Το Time επιλέγει: Οι 100 πιο επιδραστικοί άνθρωποι στην τέχνη – Και ένας Έλληνας

Την πρώτη λίστα του με τα 100 άτομα, που έχουν την μεγαλύτερη επιρροή στον χώρο της τέχνης κατάρτισε το αμερικανικό περιοδικό Time προκαλώντας από χθες που κυκλοφόρησε, αναστάτωση, ερωτηματικά και διαμαρτυρίες μεταξύ καλλιτεχνών, επικεφαλής μουσείων, εμπόρων τέχνης και άλλων πολλών. Ονόματα που δικαιωματικά αναμένεται να βρίσκονται σ΄αυτήν την Time Art 100, είναι όντως εκεί, άλλα όμως, απουσιάζουν σχεδόν σκανδαλωδώς, πολλά είναι απρόσμενα και άλλα επίσης, άγνωστα σε ευρεία κλίμακα, ιδίως στο ευρωπαϊκό κοινό. Και σίγουρα, όχι κριτικοί τέχνης και δημοσιογράφοι.

«Αναζητήσαμε τις ηγετικές μορφές που διαμορφώνουν την τέχνη, εστιάζοντας σε εκείνους που πρωταγωνιστούν στις σημαντικότερες ειδήσεις του κλάδου», αναφέρει στο αιτιολογικό της επιλογής, ο αρχισυντάκτης Σαμ Τζέικομπς. «Και οι καλλιτέχνες δεν εργάζονται στο κενό. Υποστηρίζονται από ένα τεράστιο οικοσύστημα: από φιλάνθρωπους και από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που χρηματοδοτούν το έργο τους, μέχρι γκαλερίστες και συμβούλους που διαμορφώνουν την καριέρα τους, καθώς και επιμελητές, επικεφαλής μουσείων και άλλους. Τα μισά άτομα σε αυτή τη λίστα δεν είναι οι ίδιοι καλλιτέχνες. Είναι εκείνοι που καθιστούν δυνατή τη δημιουργία τέχνης».

Στο εξώφυλλό του περιοδικού εξάλλου, ποζάρει η Αφροαμερικανή ζωγράφος Άμι Σέραλντ – γνωστή και από το πορτρέτο της Μισέλ Ομπάμα, που φιλοτέχνησε κατόπιν παραγγελίας της ίδιας-, σε μια «ιστορική» υπέρβαση αφού είναι η πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα, που αυτήν την περιζήτητη θέση καταλαμβάνει εν ζωή ζωγράφος.

Ενώ η σημειώνεται και η παρουσία της Ελλάδας, με τον ελληνικής καταγωγής αντιεισαγγελέα του Μανχάταν Μάθιου Μπογδάνος, επικεφαλής της Μονάδας Δίωξης Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων της Εισαγγελίας της Νέας Υόρκης, ο οποίος πέραν των άλλων – έγινε διεθνώς γνωστός για την επιχείρηση ανάκτησης των αρχαιοτήτων του Μουσείου του Ιράκ- έχει συμβάλλει αποτελεσματικά στον εντοπισμό κλεμμένων αρχαιοτήτων από την Ελλάδα και την επιστροφή τους στη χώρα μας.

Παρουσίες και απουσίες

Ποιοι περιλαμβάνονται στο μισό της λίστας, που είναι αφιερωμένο στους καλλιτέχνες; Πολλά ονόματα παγκοσμίως γνωστά στους ανθρώπους του χώρου της τέχνης. Και ανάμεσά τους εκτός από την Σέραλντ, ο Μαουρίτσιο Κατελάν, η μπανάνα του οποίου —κολλημένη στον τοίχο με μονωτική ταινία— τον μετέτρεψε σε παγκόσμιο αστέρα. Ο Τζέφρι Γκίμπσον, ο πρώτος ιθαγενής καλλιτέχνης που εκπροσώπησε τις ΗΠΑ με ατομική έκθεση στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2024. Ο Κέρι Τζέιμς Μάρσαλ του οποίου η περιοδεύουσα αναδρομική έκθεση με τεκμηριωμένες ιστορικά, απεικονίσεις Αφροαμερικανών προσέλκυσε πλήθη επισκεπτών. Αλλά και ο Γκέρχαρντ Ρίχτερ, τα έργα του οποίου πωλούνται έναντι δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων και αποτελούν διαρκές αντικείμενο ανάλυσης από ιστορικούς τέχνης και κριτικούς.

Δεν είναι σαφές όμως, ποια κριτήρια χρησιμοποίησε το περιοδικό Time για να καθορίσει ποιοι καλλιτέχνες άξιζαν μια θέση στη λίστα, καθώς αναρίθμητοι άλλοι, όπως η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, ο Τζεφ Κουνς και ο Αι Γουέιγουέι είναι απόντες. Κάτι που ήδη επισημαίνεται από τα διεθνή περιοδικά τέχνης αλλά προς το παρόν τουλάχιστον, αντίδραση από τους ίδιους δεν υπάρχει.

Δημοφιλείς και μη

Αντ΄αυτών περιλαμβάνονται ονόματα, πολύ λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό όπως ο Τζος Κλάιν, του οποίου το δοκίμιο για την παρακμή της καλλιτεχνικής σκηνής της Νέας Υόρκης προκάλεσε έντονες συζητήσεις, ο Κάμερον Ρόουλαντ με τα εννοιολογικά έργα σχετικά με την κληρονομιά της δουλείας αλλά και η Κριστίν Σαν Κιμ η οποία απέδωσε τον αμερικανικό εθνικό ύμνο στην νοηματική γλώσσα στο Super Bowl του 2020 και της οποίας τα έργα εξερευνούν την εμπειρία της κώφωσης.

Αλλά και καλλιτέχνες δημοφιλείς στο κοινό, με λιγότερη ωστόσο ευνοϊκή κριτική από τους ειδικούς, όπως για παράδειγμα, ο βρετανός καλλιτέχνης δρόμου Μπάνκσι αλλά και ο KAWS (κατά κόσμον Μπράιαν Ντόνελι), ο οποίος έχει αποκομίσει τεράστια κέρδη από τα έργα του, ενώ είναι και ο ίδιος σοβαρός συλλέκτης.

Μία από τις επιλογές όμως, που σχολιάζεται ιδιαιτέρως αρνητικά είναι αυτή της Βανέσα Χοραμπουένα, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως καλλιτέχνις χριστιανικής λατρείας, γνωστή και από το πορτρέτο του Χριστού που ζωγράφισε στο πλαίσιο εκδήλωσης συγκέντρωσης πόρων για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Και οι λοιποί

Ανάμεσα στους έντεκα συλλέκτες που παρουσιάζονται, περιλαμβάνονται τόσο εκείνοι που είναι γνωστοί για τα τεράστια ποσά που δαπανούν, όσο και εκείνοι των οποίων η συλλεκτική δραστηριότητα στοχεύει σε μεγαλύτερο κοινωνικό αντίκτυπο: Ο Κεν Γκρίφιν, ο Ρόναλντ Λόντερ, o Μπερνάρ Αρνό, η Κόμαλ Σαχ και το συλλεκτικό δίδυμο Αλίσια Κις και Σουίτς Μπιτς είναι ανάμεσά τους.

Επίσης περιλαμβάνονται και ηγετικά στελέχη μουσείων, όπως ο Μαξ Χόλεϊν του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, η Θέλμα Γκόλνεν του Στούντιο Μουσείο του Χάρλεμ και ο Μάικλ Γκόβαν του Μουσείου Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες. Από τους επιμελητές εκθέσεων επιλέγονται η Σεσίλια Αλεμάνι, επιμελήτρια της Μπιενάλε της Βενετίας του 2022 και η Ναόμι Μπέκγουιθ, αναπληρώτρια διευθύντρια και επικεφαλής επιμελήτρια του Μουσείου Guggenheim και καλλιτεχνική διευθύντρια της Documenta 16. Και από τον επιχειρηματικό χώρο της τέχνης εμφανίζονται τέσσερις σύμβουλοι τέχνης με πλέον γνωστό τον Λάρι Γκαγκόζιαν αλλά και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Art Basel, Νόα Χόροβιτς.

Τέλος, τη λίστα συμπληρώνουν ορισμένα πρόσωπα που αποτελούν μοναδικές περιπτώσεις στην κατηγορία τους, όπως η αρχιτέκτονας Άναμπελ Σέλντορφ που έχει ανακαινίσει αρκετά μουσεία —όπως τη Frick Collection— και έχει σχεδιάσει γκαλερί για τους Gagosian, Zwirner και Hauser & Wirth αλλά και ο Κρίστοφερ Μαρινέλο, δικηγόρος ειδικευμένος στην ανάκτηση κλεμμένων, λεηλατημένων και αγνοούμενων έργων τέχνης.

Διαβάστε επίσης:

Η συλλέκτρια, η έμπορος τέχνης και ο Μονέ – Οι γυναίκες που ανέδειξαν το έργο του ζωγράφου

Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη; Λάθος – Το Βυζάντιο ήταν ο κόμβος της αυτοκρατορίας

Η «υφαντική» της Μαρίας Λοϊζίδου στον Κεραμεικό – Δωρεά Δημήτρη Δασκαλόπουλου