Πού είναι θαμμένοι οι στρατιώτες του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Οι Αιγές της Ανατολής

Μία αρχαία ελληνική πόλη σ΄ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Κιλικίας, στη σημερινή νότια Τουρκία. Πλούσια και δυνατή στον καιρό της, με το όνομα Αιγαί που παραπέμπει ευθέως στην βασιλική μητρόπολη των Μακεδόνων.

Και επιπλέον τώρα, με ενδείξεις που μιλούν και για μακεδόνες στρατιώτες που τάφηκαν στα χώματά της. Η ιστορία δεν είναι ευθεία γραμμή, το αντίθετο, περιέχει όμως πάντα στοιχεία που καθοδηγούν στην αποκάλυψή της.

Έτσι και οι δέκα τάφοι της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής εποχής που ανασκάφηκαν στο αρχαίο νεκροταφείο των Αιγών της Κιλικίας, εκτός από την απόδειξη των μακροχρόνιων δεσμών της πόλης με τους Μακεδόνες μπορεί να αποκαλύπτουν τώρα κι ένα διαφορετικό κομμάτι της ιστορίας: εκείνο που έχει πρωταγωνιστή τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος κατέκτησε την Κιλικία βαδίζοντας προς ανατολάς ενώ μετά το θάνατό του ακολούθησαν οι διάδοχοί του, με τη μεσολάβηση βεβαίως των συγκρούσεων που είχαν μεταξύ τους.

Με θέα το λιμάνι έχει αποκαλυφθεί αυτό το νεκροταφείο, με λαξευτούς τάφους στους οποίους φτάνει κανείς μέσω διαδρόμων και κλιμάκων, καθώς και ορθογώνιους κιβωτιόσχημους, των οποίων το εσωτερικό είναι επιχρισμένο με ασβεστοκονίαμα. Μερικοί από αυτούς μάλιστα, διατηρούν διακοσμητικά θέματα με ρόδακες –κατ΄εξοχήν μακεδονικό στοιχείο- ενώ δεν λείπουν και ορισμένες πήλινες σαρκοφάγοι, καθώς και θραύσματα από κεραμική και μικρά αγγεία που είχαν τοποθετηθεί ως κτερίσματα δίπλα στους νεκρούς.

Η ίδρυση της πόλης

Το νεκροταφείο όμως, γίνεται πιο ενδιαφέρον όταν τοποθετείται σε σχέση με την πρώιμη ιστορία των Αιγών. Όπως αναφέρει ο αν. καθηγητής Φάρις Ντεμίρ που είναι επικεφαλής των σωστικών ανασκαφών, που διεξάγονται από την Διεύθυνση Μουσείου Αδάνων «ορισμένοι από τους ελληνιστικούς τάφους μπορεί να ανήκαν στους μακεδόνες στρατιώτες οι οποίοι ίδρυσαν τις Αιγές στη μνήμη του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

Πράγματι, σύμφωνα με την ευρύτερη ιστορική εικόνα ο Μέγας Αλέξανδρος αφού διέσχισε, το καλοκαίρι του 333 π.Χ. τον ποταμό Άλυ έφθασε στα σύνορα της Κιλικίας με τη Φρυγία. Καθώς μάλιστα είχε διαβάσει τον Ξενοφώντα που έλεγε ότι οι πύλες της Κιλικίας –δηλαδή τα στενά περάσματα των απόκρημνων βουνών της- ήταν αδιάβατες επιτέθηκε νύχτα στους φρουρούς και τους κατατρόπωσε. Για να ακολουθήσει η περίφημη Μάχη της Ισσού με τη θριαμβευτική νίκη του Αλέξανδρου επί του Δαρείου Γ΄.

Σύμφωνα με ακαδημαϊκή έρευνα του Ντεμίρ η ίδρυση των Αιγών Κιλικίας έγινε περί το 300 π.Χ., κατά την εποχή των διαδόχων του Αλεξάνδρου –αρχικά της δυναστείας των Πτολεμαίων αλλά τελικά της αυτοκρατορίας των Σελευκιδών – όταν η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντική ναυτική βάση και πολιτιστικό κέντρο. Οι Αιγές μάλιστα, συνέχισαν να καλλιεργούν το μακεδονικό τους υπόβαθρο πολύ μετά την εξαφάνιση των ελληνιστικών βασιλείων.

Ο Ντεμίρ σημειώνει έτσι, στη μελέτη του, ότι οι Αιγές διεκδίκησαν μακεδονική καταγωγή και συγγένεια με το Άργος και αυτές οι συνδέσεις έγιναν μέρος της αστικής τους ταυτότητας και της πολιτικής τους θέσης. Η ίδια έρευνα περιγράφει την ελίτ της πόλης ως αυτοαποκαλούμενη μακεδονική στην καταγωγή, αιώνες μετά την ίδρυσή της. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατα ανασκαμμένη νεκρόπολη προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να διερευνηθεί ο πληθυσμός των Αιγών πιο κοντά στην περίοδο που η ίδια η πόλη έπαιρνε τη μορφή της.

Μικρά αντικείμενα ήρθαν εξάλλου στο φως από την ανασκαφή των τάφων κι ανάμεσά τους τα λεγόμενα «φιαλίδια δακρύων» ή μυροδοχεία, που ήταν συνήθη ευρήματα σε όλη την ελληνιστική και ρωμαϊκή Μεσόγειο. Ήταν αντικείμενα που περιείχαν συνήθως αρωματικά έλαια, αλοιφές ή άλλα πολύτιμα υγρά και συχνά συνόδευαν τους νεκρούς ως μέρος των προσφορών.

Η μακεδονική κληρονομιά

Οι αρχαίες Αιγές κατείχαν στρατηγική θέση στην πεδιάδα της Κιλικίας, ανατολικά του ποταμού Τσεϊχάν και στη δυτική πλευρά του κόλπου της Αλεξανδρέττας. Αρχικά κατά την Ελληνιστική εποχή αναπτύχθηκαν ως σημαντικό λιμάνι και ναυτική βάση, με πολιτική και θρησκευτική σημασία μάλιστα, και στην Ρωμαϊκή εποχή.

Ως τον 2ο -3ο μ.Χ. αιώνα όμως απέκτησαν και άλλη, μεγάλη φήμη ως θεραπευτικό κέντρο χάρις στο Ασκληπιείο τους. Η ναυτική και θρησκευτική σημασία της πόλης συνέβαλε έτσι, αποφασιστικά στη διατήρηση μιας ευημερούσας αστικής κοινότητας, της οποίας ο πλούτος είναι ορατός από τις ανασκαφές, που έγιναν κατά τη διάρκεια προηγούμενων ετών.

Πράγματι από το 2013 ως το 2018, οι ανασκαφές στη νότια ακτή της πόλης αποκάλυψαν κατοικίες της Ρωμαϊκής περιόδου με περίτεχνα ψηφιδωτά δάπεδα, που απεικονίζουν Έρωτες να ψαρεύουν ενώ ιππεύουν ππόκαμπους και είναι περιτριγυρισμένοι από ψάρια και άλλα θαλάσσια πλάσματα. Ενώ ένα άλλο, γνωστό ως Μωσαϊκό της Εαρινής Γιορτής, παρουσιάζει διάφορες μορφές καθώς και μία απεικόνιση της ίδιας της πόλης των Αιγών, με τη θάλασσα γύρω της και έναν φάρο.

Τα ψηφιδωτά, που χρονολογούνται γύρω στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ., ανήκαν σε μεγάλα και καλά οργανωμένα σπίτια, με περιστύλια και δωμάτια γύρω τους, για φαγητό, ύπνο και αναψυχή, μαζί με κουζίνες, αποθηκευτικούς χώρους, δεξαμενές και εργαστήρια.

Γύρω στους τριάντα πάντως, είναι οι ταυτοποιημένοι τάφοι που έχουν εντοπισθεί ως σήμερα, άρα υπάρχει πολλή δουλειά ακόμη για τους αρχαιολόγους. Το ζήτημα είναι, ότι όλα αυτά τα ευρήματα προσφέρουν μια πολύ πληρέστερη εικόνα των ανθρώπων που κατοικούσαν σε αυτό το λιμάνι της Κιλικίας κατά τους αιώνες, που η μακεδονική κληρονομιά, η ναυτική θέση και η μεταγενέστερη ρωμαϊκή ευημερία διαμόρφωσαν την ταυτότητα των Αιγών.

Διαβάστε επίσης:

Ελληνικό «όχι» σε έκθεση με Γλυπτά του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο

Ένα φόρεμα από χάντρες 4.500 ετών μπροστά από την εποχή του

Και το όνομα αυτών: Σμαραγδή και Ωκεανός – Δύο κατοικίδια 1800 ετών