άλλη δημιουργεί προβληματισμούς, που συνδέονται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τον ιδιοκτησιακό διαχωρισμό των δραστηριοτήτων μεταφοράς και προμήθειας φυσικού αερίου. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στην άσκηση ελέγχου και δικαιωμάτων επί διαχειριστών μεταφοράς από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ή στην προμήθεια ενέργειας, προκειμένου να διασφαλίζονται η ανεξαρτησία των δικτύων και η ισότιμη πρόσβαση όλων των συμμετεχόντων στην αγορά.

Για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα, η ρύθμιση προβλέπει ότι τα διοικητικά δικαιώματα που συνδέονται με τη συμμετοχή στον ΔΕΣΦΑ, όπως η ψήφος στη Γενική Συνέλευση και η συμμετοχή στη διοίκηση, θα παραμείνουν αυτοτελή δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου και θα ασκούνται αποκλειστικά από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Δηλαδή, η ΔΕΠΑ Εμπορίας θα συμμετέχει στο ΔΕΣΦΑ  ως Παθητικός Μέτοχος, ενώ τα δικαιώματα συμμετοχής στη διοίκησης θα περάσουν στον Υπουργό Ενέργειας, προφανώς με νέα νομοθετική ρύθμιση.

Επομένως, η μεταφορά της συμμετοχής σε μια εταιρεία με ενεργή εμπορική δραστηριότητα θα απαιτούσε ιδιαίτερη νομική και ρυθμιστική αξιολόγηση, καθώς και εξέταση των δικαιωμάτων που συνοδεύουν το 34%. Ταυτόχρονα, παραμένει το ερώτημα τι ακριβώς κερδίζει το Δημόσιο αν μεταβιβάσει το ποσοστό στο ΔΕΣΦΑ και τα αντίστοιχα ετήσια κέρδη που λαμβάνει σταθερά από αυτόν σε μια άλλη εταιρεία και αν θα συνεχίσει να λαμβάνει κέρδη αν το ποσοστό αυτό καταλήξει σε μια ζημιογόνα εταιρεία.