Ο ναυτιλιακές ενώσεις αντιδρούν στα «διόδια» στο Ορμούζ – «Καμπανάκι» από τους πλοιοκτήτες, δημιουργεί προηγούμενο

«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν μπορεί να γίνει δασμολογικό στοιχείο».

Αυτό είναι το μήνυμα που έστειλαν στα Ηνωμένα Έθνη και στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό οι οκτώ μεγάλες παγκόσμιες ναυτιλιακές ενώσεις, οι οποίες ζήτησαν την κατάργηση κάθε υποχρεωτικού τέλους διοδίων για τη διέλευση του Πορθμού του Ορμούζ.

Αυτή η αντίδραση έρχεται καθώς η κυκλοφορία στον Περσικό Κόλπο παραμένει περιορισμένη και η Ερυθρά Θάλασσα δέχεται για άλλη μια φορά επίθεση, θέτοντας σε κίνδυνο τα δειλά σημάδια ανάκαμψης στη Διώρυγα του Σουέζ.

«Η ασφάλεια των ναυτικών, που καθιστούν δυνατό το παγκόσμιο εμπόριο, δεν θα πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμη», έγραψαν οι οργανισμοί στον Αντόνιο Γκουτέρες και τον Γενικό Γραμματέα του ΙΜΟ, Αρσένιο Ντομίνγκεζ.

«Το ίδιο ισχύει και για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας». Τα πλοία πρέπει να είναι σε θέση να πλοηγούνται σε διεθνείς διαδρομές «με ασφάλεια, προβλέψιμα και χωρίς περιττά εμπόδια».

Η επιστολή υπογράφεται από την Ένωση Ασιατικών Εφοπλιστών, την BIMCO, την CLIA, την ECSA, το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, την Intercargo, την Intertanko και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ναυτιλίας.

Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στους σαφείς φόρους, αλλά και στα «τέλη παροχής υπηρεσιών» που, ενώ παρουσιάζονται ως συνεισφορές στην ασφάλεια, τη διαχείριση της κυκλοφορίας ή την προστασία του περιβάλλοντος, τελικά θα λειτουργήσουν ως διόδια.

Για τους πλοιοκτήτες, αυτό θα αποτελούσε παραβίαση της διεθνούς πρακτικής και προηγούμενο που θα μπορούσε να θεσμοθετηθεί σε άλλα σημεία συμφόρησης.

Οι ενώσεις το περιγράφουν ως «σημαντική απόκλιση από την καθιερωμένη διεθνή πρακτική» και προσθέτουν ότι «μόλις δημιουργηθεί ένα τέτοιο προηγούμενο, γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αντιταχθεί κανείς σε παρόμοια μέτρα αλλού», επισημαίνοντας τον κίνδυνο η αρχή να αναπαραχθεί και σε άλλες υποχρεωτικές παγκόσμιες εμπορικές οδούς.

Τα Στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα δεν είναι συνηθισμένα χωρικά ύδατα.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει το δικαίωμα διέλευσης των πλοίων, το οποίο δεν μπορεί να ανασταλεί ή να παρεμποδιστεί από τα παράκτια κράτη.

Τον Ιούλιο, το ίδιο το Συμβούλιο του ΙΜΟ επανέλαβε ότι η διέλευση μέσω του Ορμούζ πρέπει να παραμείνει χωρίς διακρίσεις, ανεμπόδιστη και απαλλαγμένη από διόδια.

Το μοντέλο που αναφέρθηκε για τη Μαλάκα, αν μη τι άλλο, προβλέπει εθελοντικές συνεισφορές σε κοινά ταμεία ασφάλειας και όχι υποχρεωτική καταβολή του δικαιώματος διέλευσης.

Πριν από την κρίση, περίπου 130 πλοία διέσχιζαν το Ορμούζ καθημερινά και αντιπροσώπευε σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και περίπου το 30% του εμπορίου λιπασμάτων.

Για πολλές εξαγωγές ενέργειας του Κόλπου, δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις ικανές να απορροφήσουν τους ίδιους όγκους. Οι χερσαίοι αγωγοί παρακάμπτουν μόνο εν μέρει το Στενό του Ορμούζ. Ακόμη και ένας προσωρινός περιορισμός μεταφράζεται σε αστάθεια των τιμών, ασφάλιστρα σε καιρό πολέμου και αυξημένα ναύλα.

Σύμφωνα με τον ΙΜΟ, έως τις 4 Αυγούστου, είχαν επιβεβαιωθεί 64 ναυτικά περιστατικά στη Μέση Ανατολή από την αρχή της κρίσης, με αποτέλεσμα 17 θανάτους.

Η κυκλοφορία παραμένει σημαντικά κάτω από το κανονικό και κάθε διέλευση επηρεάζεται από τη στρατιωτική παρουσία και τον κίνδυνο επίθεσης. Η μετατροπή αυτής της de facto κατάστασης σε ένα σταθερό σύστημα τιμολόγησης θα αποτελούσε μια αλλαγή που δεν θα επηρέαζε μόνο τους πλοιοκτήτες, αλλά θα επηρέαζε και τους παραγωγούς και τους καταναλωτές.

«Οποιοδήποτε πρόσθετο κόστος επιβάλλεται στις θαλάσσιες μεταφορές αναπόφευκτα επηρεάζει τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού», σημειώνουν οι ενώσεις.

Ο αντίκτυπος θα υπερβαίνει το κόστος μεταφοράς, συμβάλλοντας στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, στον πληθωρισμό και στην οικονομική αβεβαιότητα, τελικά «θέτοντας σε κίνδυνο τα μέσα διαβίωσης παγκοσμίως».

Νέες επιθέσεις από τους Χούθι

Εν τω μεταξύ, νέες επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα υπενθυμίζουν ότι η κρίση επηρεάζει ταυτόχρονα πολλά στρατηγικά σημεία. Το Faize Noore Oliya, ένα ινδικό πλοίο που χτυπήθηκε από οβίδα στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης, βυθίστηκε μετά τη διάσωση και των 14 μελών του πληρώματος.

Οι Χούθι ανέλαβαν επίσης την ευθύνη για μια επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους στο σαουδαραβικό χημικό δεξαμενόπλοιο NCC Wafa στα ανοικτά των ακτών του Γιανμπού. Αυτά τα περιστατικά επιβεβαιώνουν ότι το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ δεν προσφέρει ακόμη τις προϋποθέσεις για μια ευρεία επιστροφή των μεγάλων εταιρειών.

Το Σουέζ ανακάμπτει

Τα στοιχεία για το Σουέζ πράγματι υποδηλώνουν ανάκαμψη, η οποία όμως εξακολουθεί να εξαρτάται από τις στρατιωτικές εξελίξεις. Τον Ιούνιο, διήλθαν 1.208 πλοία, αύξηση 20,7% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025.

Το δεύτερο τρίμηνο, πραγματοποιήθηκαν 3.580 διελεύσεις, αύξηση 16,5%, ενώ το πρώτο εξάμηνο έληξε με 6.904 πλοία, αύξηση 14%. Ωστόσο, αυτή η σύγκριση έρχεται σε αντίθεση με μια ήδη ύφεση.

Το 2024, οι διελεύσεις μειώθηκαν σχεδόν στο μισό σε σύγκριση με το 2023. Η ανάκαμψη του Σουέζ απέχει επομένως πολύ από την ομαλοποίηση της διαδρομής. Οι εταιρείες μπορούν να επαναλάβουν μεμονωμένες υπηρεσίες, αλλά να συνεχίσουν να αξιολογούν τον κίνδυνο διέλευσης της Ερυθράς Θάλασσας ή του περίπλου της Αφρικής, παρατείνοντας τα ταξίδια κατά μία ή δύο εβδομάδες.

 

Διαβάστε επίσης

Στενά του Ορμούζ: Τι προβλέπει το σχέδιο Ιράν – Ομάν που απαγορεύει την διέλευση σε πλοία των Ισραήλ και ΗΠΑ

Πετρέλαιο: Νέα άνοδος στις τιμές από τις απαιτήσεις του Ιράν για το Ορμούζ και τις νέες επιθέσεις των Χούθι

Drewry: Ανοδική τάση στις τιμές διακίνησης κοντέινερ