Nóema: Ανακοινώθηκε ο νικητής του πρώτου βραβείου χειροτεχνίας πρωτοβουλία Μαρέβας Μητσοτάκη

Την περίοδο όπου η διεθνής σκηνή στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς τη χειροτεχνία ως πεδίο καλλιτεχνικής καινοτομίας, η Ελλάδα απέκτησε μια νέα πλατφόρμα που φιλοδοξεί να τοποθετήσει τη σύγχρονη δημιουργικότητα στον παγκόσμιο χάρτη.

Η πλατφόρμα Nóema αντιμετωπίζει την παράδοση ως ένα ζωντανό καλλιτεχνικό κεφάλαιο, ικανό να συνομιλήσει με τη σύγχρονη τέχνη, το design, την αρχιτεκτονική και τις νέες τεχνολογίες.

Η πρωτοβουλία, που συνιδρύθηκε από τη Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη μαζί με τον δικηγόρο Αλέξανδρο Αθανασίου και τον πρώην πρώην επενδυτικό τραπεζίτη Ανδρέα Ζομπανάκη, αποτελεί μια διεπιστημονική πολιτιστική πλατφόρμα αφιερωμένη στη σύγχρονη ελληνική χειροτεχνία.

Η σύζυγος του πρωθυπουργού έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του οράματος του Nóema, επενδύοντας στη σύνδεση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή.

Η δημιουργία ενός δικτύου διεθνών συνεργασιών μπορεί να προσφέρει στους δημιουργούς μια πραγματική εξωστρέφεια.

Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων

Το πρώτο Nóema Craft Prize επιβεβαίωσε εξαρχής αυτή τη φιλοδοξία. Η διαδικασία επιλογής σχεδιάστηκε σε δύο διακριτά στάδια. Αρχικά, μια Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, αποτελούμενη από προσωπικότητες της τέχνης, της αρχιτεκτονικής, της επιμέλειας εκθέσεων και της πολιτιστικής διαχείρισης από την Ελλάδα και το εξωτερικό, αξιολόγησε τους συμμετοχές και διαμόρφωσε τη shortlist των φιναλίστ.

Ανάμεσα στα μέλη της επιτροπής συγκαταλέγονται ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Hermès, Pierre-Alexis Dumas, η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια του Fondation Cartier, Leanne Sacramone, καθώς και οι Ειρήνη Γερουλάνου, Κωστής Βελώνης, Εύα Βασλαματζή, Αγγελική Γιαννακίδου, Λουκία Θωμοπούλου, Βιργινία Ματσέλη, Βάνα Ξένου, Κώστας Στασινόπουλος, Έλλη Πάγκαλου και Γιώργος Τζιρτζιλάκης, μεταξύ άλλων.

Η διεθνής κριτική επιτροπή

Την τελική απόφαση έλαβε ανεξάρτητη διεθνής κριτική επιτροπή αποτελούμενη από τους Manuela Luca Dazio, Nicolette Fiorucci, Amin Jaffer, Γεράσιμο Γιαννόπουλο, Κατερίνα Γρέγου, Ελίνα Κουντούρη και Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, αξιολογώντας τα έργα με κριτήρια την πρωτοτυπία του οράματος, τη νοηματική συνοχή, την τεχνική αρτιότητα και την ικανότητά τους να διευρύνουν τα όρια της σύγχρονης χειροτεχνίας.

Νικητής του πρώτου Nóema Craft Prize αναδείχθηκε ο Κώστας Λαμπρίδης για το έργο It’s Not Enough, ενώ δύο Ειδικές Μνείες απονεμήθηκαν στη Δήμητρα Κωνσταντινίδη για το έργο Mother’s Hug, 5+1 Stories Spoken Through the Caryatids και στη Shekine Naidi για το Meteorite.

Στο σκεπτικό της, η κριτική επιτροπή εξηγεί ότι οι τρεις διακρίσεις δεν ανταμείβουν απλώς υψηλή τεχνική δεξιοτεχνία, αλλά έργα που καταφέρνουν να μετατρέψουν το υλικό σε φορέα ιδεών και αφήγησης.

Ο νικητής και η ευρηματική χρήση ετερογενών υλικών

Η κριτική επιτροπή ξεχώρισε το έργο του Κώστα Λαμπρίδη για την πρωτοτυπία της καλλιτεχνικής του πρότασης και την εξαιρετική διαχείριση των υλικών.

Στο It’s Not Enough, διαφορετικές υφές, τεχνικές και υλικά συνυπάρχουν σε μια σύνθεση που ισορροπεί ανάμεσα στη γλυπτική, το design και τη χειροτεχνία, χωρίς να εγκλωβίζεται σε καμία από τις τρεις κατηγορίες.

Με μια σχεδόν αρχιτεκτονική λογική συναρμολόγησης, ο δημιουργός μετατρέπει ετερόκλητα στοιχεία σε ένα συνεκτικό σύνολο, όπου η τεχνική αρτιότητα υπηρετεί μια σαφή εικαστική ιδέα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο με έντονη υλικότητα και πολυεπίπεδη αισθητική, που διευρύνει τα όρια της σύγχρονης χειροτεχνίας και αναδεικνύει τις εκφραστικές δυνατότητες της ίδιας της ύλης.

Δύο δυνατές ειδικές μνείες

Η Δήμητρα Κωνσταντινίδη τιμήθηκε με Ειδική Μνεία για το έργο της Mother’s Hug 5+1 Stories Spoken Through the Caryatids που αντιμετωπίζει τη χειροτεχνία όχι ως χρηστικό αντικείμενο αλλά ως μέσο εγκατάστασης, αφήγησης και βιωματικής εμπειρίας.

Η σύνθεσή της βασίζεται σε μια εξαιρετικά απαιτητική χειρωνακτική διαδικασία, με το νήμα να λειτουργεί τόσο ως δομικό όσο και ως αφηγηματικό στοιχείο.

Μέσα από αναφορές στα πολιτισμικά αρχέτυπα, τις οποίες προσεγγίζει με χιούμορ και διακριτική ειρωνεία, το έργο αποκτά πολλαπλές αναγνώσεις, αποδεικνύοντας πως η σύγχρονη χειροτεχνία μπορεί να συνομιλεί ισότιμα με την εγκατάσταση και τη σύγχρονη εικαστική πρακτική, χωρίς να απομακρύνεται από τη φυσική και υλική της υπόσταση.

Η δεύτερη Ειδική Μνεία απονεμήθηκε στη Shekine Naidi, της οποίας η πρακτική αναδεικνύει τη δυναμική της ύλης ως δημιουργικού συνομιλητή.

Αξιοποιώντας την τεχνική του υγρού πιλήματος (wet felting), η καλλιτέχνις επανερμηνεύει παραδοσιακά υλικά και τεχνικές μέσα από μια σύγχρονη εικαστική γλώσσα, δημιουργώντας έργα που αποκαλύπτουν σταδιακά τα νοηματικά τους επίπεδα.

Η επιτροπή αναγνώρισε ιδιαίτερα την ικανότητά της να συνδυάζει τεχνική ακρίβεια με εννοιολογική έρευνα, αντιμετωπίζοντας τη διαδικασία της κατασκευής όχι ως αυτοσκοπό αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της καλλιτεχνικής σκέψης.

Ελληνική χειροτεχνία με διεθνείς προδιαγραφές

Ίσως όμως το σημαντικότερο στοιχείο του πρώτου αυτού βραβείου δεν είναι τα ίδια τα αποτελέσματα, αλλά το πλαίσιο μέσα στο οποίο προέκυψαν.

Το Nóema επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση γύρω από την ελληνική χειροτεχνία ως χώρο σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής με διεθνείς προδιαγραφές.

Σε μια εποχή όπου οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην τέχνη, το design και το craft γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτες, η ελληνική δημιουργία διεκδικεί τη θέση της μέσα από την καινοτομία.

Τα έργα των φιναλίστ παρουσιάζονται στην έκθεση του Nóema Craft Prize στο Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων, η οποία έχει παραταθεί έως τις 5 Ιουλίου.

Η έκθεση παραμένει ανοιχτή καθημερινά, από τις 17.00 έως τις 21.00, προσφέροντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά μια νέα γενιά δημιουργών που επαναπροσδιορίζει τη σχέση της ελληνικής χειροτεχνίας με τη σύγχρονη καλλιτεχνική σκέψη.

Στη λίστα των φιναλίστ βρέθηκαν οι πιο κάτω δημιουργοί και τα έργα τους:

1. Αλεξία Ψαραδέλη – Mīres (Union fait la force, 2024 & Union I, II, III, 2024)
2. Αργύρης Ραλλιάς – Dowry
3. Αριάδνη Στροφύλλα – Scolopendra
4. Δήμητρα Κωνσταντινίδη – Mother’s Hug, 5+1 stories spoken through the Caryatids
5. Γιώργος Βαβάτσης – Landmarks
6. Ερμιόνη Συρογιαννοπούλου – In the Wind of Time
7. Ιφιγένεια Παππά – Litany, 2026
8. Κώστας Λαμπρίδης – It’s Not Enough, 2020
9. Μαρία Σταυροπούλου – Ever Changing, 2026
10. Μάρω Φασουλή – Entrance (D. G.)
11. Νάσια Παυλίδου – Grounded, 2021
12. Νίκος Ποδιάς – Memory Net, 2026
13. Σεβαστιάνα Κωνστάκη – An ace up my sleeve, 2026
14. Shekine Naidi – Meteorite, 2026
15. Βάλια Καπελέτζη – Remembrance

Βραβείο Χειροτεχνίας Nóema
Έκθεση Φιναλίστ

Παράταση Έκθεσης μέχρι 5 Ιουλίου
Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων
Ανοιχτά Κάθε Μέρα 17:00-21:00
Απαραίτητη η ταυτότητα για την είσοδο

Διαβάστε επίσης: 

Nóema: Από την παράδοση στην αιχμή της σύγχρονης δημιουργίας

Συλλογή Pinault: Η ομίχλη πέφτει στο μουσείο και μέσα από αυτήν αναδύονται τα μοντέλα του Yves Saint Laurent

Ελεύθερνα: Όταν το σύγχρονο μπαλέτο συναντά μια αρχαία τελετουργία