Επίθεση Τραμπ στον ΙΜΟ: «Δεν θα αφήσω να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος στα πλοία»

Από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξαπέλυσε επίθεση για τον προωθούμενο από τον ΙΜΟ «παγκόσμιο φόρο», όπως ονόμασε και πάλι.

«Πέρυσι, η κυβέρνησή μου αναγκάστηκε να παρέμβει για να εμποδίσει ένα άγνωστο όργανο του ΟΗΕ, τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, να θεσπίσει κρυφά έναν πρώτο παγκόσμιο φόρο άνθρακα – πολύ ακριβό φόρο – για να αυξήσει το κόστος της διεθνούς ναυτιλίας κατά 10 έως 20%, και ίσως ακόμη περισσότερο από αυτό», ισχυρίστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ.

«Δεν υπάρχει παγκόσμια κυβέρνηση, και όσο είμαι πρόεδρος, δεν θα υπάρχουν παγκόσμιοι φόροι».

Υπενθυμίζεται ότι ο ΙΜΟ εργάζεται για το CO2 και τα κράτη μέλη ψήφισαν για πρώτη φορά ψήφισμα για την αντιμετώπιση των εκπομπών CO2 το 1997 και ο ΙΜΟ εφαρμόζει κανονισμούς για τον άνθρακα από την υιοθέτηση του προτύπου Δείκτη Σχεδιασμού Ενεργειακής Απόδοσης (EEDI) το 2011.

Αν και δεν είναι ο μοναδικός αυστηρός κανονισμός, ο EEDI κατέδειξε μια συναίνεση του κλάδου ότι τα πλοία θα πρέπει να καίνε λιγότερα καύσιμα και ότι ο ΙΜΟ θα μπορούσε να θεσπίσει κανόνες που αποσκοπούν στη μείωση των εκπομπών άνθρακα.

Τα κράτη μέλη του ΙΜΟ ακολούθησαν την πρώτη τους «αρχική στρατηγική» για τη ρύθμιση των αερίων του θερμοκηπίου το 2018, κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ.

Μετά από έντονη διπλωματία, συμφώνησαν σε μια «φιλοδοξία» να μειώσουν τις εκπομπές κατά 50% έως τα μέσα του αιώνα.

Τα κράτη μέλη διπλασίασαν αυτή τη φιλοδοξία πέντε χρόνια αργότερα, υιοθετώντας τη Στρατηγική του ΙΜΟ για τα Αέρια του Θερμοκηπίου του 2023, η οποία προβλέπει μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.

Η στρατηγική του 2023 πρόσθεσε ενδιάμεσους στόχους για το 2030 και το 2040. Αν και δεν υποστηρίχθηκε καθολικά, πέρασε από την MEPC, θέτοντας το σκηνικό για συζητήσεις σχετικά με την εφαρμογή – την πραγματική πρόκληση, καθώς η επίτευξη της φιλοδοξίας συνεπάγεται πολύ πραγματικό κόστος.

Μετά από εκτεταμένες διαπραγματεύσεις, τον Απρίλιο του 2025, τα κράτη μέλη συμφώνησαν προσωρινά σε ένα «Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών Καθαρού Καθαρού Αποτυπώματος» (Net Zero Framework) με ένα σύνολο «οικονομικών μέτρων» στον πυρήνα του.

Αυτό το σύστημα έχει σχεδιαστεί για να επιτύχει έναν οικονομικό στόχο: να εισπράττει έσοδα από πλοία που χρησιμοποιούν περισσότερα καύσιμα καυσίμων, να αυξάνει την πραγματική τιμή των καυσίμων με βάση τον άνθρακα και να χρησιμοποιεί τα εισπραχθέντα κεφάλαια για την επιδότηση πράσινων καυσίμων.

Αν και το NZF δεν κατηγοριοποιείται ως φόρος – είναι ένα σύστημα τελών ποινής που βασίζονται στην απόδοση καυσίμου – αναμένεται να έχει φορολογικό αποτέλεσμα, δημιουργώντας μια καθαρή ροή εσόδων IMO ύψους 10-15 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.

Αυτό το σύστημα δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί επίσημα, χάρη σε μεγάλο βαθμό στην αμερικανική αντίθεση.

Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί το NZF όχι ως μια στενά ταμειακή πολιτική για τους πλοιοκτήτες, αλλά ως ένα πρώτο βήμα προς την παγκόσμια ρύθμιση του άνθρακα για πολλαπλούς κλάδους.

Τον Οκτώβριο του 2025, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και ο Υπουργός Μεταφορών Σον Ντάφι προειδοποίησαν τις ξένες κυβερνήσεις ότι η προώθηση των «πολιτικών για το κλίμα που καθοδηγούνται από ακτιβιστές» στο Πλαίσιο Μηδενικού Δικτύου του ΙΜΟ θα μπορούσε να οδηγήσει σε κυρώσεις, δασμούς, νέα λιμενικά τέλη ή περιορισμούς στις θεωρήσεις πληρώματος για τα κράτη που υποστήριξαν το NZF.

Σε επιστολή, οι ΗΠΑ, απείλησαν να επιβάλλουν κυρώσεις των ΗΠΑ σε μεμονωμένους ξένους αξιωματούχους που υποστήριξαν επίσης το σχέδιο.

Η καθυστέρηση στην υιοθέτηση του NZF έχει ήδη άμεσο αντίκτυπο στον σχεδιασμό του κλάδου για μια πολυσυζητημένη πράσινη μετάβαση για τη ναυτιλία.

Επισημαίνεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σαουδική Αραβία, η Λιβερία και αρκετές άλλες χώρες έχουν πιέσει για ουσιαστικές αλλαγές ή εναλλακτικές λύσεις σε μέρη του υφιστάμενου πλαισίου.

Ευρωπαϊκές χώρες, νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού και άλλες χώρες έχουν υποστηρίξει ότι η αποδυνάμωση του μηχανισμού τιμολόγησης θα υπονόμευε τις επενδύσεις σε εναλλακτικά καύσιμα πλοίων και θα καθιστούσε πιο δύσκολο να επιτευχθούν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι του ΙΜΟ για τις εκπομπές.

Ο επόμενος γύρος τεχνικών διαπραγματεύσεων έχει προγραμματιστεί για τις 23-27 Νοεμβρίου, ακολουθούμενος από τη σύνοδο MEPC 85 της Επιτροπής Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου.

Το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών αναμένεται στη συνέχεια να επιστρέψει για πιθανή υιοθέτηση σε έκτακτη σύνοδο της MEPC στις 4 Δεκεμβρίου.

Τα σχόλια του Ντόναλντ Τραμπ στον ΟΗΕ δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η Ουάσινγκτον σκοπεύει να παραμείνει σθεναρά αντίθετη καθώς πλησιάζει η ψηφοφορία.