Όλο το σχέδιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα»: Οι τρεις ισραηλινοί κολοσσοί, οι 11 ελληνικές εταιρείες και τα 850 εκατ. ευρώ

Η σημερινή συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ δεν σηματοδοτεί απλώς την επισφράγιση της έναρξης ενός μεγάλου εξοπλιστικού προγράμματος.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θεωρείται το μεγαλύτερο εγχείρημα αναδιοργάνωσης της ελληνικής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας των τελευταίων δεκαετιών, αλλά ταυτόχρονα και το πρώτο πρόγραμμα αυτού του μεγέθους που συνδέεται τόσο άμεσα με την αναγέννηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.

Το συνολικό κόστος του προγράμματος υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 3- 3,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο, εκείνο που διαφοροποιεί τον αμυντικό «Θόλο» ή «Ασπίδα του Αχιλλέα» από όλα σχεδόν τα προηγούμενα εξοπλιστικά είναι η επιμονή του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια να μην περιοριστεί η Ελλάδα στον ρόλο του αγοραστή, αλλά να αποκτήσει ουσιαστική συμμετοχή στην παραγωγή.

Η πολιτική απόφαση που ελήφθη από την πρώτη στιγμή ήταν ότι τουλάχιστον το 25% του έργου έπρεπε να εκτελεστεί από ελληνικές επιχειρήσεις. Με απλά λόγια, από ένα πρόγραμμα ύψους 3- 3,5 δισ. ευρώ, περίπου 750 – 850 εκατ. ευρώ θα πρέπει να επιστρέψουν στην ελληνική οικονομία μέσω συμπαραγωγών, κατασκευών, συντήρησης και ανάπτυξης τεχνολογίας.

Η επίτευξη αυτού του στόχου μόνο εύκολη δεν ήταν. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις με την ισραηλινή πλευρά υπήρξαν ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς οι μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες του Ισραήλ εμφανίζονταν αρχικά επιφυλακτικές απέναντι στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην ανάθεση κρίσιμων τμημάτων του έργου σε ελληνικές εταιρείες.

Η θέση του υπουργείου, όμως, παρέμεινε αμετακίνητη. Ο Νίκος Δένδιας έθεσε ως βασική προϋπόθεση ότι χωρίς ουσιαστική ελληνική βιομηχανική συμμετοχή δεν θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης είναι ότι η Ελλάδα δεν θα συμμετάσχει μόνο στην υποστήριξη των συστημάτων, αλλά και στην παραγωγή σημαντικού αριθμού υποσυστημάτων, καλωδιώσεων, υπερκατασκευών, κάνιστρων εκτόξευσης, ηλεκτρονικών εφαρμογών, καθώς και στην ολοκλήρωση και συντήρηση των συστημάτων.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο γεγονός ότι το λογισμικό διοίκησης και ελέγχου (Command and Control) θα αναπτυχθεί με ελληνική συμμετοχή, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Οι τρεις ισραηλινοί κολοσσοί

Το βασικό επιχειρησιακό σκέλος της «Ασπίδας του Αχιλλέα» θα υλοποιηθεί από τρεις κορυφαίες εταιρείες του Ισραήλ, οι οποίες αποτελούν σήμερα την αιχμή της τεχνολογίας στους τομείς της αεράμυνας, των αισθητήρων και της αντιπυραυλικής προστασίας.

Πρώτη είναι η Rafael Advanced Defense Systems, μία από τις πιο γνωστές αμυντικές βιομηχανίες παγκοσμίως. Η εταιρεία ιδρύθηκε ως κρατικό ερευνητικό εργαστήριο του Ισραήλ και εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αμυντικής τεχνολογίας διεθνώς, με ετήσιο κύκλο εργασιών που ξεπερνά τα 4 δισ. δολάρια και ανεκτέλεστο υπόλοιπο συμβάσεων άνω των 17 δισ. δολαρίων.

Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει μερικά από τα πλέον γνωστά οπλικά συστήματα της τελευταίας εικοσαετίας, όπως οι πύραυλοι Spike, το σύστημα ενεργητικής προστασίας Trophy για άρματα μάχης, οι πύραυλοι Popeye, αλλά κυρίως το περίφημο Iron Dome, το οποίο έχει αλλάξει τα δεδομένα στην αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων μικρού βεληνεκούς. Παράλληλα, η Rafael αναπτύσσει ήδη το Iron Beam, το πρώτο επιχειρησιακό σύστημα αναχαίτισης με λέιζερ, καθώς και το αντιαεροπορικό σύστημα SPYDER, το οποίο θεωρείται ότι θα αποτελέσει τον βασικό κορμό της ελληνικής αντιαεροπορικής άμυνας μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, αντικαθιστώντας σταδιακά τα ρωσικά OSA-AK και TOR-M1.

Ο δεύτερος μεγάλος παίκτης είναι η Israel Aerospace Industries (IAI), η μεγαλύτερη αεροδιαστημική και αμυντική εταιρεία του Ισραήλ. Με περισσότερους από 15.000 εργαζομένους και ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 6 δισ. δολάρια, η IAI δραστηριοποιείται σε ένα τεράστιο φάσμα τεχνολογιών, από δορυφόρους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέχρι βαλλιστικά συστήματα, κυβερνοασφάλεια, ναυτικά οπλικά συστήματα και προηγμένα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου. Για την Ελλάδα, η IAI έχει ήδη ιδιαίτερη σημασία, καθώς εξαγόρασε πριν από λίγα χρόνια την Intracom Defense, διατηρώντας έτσι ισχυρή παραγωγική παρουσία στη χώρα.

Στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η IAI εκτιμάται ότι θα αναλάβει την προμήθεια των συστημάτων Barak MX, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η αξιοποίηση τεχνολογιών του David’s Sling ή του SkyCeptor για την αντιβαλλιστική προστασία μεγαλύτερων αποστάσεων.

Το τρίτο κομμάτι του παζλ συμπληρώνει η ELTA Systems, θυγατρική της IAI και μία από τις κορυφαίες εταιρείες ηλεκτρονικών συστημάτων στον κόσμο.

Η ELTA ειδικεύεται στα ραντάρ ενεργής ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA), στα συστήματα επιτήρησης, στους αισθητήρες, στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στα ολοκληρωμένα δίκτυα πληροφοριών και διοίκησης.

Ουσιαστικά πρόκειται για την εταιρεία που θα δώσει στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» τα «μάτια» και τα «αυτιά» της, καθώς από τα ραντάρ και τους αισθητήρες της θα εξαρτάται η δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού και αναχαίτισης κάθε απειλής.

Οι 11 ελληνικές βιομηχανίες

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται πλέον στην ελληνική συμμετοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες του mononews, έντεκα ελληνικές εταιρείες διαθέτουν σήμερα τόσο την απαραίτητη τεχνογνωσία όσο και τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις ασφαλείας (ΕΜΕΑΤ και ΕΚΒΑ) ώστε να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.

Η Metlen του Ευάγγελου Μυτιληναίου θεωρείται από πολλούς ο ισχυρότερος ιδιωτικός διεκδικητής, καθώς διαθέτει ήδη σημαντικές παραγωγικές εγκαταστάσεις στον Βόλο που συνεργάζονται με μεγάλους διεθνείς αμυντικούς ομίλους και έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι επιδιώκει να επεκτείνει ακόμη περισσότερο τη δραστηριότητά της στον ευρωπαϊκό αμυντικό τομέα.

Καθοριστικός θεωρείται ο ρόλος της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ), όπου εξετάζεται ακόμη και η δημιουργία γραμμών ολοκλήρωσης υποσυστημάτων σε συνεργασία με τις Rafael και IAI.

Η Intracom Defense, παρότι ανήκει πλέον στην IAI, παραμένει ελληνική παραγωγική μονάδα με υψηλή τεχνογνωσία στα ηλεκτρονικά, στα data links, στις τακτικές επικοινωνίες και στα ηλεκτρονικά πυραυλικών συστημάτων, γεγονός που την καθιστά έναν από τους βασικούς κρίκους του προγράμματος.

Στο ίδιο σχήμα αναμένεται να συμμετάσχουν τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία αναδιάρθρωσης μετά τη στρατηγική συνεργασία με την τσεχική CSG για την παραγωγή πυρομαχικών, ενώ πιθανή θεωρείται και η συμμετοχή της ΔΕΗ, κυρίως σε έργα ενεργειακής υποστήριξης, μικροδικτύων και κρίσιμων υποδομών.

Ιδιαίτερα ισχυρή εμφανίζεται και η παρουσία του ομίλου EFA Group του Κρίστιαν Χατζημηνά, ο οποίος έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ελληνικούς εξαγωγείς αμυντικής τεχνολογίας.

Μέσω της θυγατρικής Skytalys, ο όμιλος διαθέτει σημαντική εμπειρία σε λογισμικά διοίκησης, διαλειτουργικότητας και τακτικών επικοινωνιών.

Στη λίστα περιλαμβάνονται ακόμη η AKMON, που εξειδικεύεται στα αμυντικά ηλεκτρονικά και συνεργάζεται επί σειρά ετών με κορυφαίους διεθνείς ομίλους, η Miltech του Χρήστου Χούμπαυλη με σημαντική παρουσία σε ηλεκτρο-οπτικά και θερμικά συστήματα, η Prisma Electronics από την Αλεξανδρούπολη, η οποία έχει αναπτύξει ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες αισθητήρων και embedded ηλεκτρονικών, καθώς και η IKH Defence, που επενδύει στην τεχνητή νοημοσύνη, στα αυτόνομα συστήματα και στο λογισμικό αποστολών.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η Ελλάδα επιχειρεί να συνδέσει την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων με την ανάπτυξη μιας εγχώριας αμυντικής βιομηχανικής βάσης.

Αν το σχέδιο εφαρμοστεί όπως έχει σχεδιαστεί, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ θα παραμείνουν στην ελληνική οικονομία, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και ελληνικές εταιρείες θα αποκτήσουν πρόσβαση στις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής δύο από τους μεγαλύτερους αμυντικούς ομίλους του κόσμου.

Αυτό είναι και το πραγματικό διακύβευμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Όχι μόνο να αποκτήσει η χώρα έναν σύγχρονο πολυεπίπεδο θόλο αεράμυνας, αλλά να κάνει το πρώτο αποφασιστικό βήμα ώστε η Ελλάδα να πάψει να είναι αποκλειστικά αγοραστής οπλικών συστημάτων και να εξελιχθεί σε συμπαραγωγό αμυντικής τεχνολογίας υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Διαβάστε επίσης:

Το μεγάλο στοίχημα του 25%: Πώς η ελληνική αμυντική βιομηχανία διεκδικεί θέση στα εθνικά εξοπλιστικά 

Αμυντικός Θόλος: Μυστικές συζητήσεις Υπουργείου Άμυνας, Ισραηλινών και Ελλήνων – Όλο το παρασκήνιο

Δένδιας: Στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» η υπεράσπιση του Αιγαίου και όλης της επικράτειας – Τέλος ο στόλος