Στενά του Ορμούζ: Τι προβλέπει το σχέδιο Ιράν – Ομάν που απαγορεύει την διέλευση σε πλοία των Ισραήλ και ΗΠΑ

Νέες αβεβαιότητες προκαλούν στις διεθνείς αγορές οι πληροφορίες για το σχέδιο συμφωνίας που επεξεργάζονται το Ιράν και το Ομάν σχετικά με τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως. Σύμφωνα με δημοσιεύματα ιρανικών μέσων ενημέρωσης, η Τεχεράνη επιδιώκει να απαγορεύσει τη διέλευση πλοίων με αμερικανική και ισραηλινή σημαία, ενώ παράλληλα ζητά την επιβολή αποζημιώσεων ή ειδικών τελών σε χώρες που χαρακτηρίζει «εχθρικές» πριν επιτραπεί η διέλευσή τους από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.

Η υπό διαμόρφωση συμφωνία θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την πιθανή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών που έχουν διαταραχθεί από τον περασμένο Φεβρουάριο, μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars, το σχέδιο συμφωνίας βρίσκεται ήδη υπό εξέταση στο ιρανικό κοινοβούλιο. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι προβλέπεται επίσης απαγόρευση μεταφοράς φορτίων που συνδέονται με το Ισραήλ, καθώς και νέο πλαίσιο οικονομικών επιβαρύνσεων που θα αφορά υπηρεσίες όπως η ασφάλιση πλοίων και το περιβαλλοντικό κόστος της διέλευσης.

Το Fars μετέδωσε ακόμη ότι ιρανικές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον «εχθρικών στόχων» στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή, χωρίς ωστόσο να δημοσιοποιήσει περισσότερες πληροφορίες για το περιστατικό.

Η πρόταση της Τεχεράνης αναμένεται να συναντήσει ισχυρές αντιδράσεις από την Ουάσιγκτον. Ο πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών και σήμερα ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council, Τόμας Γουόρικ, εκτίμησε ότι αντί οι δύο πλευρές να προχωρούν σε αμοιβαίες υποχωρήσεις, εμφανίζονται να αυξάνουν συνεχώς τις απαιτήσεις τους, γεγονός που δυσκολεύει την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας.

Παρά τις δυσκολίες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος όταν ρωτήθηκε για την πορεία των διαπραγματεύσεων, αρκούμενος να δηλώσει πως «οι συνομιλίες προχωρούν καλά», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Tι προβλέπει

Σύμφωνα με πηγές του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών που επικαλείται το Fars, το προσχέδιο συμφωνίας προβλέπει ότι ο έλεγχος της εισόδου των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα ασκείται από το Ιράν, ενώ η έξοδος θα επιτηρείται από κοινού με το Ομάν.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία ενός κεντρικού διαδρόμου διέλευσης, με στόχο η κυκλοφορία των πλοίων να συγκεντρωθεί σε συγκεκριμένη θαλάσσια λωρίδα, ενώ οι υπόλοιπες διαδρομές που χρησιμοποιούνται σήμερα σε περιορισμένη κλίμακα προβλέπεται να καταργηθούν σταδιακά μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, τα πλοία κινούνταν ελεύθερα στα Στενά του Ορμούζ. Η επίτευξη μιας νέας συμφωνίας θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για τη σταθεροποίηση των διεθνών αγορών ενέργειας και τη μείωση του κόστους των καυσίμων, αλλά και ως πιθανό πρώτο βήμα για την επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων γύρω από άλλα ανοιχτά ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Αβεβαιότητα για την εφαρμογή του αποκλεισμού

Παρότι ο αριθμός των εμπορικών πλοίων που φέρουν αμερικανική ή ισραηλινή σημαία είναι σχετικά περιορισμένος και ελάχιστα από αυτά έχουν εισέλθει στον Περσικό Κόλπο μετά την έναρξη της σύγκρουσης, παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί ένας πιθανός αποκλεισμός.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς πολλών ναυτιλιακών εταιρειών ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, καθώς πλοία που δεν φέρουν αμερικανική ή ισραηλινή σημαία μπορεί να διαθέτουν μετόχους ή επενδυτές από τις δύο χώρες και να θεωρηθούν, από την ιρανική πλευρά, ότι συνδέονται με αυτές.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δύσκολα θα αποδεχόταν έναν τέτοιο περιορισμό, ειδικά μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν επιβληθεί στρατιωτικά του Ιράν. Επιπλέον, με τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες να πλησιάζουν και τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι ο πόλεμος έχει καταστεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλής, οποιαδήποτε υποχώρηση θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτικό κόστος.

Διαφωνίες για τους όρους της συμφωνίας

Παρά τα αισιόδοξα μηνύματα, αρκετές προηγούμενες εκτιμήσεις περί επικείμενης συμφωνίας δεν επιβεβαιώθηκαν ποτέ, ενώ παραμένει αβέβαιο κατά πόσο οι προτάσεις που επεξεργάζονται Ιράν και Ομάν επαρκούν για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ειρωνεύτηκε τις επανειλημμένες δηλώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης περί στρατιωτικών απειλών που στη συνέχεια αποσύρονται, κάνοντας λόγο για «διπλωματία θεάματος» που επαναλαμβάνεται συνεχώς.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επιμένουν ότι η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνει ελεύθερη και χωρίς περιορισμούς, απορρίπτοντας την επιβολή αδειών, διοδίων ή άλλων οικονομικών επιβαρύνσεων. Αμερικανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι ακόμη και ένα προσωρινό καθεστώς λειτουργίας δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει εγκρίσεις ή τέλη διέλευσης.

Αντίθετα, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι για να ανοίξει πλήρως η θαλάσσια οδός θα πρέπει προηγουμένως να αρθεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, ενώ μέχρι στιγμής η Ουάσιγκτον δεν έχει ξεκαθαρίσει αν είναι διατεθειμένη να επανέλθει στους όρους της προηγούμενης συμφωνίας του Ιουνίου, η οποία κατέρρευσε λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή της. Εκείνη η συμφωνία προέβλεπε, μεταξύ άλλων, χαλάρωση των κυρώσεων στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και αποδέσμευση μέρους των παγωμένων οικονομικών πόρων της χώρας.

Νέα μέτωπα έντασης στην περιοχή

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη. Οι συγκρούσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη αναζωπυρώνονται, παρά την εκεχειρία που ισχύει από το 2022. Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον δυνάμεων που πρόσκεινται στη Σαουδική Αραβία, υποστηρίζοντας ότι προκάλεσαν εκατοντάδες απώλειες.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Associated Press, τουλάχιστον 30 στρατιώτες της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης σκοτώθηκαν από τις επιθέσεις, ενώ ο συνασπισμός υπό τη Σαουδική Αραβία κατήγγειλε ότι οι Χούθι εκτόξευσαν πυραύλους και άλλα βλήματα προς την περιοχή Νατζράν, κοντά στα σύνορα με την Υεμένη.

Παράλληλα, ενδείξεις νέας κλιμάκωσης καταγράφονται και στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ φαίνεται να αναζωπυρώνονται, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο.

Την ίδια στιγμή, παραμένει ασαφές αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει εγκρίνει το νέο σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, ο Χαμενεΐ εξακολουθεί να βρίσκεται σε ασφαλή τοποθεσία μετά τον τραυματισμό του στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου, γεγονός που καθυστερεί τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, δημοσιεύματα της Washington Post ανέφεραν ότι η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, με ελλείψεις σε κρίσιμα πυραυλικά και αντιαεροπορικά συστήματα. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, πάντως, απέρριψε κατηγορηματικά τις συγκεκριμένες πληροφορίες.

 

 

Διαβάστε επίσης 

Τραμπ: Ο πόλεμος στο Ιράν θα τελειώσει σύντομα

Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos: Οι Αμερικανοί βλέπουν περισσότερο χάος παρά σταθερότητα μετά τον πόλεμο με το Ιράν

Ιράν: Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία η συμφωνία με το Ομάν για νέα διαδρομή στο Στενό του Ορμούζ