Δεν θα ασχοληθεί η στήλη με το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη —γιατί άλλο είναι αυτό των Γερουλάνου-Διαμαντοπούλου κι άλλο εκείνο του Δούκα των Αθηνών— που εξακολουθεί να ψάχνει το μέλλον του στο παρελθόν του. Καλή τύχη θα του ευχηθεί, γιατί θα τη χρειαστεί, μολονότι το επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα κάνει ό,τι μπορεί για να το βοηθήσει. Πρωτοφανείς οι σαχλαμάρες που ακούσαμε από τους Παππά και Νυφούδη για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων — μία κουβέντα είπε ο καημένος ο Αλέξης Τσίπρας κι αυτοί θεώρησαν πως είχαν βρει τον μήνα που τρέφει τους τέσσερις. Αλλά πώς αλλιώς, όταν η Θεσσαλονίκη του 2026 δεν διαφέρει ουσιαστικά από τη Θεσσαλονίκη του 2023;

Θα περιμένω, πάντως, να υποβληθούν οι προτάσεις στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο, διότι είναι δύσκολο, πολύ δύσκολο, να πιστέψω πως τα νούμερα των Χουλιαράκη και Κουντεντάκη δεν έχουν υποστεί από τρίτους σοβαρό πολιτικό μασάζ. Ακόμη πιο δύσκολο, όμως, είναι να πιστέψω πως ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος προσδοκά να αναλάβει την εξουσία το 2031, μπορεί να παρουσιάζει κυβερνητικό πρόγραμμα χωρίς ουσιαστική αναφορά στην άμυνα.

Δεν είναι η ώρα να του αποδοθεί ο χαρακτηρισμός του «μη πατριώτη». Ο πατριωτισμός, εξάλλου, κοντεύει να καταντήσει καταφύγιο πολλών, ιδιαίτερα εκείνων με την κατεξοχήν κοντή μνήμη, όπως ο Αντώνης Σαμαράς. Αλλά δεν θα μιλήσει αυτή η στήλη ούτε για τον αήθη ανταρτοπόλεμο που διεξάγει κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη ο Κώστας Καραμανλής. Τι να πει, εξάλλου; Πως ο καπνός και το βιβλίο είναι σοβαρότερα θέματα από τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες; Προς Θεού.

Ευτυχώς για την κοινωνία των πολιτών, πρωταρχικά οι πράξεις και όχι οι εξαγγελίες χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους. Ο Μητσοτάκης, τουλάχιστον, έχει έργο να δείξει. Αντίθετα, στο σημείο αυτό οι δύο πρώην της Ν.Δ. έχουν ήδη αποδειχθεί εξόχως ελλειμματικοί. Ελλειμματικός στις εξαγγελίες αποδεικνύεται, όπως κατά κανόνα, και ο Τσίπρας — για να επανέλθει η στήλη στο θέμα της άμυνας.

Η σύγκρουση με την Τουρκία διαρκεί δύο αιώνες και, λόγω της παγκόσμιας συγκυρίας, φαίνεται πως μάλλον πλησιάζει σε ένα νέο σημείο αποκορύφωσης. Θα πρέπει να είναι κανείς «τυφλὸς τά τ’ ὦτα τόν τε νοῦν τά τ’ ὄμματ’ εἶ» —τυφλός και στ’ αυτιά και στον νου και στα μάτια— για να μην το συνειδητοποιεί. Σταδιακά, με κύρια υπεύθυνη την Τουρκία του Ερντογάν, οι δύο γειτονικές χώρες έχουν προσεγγίσει θέσεις από τις οποίες δύσκολα μπορούν πλέον να υποχωρήσουν χωρίς τεράστιο πολιτικό και —ειδικά για την Ελλάδα— εθνικό κόστος.

Αυτό είναι το πρώτο κρατούμενο, για το οποίο ο Αλέξης Τσίπρας δεν είχε τίποτα να πει. Το δεύτερο είναι το διεθνές περιβάλλον. Η στήλη έχει αναφερθεί πολύ πρόσφατα στο καθεστώς «πολιτικής αναρχίας» που επικρατεί στην παγκόσμια μη-τάξη, γεγονός που αναπόφευκτα οδηγεί στην άνοδο του εθνικισμού — συμπεριλαμβανομένου του οικονομικού και του αμυντικού εθνικισμού. Η ισχύς επιστρέφει ως βασικό νόμισμα των διεθνών σχέσεων, ενώ οι συμμαχίες γίνονται περισσότερο συναλλακτικές, περισσότερο υπό αίρεση και, συνεπώς, λιγότερο ικανές να υποκαταστήσουν την εθνική αποτρεπτική ικανότητα.

Αν και η χώρα μας ανήκει στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ και, θεωρητικά, απολαμβάνει ισχυρούς τοίχους προστασίας, η πράξη έχει πολλές φορές αποδείξει πως η απόσταση από τη θεωρία μπορεί να είναι μεγάλη. Κανένα άρθρο συνθήκης, καμία ευρωπαϊκή διακήρυξη και κανένας σύμμαχος δεν απαλλάσσει ένα κράτος από την πρωταρχική υποχρέωση να μπορεί να υπερασπιστεί μόνο του τα ζωτικά του συμφέροντα.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, μέσα σ’ αυτό το συγκεκριμένο περιβάλλον, ο Αλέξης Τσίπρας δεν άρθρωσε λέξη. Ο ελέφαντας είναι στρογγυλοκαθισμένος στο δωμάτιο και ο Αλέξης προσποιείται πως δεν τον βλέπει. Αν, δηλαδή, πραγματικά δεν τον βλέπει, τότε τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ’ όσο φαίνονται.

Στη σημερινή ελληνική, περιφερειακή και παγκόσμια γεωπολιτική συγκυρία, κόμμα που διεκδικεί την εξουσία χωρίς ολοκληρωμένη πρόταση για την άμυνα της χώρας είτε συνειδητά αποφεύγει την πραγματικότητα είτε δεν την αντιλαμβάνεται. Και στις δύο περιπτώσεις το πρόβλημα δεν είναι απλώς πολιτικό· μπορεί να καταστεί εθνικά επικίνδυνο και επιζήμιο.

Τι έχει, λοιπόν, να πει ο Τσίπρας για τους αμυντικούς εξοπλισμούς και τη χρηματοδότησή τους; Για τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ και τον Θόλο του Αχιλλέα; Για τις αμερικανικές βάσεις, τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη; Για τους ενεργειακούς διαδρόμους και τους αγωγούς πετρελαίου; Για το GSI; Για τη διασύνδεση άμυνας, ενέργειας, συμμαχιών, δημοσιονομικής πολιτικής και εξωτερικής πολιτικής; Και, τελικά, για το σύνολο μιας πολύμορφης στρατηγικής που έχει έντονες οικονομικές προεκτάσεις και ευθέως εθνικές διαστάσεις;

Διότι σήμερα η άμυνα δεν είναι ένα ακόμη κεφάλαιο ενός κυβερνητικού προγράμματος. Είναι η προϋπόθεση πάνω στην οποία στηρίζονται πολλά από τα υπόλοιπα: η εξωτερική πολιτική, η ενεργειακή στρατηγική, οι επενδύσεις, η δημοσιονομική ισορροπία, ακόμη και η δυνατότητα μιας χώρας να ασκεί κυριαρχία χωρίς να εξαρτά κάθε απόφασή της από την καλή διάθεση τρίτων.

Όποιος, λοιπόν, φιλοδοξεί να κυβερνήσει την Ελλάδα του 2031 δεν αρκεί να μας εξηγήσει ποιον θα φορολογήσει και πόσο. Οφείλει να μας πει ποια Ελλάδα θέλει να υπερασπιστεί, με ποιες συμμαχίες, με ποια μέσα, με ποιο κόστος και απέναντι σε ποιους κινδύνους. Διαφορετικά, δεν παρουσιάζει κυβερνητικό πρόγραμμα. Παρουσιάζει μόνο το οικονομικό παράρτημά του — αφήνοντας κενή τη σελίδα στην οποία μπορεί να κριθεί η ίδια η ασφάλεια και η κυριαρχία της χώρας.

Διαβάστε επίσης:

Όταν οι δημοσκοπήσεις μετρούν το σήμερα και χάνουν το αύριο

Η νέα εποχή της παγκόσμιας αταξίας – κι εμείς ομφαλοσκοπούμε

Ομόλογα, AI και μετοχές: κάτι δεν ισορροπεί στην Αμερική