Ο Michael Keaton ως Batman βρίσκεται στη θέση του οδηγού, αλλά το αυτοκίνητο έχει πάψει να τον υπακούει. Στην οθόνη του ταμπλό εμφανίζεται ο Πιγκουίνος, που έχει καταλάβει εξ αποστάσεως τον έλεγχο του Batmobile. Στο «Batman Returns» του Τιμ Μπάρτον (Tim Burton), η ανατροπή είναι απολαυστικά σκοτεινή: το όχημα που υποσχόταν στον ήρωα προστασία και υπεροχή γίνεται η παγίδα του. Η σκηνή αποκτά τη δύναμή της ακριβώς επειδή το αυτοκίνητο μοιάζει τόσο απόλυτα δικό του. Η μαύρη, χαμηλή σιλουέτα του αποτελεί προέκταση της ίδιας του της παρουσίας.

1

Το Χόλιγουντ έχει άλλωστε μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την αυτοκινητιστική παιδεία τουλάχιστον τριών γενεών. Η Ford Mustang του Steve McQueen στο «Bullitt», η DeLorean του «Back to the Future», το Toyota Supra του «The Fast and the Furious» έγιναν για πολλούς η πρώτη αφορμή να προσέξουν μια γραμμή αμαξώματος, να ξεχωρίσουν έναν ήχο κινητήρα, να ονειρευτούν τη θέση πίσω από ένα συγκεκριμένο τιμόνι. Κάπως έτσι γαλουχήθηκαν γενιές petrolheads, πολύ πριν καν αποκτήσουν δίπλωμα οδήγησης. Το Batmobile κατέχει μια ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη συναισθηματική αγωγή: η επιθυμία να το οδηγήσει κανείς περιείχε αναπόφευκτα και λίγη από την επιθυμία να γίνει ο άνθρωπος πίσω από τη μάσκα.

Ένα αυθεντικό Batmobile από την παραγωγή της ταινίας του 1992 ετοιμάζεται τώρα για μια διαφορετική εμφάνιση. Στις 23 Νοεμβρίου 2026, η Julien’s Auctions, σε συνεργασία με το Turner Classic Movies, θα το προσφέρει για πρώτη φορά σε δημοπρασία, με εκτίμηση 5 έως 7 εκατ. δολαρίων. Η πώληση θα πραγματοποιηθεί στο Λος Άντζελες και διαδικτυακά, στο πλαίσιο της «The Ultimate Batmobile Auction». Ο οίκος το παρουσιάζει ως το κύριο όχημα των γυρισμάτων, το λεγόμενο «hero car», συνδέοντας την αξία του με τη συμμετοχή του στην ταινία και την αναγνωρισιμότητα του σχεδίου του.

Η ιστορία αυτού του σχεδίου, ωστόσο, αρχίζει τρία χρόνια νωρίτερα, στο «Batman» του 1989. Τότε διαμορφώθηκε το Batmobile που θα συνδεόταν με τον Μάικλ Κίτον: τα αρχικά σχέδια και οι εικονογραφήσεις ήταν έργο του Τζούλιαν Κάλντοου (Julian Caldow), υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του σκηνογράφου Anton Furst. Για τη συνέχεια του 1992, ο Carl Casper και η Hollywood Productions ανέλαβαν να κατασκευάσουν τρία οχήματα βασισμένα σε εκείνη τη μορφή. Το αυτοκίνητο της δημοπρασίας ανήκει σε αυτή τη δεύτερη παραγωγή.

Ο Κάλντοου δεν έφτασε στο Batmobile μέσα από την αυτοκινητοβιομηχανία. Είχε εργαστεί στο προσθετικό μακιγιάζ κινηματογραφικών παραγωγών και αναζητούσε διέξοδο προς το καλλιτεχνικό τμήμα. Στα γυρίσματα του «High Spirits» του Neil Jordan γνώρισε τον Furst και του έδειξε τις εικονογραφήσεις του. Η συνάντηση οδήγησε στη συνεργασία τους για το «Batman», για το οποίο αρχικά σχεδίαζε προσόψεις κτιρίων. Όταν του προτάθηκε να δοκιμάσει τις δυνάμεις του στο αυτοκίνητο, οι πρώτες ιδέες παρέπεμπαν σε πιο συμβατικά αμερικανικά μοντέλα με πτερύγια. Ο Furst όμως ζητούσε κάτι πιο επιβλητικό, μια μορφή ικανή να εκφράσει τον ίδιο τον χαρακτήρα του Bruce Wayne.

Σε συνέντευξή του στο Brick Fanatics, ο Κάλντοου περιγράφει πώς στράφηκε στα οχήματα των ρεκόρ ταχύτητας. Το Green Monster, με τη μεγάλη κεντρική εισαγωγή αέρα, και το βρετανικό Thrust2 προσέφεραν μια διαφορετική αφετηρία. Το κόκπιτ είχε αναφορές στο πειραματικό αεροσκάφος X-15. Έτσι, η σχεδιαστική έρευνα άρχισε να συνδυάζει την αυτοκίνηση με την αεροπορία, δίνοντας στο όχημα την πειστικότητα μιας μηχανής κατασκευασμένης για εξαιρετικές περιστάσεις.

Καθοριστική υπήρξε η εικόνα ενός πάνθηρα που ορμά, όπως θυμάται ο σχεδιαστής: μια χαμηλή, επιμήκης φόρμα, γεμάτη ένταση. Ο Furst επέμενε στη μεγαλύτερη κλίμακα και στη δύναμη ενός οχήματος μάχης, ενώ επιμέρους στοιχεία, όπως οι πλευρικές σχισμές που θυμίζουν βράγχια, αντλούσαν από την παλαιότερη Corvette Stingray. Η μορφή ωρίμασε μέσα από αυτή τη συνεργασία, με διαρκείς διορθώσεις στην αναλογία, στον όγκο και στην έκφρασή της.

Η αρχιτεκτονική συγγένεια είναι εξίσου ουσιαστική. Μιλώντας για την οπτική συνοχή της ταινίας, ο Κάλντοου αναφέρεται στις αυλακώσεις των κτιρίων της δεκαετίας του 1930 και στην παλαιική αίσθηση του βακελίτη που επιδίωκαν για τα οχήματα και τον εξοπλισμό. Το Batmobile μπορούσε έτσι να συνυπάρχει με την πόλη γύρω του, ακόμη και όταν η υπερβολή των διαστάσεών του το έκανε να ξεχωρίζει. Οι επιφάνειές του έμοιαζαν να έχουν προκύψει από την ίδια σχεδιαστική σκέψη με τις προσόψεις και τα εσωτερικά της Γκόθαμ.

Το εύρος αυτής της σκέψης αποτυπώνεται στη διάλεξη που έδωσε ο Furst στη σχολή αρχιτεκτονικής SCI-Arc το 1990. Για τη Γκόθαμ του πρώτου «Batman» επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, τα μητροπολιτικά οράματα του Hugh Ferriss, τον μπρουταλισμό, τα φουτουριστικά σχέδια του Antonio Sant’Elia και τα κτίρια του Shin Takamatsu με τις αναφορές τους στις ατμομηχανές. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σχεδόν μνημειακή παρουσία ενός αυτοκινήτου αποκτά τη δική της λογική. Το Batmobile μπορεί να διαβαστεί ως μια μικρή, κινητή αρχιτεκτονική: μετωπικό, συμπαγές, σχεδιασμένο να επιβάλλεται στον χώρο.

Η κατασκευή του οχήματος του 1992 έδωσε υλική υπόσταση σε αυτή την υπερβολή. Με μήκος σχεδόν έξι μέτρα, στηρίχθηκε σε πλαίσιο που προέκυψε από την ένωση δύο σασί Chevrolet Impala και απέκτησε αμάξωμα από υαλονήματα. Η μεγάλη εμπρόσθια εισαγωγή μιμείται κινητήρα αεριωθούμενου, ενώ την πραγματική κίνηση εξασφάλιζαν ένας Chevrolet V8 και αυτόματο κιβώτιο τριών σχέσεων. Η απόσταση ανάμεσα στη μηχανική πραγματικότητα και στην κινηματογραφική εντύπωση είναι μέρος της γοητείας του: το βλέμμα αναγνωρίζει έναν στρόβιλο εκεί όπου η κατασκευή εξυπηρετεί τις ανάγκες ενός λειτουργικού αυτοκινήτου γυρισμάτων.

Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της δημοπρασίας, το συγκεκριμένο όχημα έχει ταυτοποιηθεί στα περισσότερα πλάνα οδήγησης της ταινίας και διατηρεί την αρχική μαύρη βαφή του. Μετά τα γυρίσματα εμφανίστηκε στην πρεμιέρα και σε εκδήλωση της Warner Bros., ενώ επέστρεψε στη Hollywood Productions και, ύστερα από χρόνια αποθήκευσης, εκτέθηκε στο Marconi Automotive Museum.

Η ταυτότητά του ως κινηματογραφικού αντικειμένου απαιτεί, πάντως, μια διάκριση. Το Batmobile που αντιλαμβάνεται ο θεατής ως ενιαίο αυτοκίνητο μπορούσε στα γυρίσματα να προκύπτει από διαφορετικές κατασκευές. Η Propstore έχει τεκμηριώσει, για παράδειγμα, ξεχωριστό κόκπιτ του «Batman Returns», κατασκευασμένο για κοντινά πλάνα και ευκολότερη πρόσβαση της κάμερας. Η περίφημη σκηνή του Πιγκουίνου ανήκει ωστόσο στην ιστορία του Batmobile της οθόνης.

Η εκτίμηση των εκατομμυρίων δολαρίων αφορά επομένως μια ιδιαίτερη συνάντηση σχεδιασμού, κινηματογραφικής ιστορίας και τεκμηριωμένης προέλευσης. Το αποτέλεσμα της δημοπρασίας παραμένει ανοιχτό. Η σχεδιαστική επιτυχία, όμως, είναι ήδη ορατή στην ακινησία του: το μακρύ εμπρόσθιο τμήμα κρατά την καμπίνα χαμηλά, οι τροχοί φωλιάζουν στους διογκωμένους όγκους και τα πίσω πτερύγια δίνουν στη σιλουέτα της την τελική ένταση. Πριν ακόμη κινηθεί, το Batmobile έχει προαναγγείλει την άφιξη του ήρωά του.