DNE ARCHITECTS: Η Δανάη Μανιαδάκη και η Ειρήνη Γιωτοπούλου μας μιλούν για τη δύναμη της ενιαίας αρχιτεκτονικής σκέψης

Διανύουμε μια εποχή όπου η εξειδίκευση συχνά οδηγεί στον κατακερματισμό της δημιουργικής διαδικασίας. Όμως, η σύγχρονη αρχιτεκτονική δεν κρίνεται μόνο από τη δύναμη μιας ιδέας, αλλά και από την ικανότητά της να παραμένει συνεπής μέχρι την τελευταία της λεπτομέρεια.

Αυτή ακριβώς τη φιλοσοφία υπηρετεί το αθηναϊκό αρχιτεκτονικό γραφείο DNE, το οποίο αντιμετωπίζει την αρχιτεκτονική και τον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων ως δύο αδιαχώριστες εκφάνσεις της ίδιας δημιουργικής διαδικασίας. Με έργα που εκτείνονται από boutique ξενοδοχεία και πολυτελείς κατοικίες, έως σύνθετες αναπτύξεις διαφορετικής κλίμακας, οι ιδρύτριές του, Ειρήνη Γιωτοπούλου και Δανάη Μανιαδάκη, επιμένουν ότι η πραγματική ποιότητα δεν εξαντλείται στο σχέδιο, αλλά κατακτάται στην υλοποίηση.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλούν για τη φιλοσοφία του γραφείου, την αξία της συνέπειας στον σχεδιασμό και τον τρόπο με τον οποίο ένας χώρος αποκτά ταυτότητα, όταν κάθε επιμέρους στοιχείο υπηρετεί το ίδιο ενιαίο όραμα.

Πόσο λείπει το storytelling από την ελληνική αρχιτεκτονική σήμερα;

Δανάη: Νιώθω αρχικά πως πρέπει να μιλήσω για αυτό που ορίζουμε εμείς ως story telling. Για εμάς, η αφήγηση ενός αρχιτεκτονικού έργου, γεννιέται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που το συνθέτουν.

Αυτά, είναι οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, τα υλικά, οι διαρρυθμίσεις, τα μορφολογικά στοιχεία, ακόμα και αντικείμενα τα οποία διηγούνται μια ιστορία για το έργο και εντέλει για την κατοίκηση/χρήση του. Η αίσθηση μας, είναι πως η αρχιτεκτονική σήμερα, είτε μιλάμε για το έξω ή το έσω, μοιάζει να γίνεται όλο και περισσότερο απρόσωπη, επίπεδη ακριβώς επειδή τείνουν να εκλείψουν αυτές οι λεπτομέρειες.

Πώς μπορεί ένας χώρος να γίνει «τοπίο ζωής» και όχι απλώς φωτογενές background;

Ειρήνη: Τοπίο ζωής! Μου φέρνει εικόνες από εκείνα τα έργα ελληνικών κατοικιών της δεκαετίας του ’60 και ’70 που ακόμα και σήμερα θα ήθελε κανείς να τα κατοικεί και παραμένουν τόσο λειτουργικά και φωτογενή. Άνετοι χώροι, ανεμπόδιστες ροές, ποιότητες δουλεμένες γύρω από το φως, τα υλικά τις συνέχειες.

Μήπως έχουμε πολλά ωραία σκηνικά και λιγότερους χώρους με χαρακτήρα;

Δανάη: Μοιραία ναι, πώς άλλωστε να μην έχουμε σκηνικά, όταν η social media εποχή επικοινωνεί μέσα από την εικόνα όχι μόνο τους χώρους μας, αλλά την δουλειά ή την ίδια την προσωπικότητα μας; Για εμάς είναι ζητούμενο οι χώροι να είναι ολοκληρωμένοι λειτουργικά και οπτικά. Αν ένας χώρος μπορεί να εξυπηρετεί τις ανάγκες των χρηστών του και ταυτόχρονα να μοιάζει με content worthy χώρο, γιατί όχι; Δύσκολη άσκηση, αλλά ωραία πρόκληση.

Πότε χρειάζεται να σταματήσει η βιασύνη της κατασκευής και να ξαναδούμε τα συστατικά ενός χώρου: φως, υλικό, αφή, ίχνη, ήχους, χρήση;

Ειρήνη: Πάντα. Το συζητάμε συχνά στο γραφείο μεταξύ μας, και με τους κατασκευαστές. Πιστεύουμε πώς αξίζει να δοθεί ο χρόνος για να δώσουμε την αναγκαία προσοχή σε όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τα αρχιτεκτονικά έργα. Όλα αυτά τα συστατικά, εκτός από ουσιαστικό χαρακτήρα και ποιότητα στην κατοίκηση, προσδίδουν τελικά και εμπορική αξία, γιατί καθιστούν τα ακίνητα μοναδικά και διαχρονικά.

Τι σημαίνει σήμερα χειροποίητη τέχνη στην αρχιτεκτονική και το interior design;

Δανάη: Η χειροποίητη τέχνη στο μυαλό μου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την επιμονή για τελειότητα, με την άριστη τεχνογνωσία των υλικών, είτε παραδοσιακών, είτε σύγχρονων. Αποτέλεσμα της είναι η παραγωγή μοναδικών έργων, αντικειμένων και εικόνων, σε μια εποχή όπου η τυποποίηση κυριαρχεί ολοένα και περισσότερο.

Υπάρχει ακόμη χώρος για τεχνίτες, ειδικές κατασκευές και μοναδικά αντικείμενα;

Ειρήνη: Υπάρχει, βέβαια, αρκεί να είναι ώριμος αρκετά κανείς να εκτιμήσει τις ποιότητες αυτών των στοιχείων.

Τι την εμποδίζει; Το κόστος, η ταχύτητα, η έλλειψη τεχνιτών, η πίεση του χρόνου;

Ειρήνη: Υπάρχει μια διάθεση που επικρατεί έξω, η οποία προκρίνει το νέο έναντι του άχρονου. Είναι δηλαδή προτιμότερο να είναι ένας χώρος καινούριος, με την έννοια του μη φθαρμένου, αντί διαχρονικός, παρά τη φθορά.

Πώς αλλάζει η εμπειρία ενός χώρου, όταν ο επισκέπτης νιώθει ότι κάτι έχει φτιαχτεί για εκείνον και όχι απλώς έχει επιλεγεί από κατάλογο;

Δανάη: Αρκεί να σκεφτεί κανείς πώς είναι να μπαίνει σε ένα τυποποιημένο διαμέρισμα “με το κλειδί στo χέρι”, συγκριτικά με το να έχει αφιερώσει χρόνο πριν για να προσδώσει στο χώρο εκείνα τα οποία εκφράζουν την δική του ανάγκη κατοίκησης, αλλά και έκφρασης.

Τι σχεδιάζετε στο Los Angeles και ποια είναι η ιδιαιτερότητα του project;

Δανάη: Είναι μία συνεργασία με ένα πελάτη, για μία colonial κατοικία που διατηρήθηκε στο Bel Air, υψηλών απαιτήσεων, τόσο σε κλίμακα, όσο και σε αισθητική κατεύθυνση. Ο στόχος είναι να μη μοιάζει με τίποτα από ό,τι υπάρχει ήδη στην αγορά και κυριαρχεί στα social media. Για αυτό ανατρέξαμε σε παλιότερα αρχεία, μελετήσαμε τεύχη του Architectural Digest απο προηγούμενες δεκαετίες, αγοράσαμε από τοπικά βιβλιοπωλεία εκδόσεις για το colonial design και iconic σπίτια-παραδείγματα που δεν βρίσκεις εύκολα στο διαδίκτυο.

Υπάρχει κάτι ελληνικό στον τρόπο που σχεδιάζετε, ακόμα και όταν το έργο βρίσκεται στο εξωτερικό;

Δανάη: Ναι, και είναι κάτι που βρίσκουμε πάντα εκεί. Η ελληνική αισθητική για εμάς είναι μία σχέση με το φως, με την υλικότητα, τη συμμετρία, με την ιδέα ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να υπηρετεί τον τρόπο ζωής και όχι να τον επιβάλλει. Αυτό είναι οικουμενικό.

Πώς αλλάζει η αρχιτεκτονική σκέψη όταν δουλεύεις εκτός Ελλάδας;

Δανάη: Η συνεργασία με πελάτες του εξωτερικού λειτουργεί ως ισχυρός μοχλός εξωστρέφειας για τα ελληνικά αρχιτεκτονικά γραφεία. Οι διεθνείς πελάτες, που συχνά δραστηριοποιούνται σε έργα εντός και εκτός Ελλάδας, αναζητούν δύο πράγματα: βαθιά κατανόηση της τοπικότητας και μια σαφή, προσωπική αρχιτεκτονική γραφή. Η σχέση αυτή είναι αμφίδρομη: οι απαιτήσεις και τα υψηλά στάνταρ των πελατών εμπλουτίζουν τη γνώση και τη σχεδιαστική ωριμότητα του γραφείου, ενώ το γραφείο προσφέρει το δικό του δημιουργικό λεξιλόγιο και μεσογειακή χωρική ευαισθησία.

Τι ζητά ένας διεθνής residential client σήμερα;

Ειρήνη: Αυθεντικότητα. Αυτό που δεν μπορεί να βρει ούτε στο instagram ούτε στο pinterest. Ζητά έναν χώρο που αφηγείται κάτι αληθινό για τον τόπο, για τον ίδιο, για τον τρόπο που θέλει να ζει.

Πού τελειώνει η αρχιτεκτονική και πού αρχίζει το interior design;

Δανάη: Στο γραφείο πιστεύουμε ότι η αρχιτεκτονική ξεκινάει από μέσα και επιστρέφει στο εσωτερικό για να ολοκληρωθεί. Δεν υπάρχει μια κόκκινη γραμμή στην οποία ολοκληρώνεται η αρχιτεκτονική και ξεκινά το interior. Η μελέτη εφαρμογής είναι ζητούμενο να επιλύει και τους εσωτερικούς χώρους κι εκεί είναι η στιγμή που η αρχιτεκτονική σκέψη γίνεται υλική πραγματικότητα.

Γιατί σήμερα το interior design έχει τόσο μεγάλη σημασία στη φιλοξενία και την κατοικία;

Ειρήνη: Ενώ οι αρχιτέκτονες διαθέτουμε μια εκπαιδευμένη ματιά, διαμορφωμένη μέσα από τις σπουδές και την επαγγελματική μας εμπειρία, τα social media έχουν οξύνει την οπτική αντίληψη του ευρύτερου κοινού, ανεξαρτήτως ειδικότητας. Εκείνο που συχνά παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν χώρο που απλώς φαίνεται όμορφος και σε έναν χώρο που ενεργοποιεί τις αισθήσεις και προκαλεί συναίσθημα. Αυτή ακριβώς η ποιότητα, η ατμόσφαιρα και η βιωματική διάσταση του χώρου, αποτελούν την ουσιαστική ευθύνη του αρχιτέκτονα που ασχολείται με το interior design.

Μπορεί ένας χώρος να είναι αρχιτεκτονικά σωστός, αλλά συναισθηματικά ψυχρός;

Δανάη: Απολύτως. Και είναι ίσως η πιο συνηθισμένη παγίδα. Η τεχνική αρτιότητα δεν εγγυάται εμπειρία. Υπάρχουν κτίρια τέλεια στα χαρτιά που σε κάνουν να θέλεις να φύγεις, όταν μπαίνεις μέσα. Και υπάρχουν ατελείς χώροι που σε κρατούν. Η διαφορά είναι η αίσθηση και η αίσθηση είναι αποτέλεσμα σκέψης, χρόνου και φροντίδας κατά τον σχεδιασμό.

Ποια στοιχεία κάνουν έναν χώρο πραγματικά κατοικήσιμο;

Ειρήνη: Λειτουργία και Μορφή. Μορφή και Λειτουργία. Ισότιμα.

Πώς αλλάζει η εμπειρία ενός ξενοδοχείου μέσα από το φως, τα υλικά, την υφή, τα έπιπλα, την τέχνη και τη λεπτομέρεια;

Δανάη: Η λεπτομέρεια είναι αυτή που καθιστά ένα ξενοδοχείο αξέχαστο. Πολλά ξενοδοχεία έχουν την πολυτέλεια της θέας, του location και επαναπαύονται σε αυτό. Ο πελάτης που θα θέλει να επιστρέψει, είναι αυτός που θα βρει έναν χώρο, όπου η πολυτέλεια έγκειται στο γεγονός ότι έχουν σκεφτεί από πριν τις ανάγκες του. Κάθε χειρονομία, αντικείμενο ή ποιότητα μέσα σε ένα ξενοδοχείο συνηγορούν σε μια διαμονή που μετατρέπεται σε μοναδική εμπειρία.

Τι διαφορά έχει ο σχεδιασμός ενός μεγάλου ξενοδοχείου από ένα city hotel;

Ειρήνη: Ένα μεγάλο resort σχεδιάζεται σαν κόσμος πλήρης, αυτάρκης, με τον δικό του χώρο και χρόνο, και πολλές φορές συνδέεται με τον τόπο αθόρυβα, αντλεί πληροφορία από αυτόν και την επανερμηνεύει με ένα τρόπο αισθητηριακό. Το city hotel έχει άμεση σχέση με την πόλη, την ενεργοποιεί, πληροφορεί τον επισκέπτη για αυτή και είναι αναπόσπαστο κομμάτι της.

Ποια είναι σήμερα η μεγαλύτερη παγίδα στο hotel design στην Ελλάδα;

Δανάη: Το να ακολουθείς εικόνες, αντί για τόπο. Υπάρχει μία τάση να κατασκευάζονται χώροι ξενοδοχείων που θα μπορούσαν να βρίσκονται οπουδήποτε. Είναι αυτό που λέγαμε νωρίτερα για τους generic χώρους. Ένα ξενοδοχείο πρέπει να ‘’μιλά’’ πολύ συγκεκριμένα για τον τόπο του, την τοπική του τέχνη και παράδοση, τη μνήμη, τη σχέση με τον ήλιο και τη φύση.

Πώς μπορεί ένα city hotel να αφηγηθεί την πόλη, χωρίς να γίνει τουριστικό cliché;

Δανάη: Όταν σε προτρέπει να ζήσεις την πόλη σαν local, όχι σαν τουρίστας.

Τι κρατάτε από ένα τοπίο πριν σχεδιάσετε;

Ειρήνη: Ξεκινάμε πάντα με εκτενή μελέτη του τόπου, αναζητώντας αρχιτεκτονικά αρχεία, ιστορία, τοπικές συνθήκες. Θέλουμε να δημιουργήσουμε με τον σχεδιασμό, μία γλώσσα που να αφηγείται την ιστορία του τόπου μέσα από όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τους χώρους.

Πώς μπαίνει το παρελθόν σε έναν σύγχρονο χώρο;

Δανάη: Καμία φορά αρκεί να παραμείνει άθικτος με τις ελάχιστες παρεμβάσεις που θα απαντούν σε μία σύγχρονη κατοίκηση. Στις νέες κατασκευές, η εισαγωγή παρελθοντικών στοιχείων έχει να κάνει αποκλειστικά με τις συνδέσεις που θέλουμε να πετύχουμε ανάμεσα στον τόπο και το νέο. Ειδικά σε ξενοδοχειακά έργα, όπου η εμπειρία του τόπου είναι ζητούμενο.

Υπάρχει χώρος για φαντασία χωρίς σκηνογραφία;

Ειρήνη: Η αρχιτεκτονική ελεύθερη δηλαδή; Ξεκάθαρα, ναι.

Πώς χτίζεται μια ιστορία μέσα από υλικά, αντικείμενα, αναλογίες και φως;

Δανάη: Αρκεί ένα δυνατό στοιχείο της ιστορίας του τόπου για να ξεκινήσει η αφήγηση και η σύνδεση όλων των παραπάνω στοιχείων γύρω από αυτή.

Υπάρχει ένα αντικείμενο, μια μνήμη, μια εικόνα ή μια τοπική συνήθεια που μπορεί να γίνει η αρχή ενός ολόκληρου project;

Ειρήνη: Πάντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, μια κατοικία στην Αστυπάλαια, όπου η ηρεμία του βράχου της καστροπολιτείας από τη μία και της θέας του πελάγους από την άλλη. Αυτή ακριβώς η εικόνα, σαν αίσθηση σχεδόν μυστικιστική που υπάρχει εκεί εδώ και αιώνες, είναι εκείνη η οποία μας κάλεσε να αναδείξουμε το πριν και να σχεδιάσουμε αθόρυβα για το μετά.

Διαβάστε επίσης:

Ναταλία Κοκοσαλάκη: «Η πραγματική δοκιμασία ενός έργου ξεκινά όταν κατοικηθεί»

Atrium House: Μια σύγχρονη κατοικία με θέα στον Θερμαϊκό

Enigma Project στους Παξούς