Μη κρατικά πανεπιστήμια: Νέα κριτήρια για Ιατρικές και μεταπτυχιακά θέτει η ΕΘΑΑΕ

Νέα δεδομένα για τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα δημιουργούν δύο αποφάσεις της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Με τα δύο νέα ΦΕΚ καθορίζονται αναλυτικά τα κριτήρια, οι δείκτες και οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα νέα προγράμματα σπουδών των μη κρατικών πανεπιστημίων προκειμένου να αξιολογηθούν και να πιστοποιηθούν.

Το πρώτο πλαίσιο αφορά τα νέα Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, ενώ το δεύτερο αφορά ειδικά τα νέα προπτυχιακά προγράμματα Ιατρικής.

Πρόκειται ουσιαστικά για το πλαίσιο βάσει του οποίου η ΕΘΑΑΕ θα εξετάζει εάν ένα νέο πρόγραμμα διαθέτει τις ακαδημαϊκές και οργανωτικές προϋποθέσεις ώστε να λάβει πιστοποίηση.

Τι αλλάζει για τα μεταπτυχιακά προγράμματα των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων

Το ΦΕΚ Β’ 5908/30.09.2026 καθορίζει το νέο πρότυπο πιστοποίησης ποιότητας για κάθε νέο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών μη κρατικού πανεπιστημίου.

Το νέο πρότυπο αντικαθιστά εκείνο που είχε ήταν σε ισχύ με την απόφαση 49409/7-2-2025 και τίθεται σε λειτουργία από τη δημοσίευσή του.

Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στην εξέταση του τίτλου ή του προγράμματος μαθημάτων αλλά αντιθέτως εξετάζεται συνολικά κατά πόσο το μεταπτυχιακό διαθέτει στρατηγική, ακαδημαϊκή τεκμηρίωση, κατάλληλο διδακτικό προσωπικό και διαδικασίες διασφάλισης ποιότητας.

Το πρότυπο οργανώνεται γύρω από έξι συγκεκριμένα κριτήρια, ενώ οι ποιοτικοί δείκτες αξιολογούνται ως «επαρκείς», «μερικώς επαρκείς» ή «ανεπαρκείς». Οι δείκτες δεν εξετάζονται απομονωμένα αλλά συνεκτιμώνται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία καθώς και τα ευρήματα της εξωτερικής αξιολόγησης.

Μελέτη σκοπιμότητας και βιωσιμότητας πριν από το νέο μεταπτυχιακό

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται ήδη από το πρώτο στάδιο στη σύνδεση του νέου μεταπτυχιακού με τη συνολική στρατηγική του πανεπιστημίου.

Μεταξύ των δεικτών που θα εξετάζονται είναι:

• η συμβατότητα του ΠΜΣ με τη στρατηγική του μη κρατικού πανεπιστημίου στην εκπαίδευση και την έρευνα,
• η επάρκεια της μελέτης σκοπιμότητας,
• η επάρκεια της μελέτης βιωσιμότητας,
• η δημοσιοποίηση της πολιτικής ποιότητας,
• η ύπαρξη συγκεκριμένων και μετρήσιμων στόχων ποιότητας,
• καθώς και η πλήρης καταχώριση των υποχρεωτικών δεδομένων ποιότητας.

 

Ενδεικτικά, στο πρότυπο γίνεται αναφορά σε 10 μετρήσιμους στόχους στην ετήσια στοχοθεσία ποιότητας, ενώ για την αρχική πιστοποίηση προβλέπεται συμπλήρωση του 100% των υποχρεωτικών πεδίων του σχετικού μητρώου.

Τα ECTS και ο φόρτος εργασίας των μεταπτυχιακών φοιτητών

Σαφείς παράμετροι τίθενται και ως προς τη δομή των μεταπτυχιακών προγραμμάτων στο νέο πλαίσιο το οποίο προβλέπει:

• 60 ECTS για ετήσιο μεταπτυχιακό,
• 90 ECTS για ΠΜΣ διάρκειας τριών εξαμήνων και
• 120 ECTS για πρόγραμμα τεσσάρων εξαμήνων.

 

Παράλληλα, ο φόρτος εργασίας υπολογίζεται σε 25 έως 30 ώρες για κάθε πιστωτική μονάδα ECTS.

Η ΕΘΑΑΕ θα εξετάζει και κατά πόσο τα μαθησιακά αποτελέσματα ανταποκρίνονται στο επίπεδο 7 του πλαισίου προσόντων και εάν υπάρχει διαδικασία μέσω της οποίας ελέγχεται ότι οι φοιτητές πράγματι επιτυγχάνουν τα προβλεπόμενα μαθησιακά αποτελέσματα.

Τα κριτήρια για τους διδάσκοντες

Κρίσιμο κομμάτι της πιστοποίησης αποτελεί το ανθρώπινο δυναμικό των πανεπιστημίων.

Τα ιδρύματα πρέπει να διασφαλίζουν τόσο αριθμητική όσο και επιστημονική επάρκεια του διδακτικού προσωπικού, αλλά και κατάλληλη αναλογία μεταξύ φοιτητών και διδασκόντων.

Εξετάζονται επίσης τα γνωστικά αντικείμενα των διδασκόντων, ο τρόπος επιλογής τους, οι ερευνητικές επιδόσεις, η επιμόρφωση και η πολιτική ανάπτυξης του προσωπικού.

Εξίσου, προβλέπεται η ύπαρξη σαφών και δημοσιοποιημένων διαδικασιών για την εκπόνηση, επίβλεψη και αξιολόγηση των διπλωματικών εργασιών, καθώς και ρυθμίσεις για την ισότιμη πρόσβαση φοιτητών με αναπηρία, ασθένεια ή άλλες ειδικές περιστάσεις.

Πότε «κόβεται» ένα μεταπτυχιακό

Η τελική κρίση της Επιτροπής Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης γίνεται ως εξής:

Για κάθε επιμέρους κριτήριο υπάρχουν τρία επίπεδα: Συμμόρφωση, Μερική συμμόρφωση και Μη συμμόρφωση.

Για να χαρακτηριστεί ένα ΠΜΣ ως συμμορφούμενο συνολικά, δεν πρέπει να έχει λάβει «μη συμμόρφωση» σε κανένα κριτήριο και μπορεί να έχει χαρακτηριστεί «μερικώς συμμορφούμενο» σε έως δύο κριτήρια.

Εάν εμφανίζει μερική συμμόρφωση σε τρία ή περισσότερα κριτήρια, χωρίς όμως μη συμμόρφωση σε κάποιο από αυτά, χαρακτηρίζεται συνολικά «μερικώς συμμορφούμενο».

Το αυστηρότερο σημείο της αξιολόγησης είναι ότι αρκεί ένα και μόνο κριτήριο να χαρακτηριστεί ως «μη συμμορφούμενο» για να χαρακτηριστεί συνολικά μη συμμορφούμενο το πρόγραμμα.

Η τελική απόφαση πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ μπορεί να είναι θετική, θετική υπό όρους ή αρνητική.

Το νέο πλαίσιο για τις Ιατρικές Σχολές

Εκτενέστερο είναι το δεύτερο ΦΕΚ, το Β’ 5909/30.09.2026, το οποίο αφορά τα νέα προπτυχιακά προγράμματα Ιατρικής των μη κρατικών πανεπιστημίων.

Με την απόφαση 57497 η ΕΘΑΑΕ καθορίζει ειδικό πρότυπο πιστοποίησης για την Ιατρική, αντικαθιστώντας το προηγούμενο πλαίσιο του Απριλίου του 2026.

Η διαφοροποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για τις Ιατρικές Σχολές το πλαίσιο δεν στηρίζεται μόνο στις ευρωπαϊκές αρχές ESG για την Ανώτατη Εκπαίδευση.

Λαμβάνει ρητά υπόψη και διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα βασικής ιατρικής εκπαίδευσης, όπως εκείνα της World Federation for Medical Education (WFME).

Πολύ πιο αναλυτικός ο έλεγχος

Σε αντίθεση με το πρότυπο των μεταπτυχιακών, το ειδικό πλαίσιο για την Ιατρική εκτείνεται σε πολύ μεγαλύτερο σύνολο πεδίων αξιολόγησης, φτάνοντας έως και σε Κριτήριο 12 για τη διακυβέρνηση και διοίκηση της Ιατρικής Σχολής.

Η λογική είναι ότι ένα πρόγραμμα Ιατρικής δεν μπορεί να κριθεί μόνο από τα μαθήματα που αναγράφονται στον οδηγό σπουδών. Απαιτείται να αξιολογηθεί συνολικά το εκπαιδευτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο οι μελλοντικοί γιατροί θα εκπαιδευτούν, το ακαδημαϊκό προσωπικό και οι διαδικασίες λειτουργίας της Ιατρικής Σχολής.

Ξεχωριστό κριτήριο του νέου προτύπου της ΕΘΑΑΕ αφορά το διδακτικό προσωπικό της Ιατρικής Σχολής.

Η εκάστοτε Ιατρική Σχολή οφείλει να εξασφαλίζει επαρκή αριθμό μελών διδακτικού προσωπικού με τα κατάλληλα προσόντα και τις απαιτούμενες ικανότητες για την αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος.

Παράλληλα, οι διαδικασίες επιλογής και υποστήριξης του προσωπικού πρέπει να είναι σαφείς, αξιοκρατικές και διαφανείς.

Η πρόβλεψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την πιστοποίηση νέων Ιατρικών προγραμμάτων, καθώς η επάρκεια του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί αυτοτελές πεδίο αξιολόγησης και όχι απλώς τυπικό στοιχείο του φακέλου αδειοδότησης.

Η πιστοποίηση δεν θα είναι μια τυπική διαδικασία

Το κοινό στοιχείο των δύο νέων πλαισίων είναι ότι η αξιολόγηση σχεδιάζεται ως ουσιαστικός και όχι απλώς τυπικός έλεγχος εγγράφων.

Στο πρότυπο για τα μεταπτυχιακά αποσαφηνίζεται χαρακτηριστικά ότι η αξιολόγηση κάθε κριτηρίου δεν αποτελεί «μηχανιστική» άθροιση δεικτών.

Οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες καλούνται να εξετάσουν τα ακαδημαϊκά τεκμήρια, τους δείκτες και τα ευρήματα της εξωτερικής αξιολόγησης και να κρίνουν εάν οι εκπαιδευτικές διαδικασίες είναι κατάλληλες, συνεκτικές και τεκμηριωμένες επρακώς ώστε να οδηγούν στα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Η διαδικασία περιλαμβάνει επιτόπια επίσκεψη και συζητήσεις με το προσωπικό του αξιολογούμενου Ιδρύματος.

Η σημασία των δυο ΦΕΚ για τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια

Με τις δύο αποφάσεις η ΕΘΑΑΕ εξειδικεύει το πλαίσιο του ν. 5094/2024 για ένα από τα πλέον κρίσιμα στάδια λειτουργίας των μη κρατικών πανεπιστημίων: Την πιστοποίηση των ίδιων των προγραμμάτων σπουδών τους.

Τα νέα πρότυπα στέλνουν σαφές μήνυμα ότι η ύπαρξη ενός πανεπιστημίου και η αδειοδότησή του δεν αρκούν από μόνες τους για την πιστοποίηση κάθε νέου προγράμματος.

Κάθε πρόγραμμα καλείται αυτοτελώς να τεκμηριώσει την ακαδημαϊκή του επάρκεια, τη βιωσιμότητα, το ανθρώπινο δυναμικό, τη δομή των σπουδών και το σύστημα διασφάλισης ποιότητας.

Ειδικά στην περίπτωση της Ιατρικής, ο πήχης εξειδικεύεται ακόμη περισσότερο, με ειδικό πρότυπο που συνδέει τις απαιτήσεις της ελληνικής νομοθεσίας και της ΕΘΑΑΕ με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες αρχές και τα διεθνή πρότυπα για τη βασική ιατρική εκπαίδευση.

Δείτε το ΦΕΚ για τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα Σπουδών ΕΔΩ

Δείτε το ΦΕΚ για τις Ιατρικές Σχολές ΕΔΩ

Διαβάστε επίσης:

Μη Κρατικά Πανεπιστήμια: Στις 10 και 11 Δεκεμβρίου οι κρίσιμες υποθέσεις στο ΣτΕ

Μη Κρατικά Πανεπιστήμια: Κινδυνεύει να «κοπεί» το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου στον επανέλεγχο του ΕΟΠΠΕΠ; – Τι απαντούν πηγές από το ΕΠΚ

Μη κρατικά πανεπιστήμια: Από σήμερα η πιστοποίησης των Προγραμμάτων Σπουδών που επηρεάστηκαν από τις αποφάσεις του ΣτΕ